SOCIOLOGIE
Lotte Claessens
,H1: EERSTE KENNISMAKING (DEEL I)
INLEIDING
Centraal idee: wijze waarop mensen samen iets doen heeft invloed op leven van die mensen
‘Samen iets doen’ -> interacties tussen mensen binnen menselijke omgevingen
Meestal gaan we ervan uit dat ziekte, leven en dood gewone biologische fenomenen zijn
Sociologen erkennen belang van biologische en psychologische component van individu
Toevoeging van sociologen: sociale omgeving is cruciale factor
ONZICHTBARE IMPACT VAN ONZE OMGEVING
Universiteitsaula heeft er niet altijd zo uitgezien (vroeger veel kleiner)
Kennismaatschappij: mensen pushen om verder studeren
Scholingsgraad ouders bepaalt scholingsgraad kinderen
Ongelijkheid kan voorkomen door structurele kenmerken
Keuzes die je maakt zijn al bepaald door context waarin je opgroeit
Plaats waar we wonen is sociaal bepaald (kosten)
Metafoor spinnenweb:
- we zitten in bepaalde positie in samenleving
- spinnenweb duwt ons in bepaalde positie
- we worden gestuurd in ons handelen (zelf niet bewust)
LIEFDE, KINDEREN EN HET GEZINSLEVEN: ULTIEME PERSOONLIJKE KEUZES?
Heteronormatieve samenleving met vrouw die economisch afhankelijk is van man
Eén kostwinner volstaat, traditioneel rollenpatroon
Vrouw heeft vaak geen eigen inkomen, en dus ook weinig autonomie of controle
Vrouw bevindt zich in afhankelijke relatie t.o.v. de man (politiek, economisch en sociaal)
Wat toen “normaal” was, voelt nu vaak vreemd aan
1
,TWEEDE WERELDOORLOG: CHAOS ALS EEN EMANCIPATIEVE LADDER
Tijdens WO II moeten miljoenen mannen gaan vechten
Gevolg: vrouwen in nieuw rollenpatroon want economie moet blijven draaien
Toont aan hoe maatschappelijke veranderingen vaak aan elkaar gerelateerd zijn
Een militaire en geopolitieke WO kan leiden tot permanente sociale veranderingen (vrouwen werken)
Gevolg: veranderd collectief bewustzijn
WO stelt positie tussen man en vrouw in vraag
VERSPREIDING VAN HET FEMINISME
WO II is rechtstreeks verantwoordelijk voor tweeverdienersmodel
Economische groei na WO II: vrouwelijke participatie in arbeidsmarkt is blijvend
Vrouwen verwerven eigen inkomen en vervolgens ook meer politieke en sociale macht
Grote maatschappelijke veranderingen hebben impact op nagenoeg élk huwelijk en dus élk leven
Stelt keuzevrijheid in vraag, want individuen sturen die gebeurtenissen niet
“Onderdrukking”, “emancipatie”, “vrouwenrechten”, “seksisme”: sociale constructies
Dergelijke begrippen en ideeën krijgen betekenis omdat wij ernaar handelen
WHO RUNS THE WORD? GIRLS!
Genderkloof in hoger onderwijs groeit nog steeds
Vrouwen scoren verhoudingsgewijs beter in elk onderwijsniveau
Gevolg: down-dating voor mannen
Conclusie: onderwijssucces is niet enkel economisch maar ook op relatievlak
WAT IS SOCIOLOGIE?
Gebeurtenis, biografieën en individuele verschillen in samenleving verklaren vanuit geheel sociale relaties
Actoren zijn handelende subjecten en knooppunten in complexe sociale relaties
Kenmerken van sociologische zienswijze:
- relationeel denken
o sociale relaties bepalen andere sociale relaties
o bv: ouders verhouden zich op bepaalde manier t.o.v. hun kind
o ook interacties met grotere sociale eenheden (bv. Kind en Gezin in gesprek met ouders)
2
, - sociale relaties hebben historische oorsprong
o moderne ideeën over ouderschap beïnvloeden relatie kind ouder (bv: straf)
o maar: gerichtheid op hedendaagse samenleving (<-> historicus)
- zoeken naar algemene wetmatigheden als verklaring
o geen intra-individuele discipline
SOCIOLOGISCHE VERBEELDING
‘Individuele gebeurtenissen plaatsen en verklaren vanuit het geheel van sociale relaties die zelf een
specifieke historische oorsprong hebben’
Startpunt van sociologische verklaring
Specifieke wijze van kijken naar wat met mensen in hun leven gebeurd
Sociologen zoeken verklaringen voor de verschillen in de levensloop van een groep mensen
Bv: ‘Hoe komt het dat een groep mensen zonder werk zit?’
Vragen beantwoorden door sociologische verbeelding te laten werken
Biografie is niet louter individueel (bepaald door tijdsgeest)
Geheel van sociale relaties waarvan we deel uitmaken -> samenleving
Samenleving is resultaat van historische ontwikkeling
Historische verloop bepaalt uitzicht van specifieke samenleving
Je moet het verleden kennen om het heden te begrijpen
Historiek is geen doel maar middel
VAN GEDRAG TOT SAMENLEVING
GEDRAG
Elke actie of reactie van individu
Bv: lichamelijke beweging, verbale uiting of subjectieve gewaarwording
Gedrag is ook emoties, sensaties en gedachten
Bevat altijd zowel een objectief als subjectief waarneembare dimensie
3
Lotte Claessens
,H1: EERSTE KENNISMAKING (DEEL I)
INLEIDING
Centraal idee: wijze waarop mensen samen iets doen heeft invloed op leven van die mensen
‘Samen iets doen’ -> interacties tussen mensen binnen menselijke omgevingen
Meestal gaan we ervan uit dat ziekte, leven en dood gewone biologische fenomenen zijn
Sociologen erkennen belang van biologische en psychologische component van individu
Toevoeging van sociologen: sociale omgeving is cruciale factor
ONZICHTBARE IMPACT VAN ONZE OMGEVING
Universiteitsaula heeft er niet altijd zo uitgezien (vroeger veel kleiner)
Kennismaatschappij: mensen pushen om verder studeren
Scholingsgraad ouders bepaalt scholingsgraad kinderen
Ongelijkheid kan voorkomen door structurele kenmerken
Keuzes die je maakt zijn al bepaald door context waarin je opgroeit
Plaats waar we wonen is sociaal bepaald (kosten)
Metafoor spinnenweb:
- we zitten in bepaalde positie in samenleving
- spinnenweb duwt ons in bepaalde positie
- we worden gestuurd in ons handelen (zelf niet bewust)
LIEFDE, KINDEREN EN HET GEZINSLEVEN: ULTIEME PERSOONLIJKE KEUZES?
Heteronormatieve samenleving met vrouw die economisch afhankelijk is van man
Eén kostwinner volstaat, traditioneel rollenpatroon
Vrouw heeft vaak geen eigen inkomen, en dus ook weinig autonomie of controle
Vrouw bevindt zich in afhankelijke relatie t.o.v. de man (politiek, economisch en sociaal)
Wat toen “normaal” was, voelt nu vaak vreemd aan
1
,TWEEDE WERELDOORLOG: CHAOS ALS EEN EMANCIPATIEVE LADDER
Tijdens WO II moeten miljoenen mannen gaan vechten
Gevolg: vrouwen in nieuw rollenpatroon want economie moet blijven draaien
Toont aan hoe maatschappelijke veranderingen vaak aan elkaar gerelateerd zijn
Een militaire en geopolitieke WO kan leiden tot permanente sociale veranderingen (vrouwen werken)
Gevolg: veranderd collectief bewustzijn
WO stelt positie tussen man en vrouw in vraag
VERSPREIDING VAN HET FEMINISME
WO II is rechtstreeks verantwoordelijk voor tweeverdienersmodel
Economische groei na WO II: vrouwelijke participatie in arbeidsmarkt is blijvend
Vrouwen verwerven eigen inkomen en vervolgens ook meer politieke en sociale macht
Grote maatschappelijke veranderingen hebben impact op nagenoeg élk huwelijk en dus élk leven
Stelt keuzevrijheid in vraag, want individuen sturen die gebeurtenissen niet
“Onderdrukking”, “emancipatie”, “vrouwenrechten”, “seksisme”: sociale constructies
Dergelijke begrippen en ideeën krijgen betekenis omdat wij ernaar handelen
WHO RUNS THE WORD? GIRLS!
Genderkloof in hoger onderwijs groeit nog steeds
Vrouwen scoren verhoudingsgewijs beter in elk onderwijsniveau
Gevolg: down-dating voor mannen
Conclusie: onderwijssucces is niet enkel economisch maar ook op relatievlak
WAT IS SOCIOLOGIE?
Gebeurtenis, biografieën en individuele verschillen in samenleving verklaren vanuit geheel sociale relaties
Actoren zijn handelende subjecten en knooppunten in complexe sociale relaties
Kenmerken van sociologische zienswijze:
- relationeel denken
o sociale relaties bepalen andere sociale relaties
o bv: ouders verhouden zich op bepaalde manier t.o.v. hun kind
o ook interacties met grotere sociale eenheden (bv. Kind en Gezin in gesprek met ouders)
2
, - sociale relaties hebben historische oorsprong
o moderne ideeën over ouderschap beïnvloeden relatie kind ouder (bv: straf)
o maar: gerichtheid op hedendaagse samenleving (<-> historicus)
- zoeken naar algemene wetmatigheden als verklaring
o geen intra-individuele discipline
SOCIOLOGISCHE VERBEELDING
‘Individuele gebeurtenissen plaatsen en verklaren vanuit het geheel van sociale relaties die zelf een
specifieke historische oorsprong hebben’
Startpunt van sociologische verklaring
Specifieke wijze van kijken naar wat met mensen in hun leven gebeurd
Sociologen zoeken verklaringen voor de verschillen in de levensloop van een groep mensen
Bv: ‘Hoe komt het dat een groep mensen zonder werk zit?’
Vragen beantwoorden door sociologische verbeelding te laten werken
Biografie is niet louter individueel (bepaald door tijdsgeest)
Geheel van sociale relaties waarvan we deel uitmaken -> samenleving
Samenleving is resultaat van historische ontwikkeling
Historische verloop bepaalt uitzicht van specifieke samenleving
Je moet het verleden kennen om het heden te begrijpen
Historiek is geen doel maar middel
VAN GEDRAG TOT SAMENLEVING
GEDRAG
Elke actie of reactie van individu
Bv: lichamelijke beweging, verbale uiting of subjectieve gewaarwording
Gedrag is ook emoties, sensaties en gedachten
Bevat altijd zowel een objectief als subjectief waarneembare dimensie
3
