Beste Student,
Deze samenvatting bevat de stof van het vak ‘Milieu & Gezondheid’
van de studie Gezondheid en Leven aan de VU. De samenvatting is
geschreven in studiejaar 2020-2021. Het document bestaat uit
aantekeningen van alle hoorcolleges + een samenvatting van het
bijbehorende online tekstboek ‘Environmental Toxicology’. Belangrijk
om te weten is dat ik niet alle leerstof van het tekstboek heb
samengevat, want het kostte veel tijd en was achteraf niet allemaal
nodig. De hoorcolleges zijn naar mijn mening genoeg en het online
tekstboek is voor naslagwerk.
De paragrafen die ik wel heb behandeld zijn: 4.1.4 Xenobiotic defence
and metabolism; 4.2.3 Oxaditive stress II; 4.2.4 Cytotoxicity; 4.2.8
Endocrine disruption; 4.3.2 concentration-response relationships; 6.1
Introduction of the essence of risk assessment
Ik hoop dat deze samenvatting jou wat meer inzicht kan geven over de
onderwerpen die voorbij komen en je helpt bij het leren van het
tentamen.
Succes!
,Milieu & Gezondheid hoorcolleges aantekeningen
Toxicologie
Toxicologische stoffen
- PFAS (fluorverbindingen)
- Bluswater moerdijk
- Partydrugs (GHB)
- Chroom-6
- Weekmakers
- Microplastics
- Biociden, pesticiden
- Cosmetica
- Voedingsadditieven
- Medicijnen
Doel risico analyse
- Risico-baten afweging
- Risico waarden vaststellen
- Prioritisering
- Risico monitoring
Toxicologie = bestudeert schadelijke effecten van een
biologische, fysische of chemische agentia op een
organisme
Farmacologie = gunstige effecten van
agentia op levende organismen
Mechanistische, regulatoire en
descriptieve toxicologie.
Toxicologische risicobeoordeling
1. Vaststellen van de blootstelling
2. Identificatie van intrinsieke gevaarlijke eigenschap (‘hazard’)
3. Karakterisering eigenschap (dosis-effect)
4. Vaststellen van het risico
Hazard x blootstelling = risico
Karakteristieken van blootstelling
- Ingestie – gastrointestinal tract (bioavailability)
- Inhalatie – longen (direct opname in bloed) : meest effectief
- Huid – dermal, topical (often slow)
- Experimenteel – intravenous(iv), intraperitoneal (buikwand)(ip),
subcutaan(onder de huidlaag)(sc)
Duur en frequentie van blootstelling
Acuut hoge dosis of herhaaldelijk lage dosis
,Kinetiek
- Blootstelling: intern of extern
- Dosis: intake/uptake
- Biokinetiek (ADME) : absorptie, distributie, metabolisme, eliminatie.
Biotransformatie
Fase I: toevoegen van polaire groepen, voorbereiden op
fase II
Fase II: stoffen beter wateroplosbaarmaken zodat ze
makkelijker kunnen worden uitgescheiden
Fase III: actief transport de cel uit
Metabolisme : detoxificatie of bioactivatie?
Toxine: toxisch stof geproduceerd door biologische
systemen
Toxicant: toxische stof geproduceerd door/bijproduct van
menselijke activiteit
Ongewenst effect van chemische stof
Therapeutisch; alles behalve primaire doel van therapie = ongewenst effect
- Chemische allergie: immuun-gemedieerde reactie
- Idiosyncratische reactie: abnormale reactie op chemische stof door genetische g evoeligheid van individu
- Acuut versus ‘vertraagde’ toxiciteit: carcinogenese (20-30 jaar), degeneratie van zenuwcellen door
sommige pesticiden
- Reversibel vs irreversibel: hangt af van regeneratief vermogen van orgaan
- Locaal vs systemisch toxiciteit: direct op doelorgaan vs opname in het lichaam waarbij kinetiek
belangrijke rol speelt
- Interactie van chemische stoffen: mengsels
- Tolerantie na eerdere blootstelling: afname in distributie, afname gevoeligheid target.
Synegisme: wanneer twee stoffen elkaar versterken
Celdood: cytotoxiciteit
- Reactieve intermediairen
- Verandering cel fysiologie
- Necrose en apoptose
Beschermende mechanismen
- Fysiologische systemen
- Anti-oxidanten
- Fase II biotransformatie
- Adaptatie
, - Gen expressie
Functie van organen bepaalt ook welk toxisch effect je kan krijgen.
Dose response curve : van lage naar hoge dosering zie je steeds meer effecten.
Dose-response relationship
- Potentie
- Efficacy
EC50 is de dosis waarbij 50% van de mensen effecten ondervindt.
NO(A)EL: No observed (Adverse) effect level. Dus de hoogste conc. Waar je geen effect ziet.
LO(A)EL: Lowest Observed (Adverse) Effect level. Dus de laagste conc. Waar je wel een effect ziet.
Bench mark Response(BMR): vooraf vastgestelde verandering in effect
Bench mark dose(BMD): Dosis die vooraf vastgestelde verandering in effect veroorzaakt
ADI(acceptable daily intake) = NOAEL/SAFETY FACTOR
Adverse -> gezondheid schadelijk effect
Soms is het ook te laag of te hoog qua dosis dus dan moet je de goede dosis komen (bijv. Vitamine A)
Toxicokinetiek
Wat je lichaam met een stof doet die je binnenkrijgt
Toxicodynamiek -> wat doet de stof met het lichaam?
Blootstellingroutes van de mens
- Oraal
- Dermaal
- Respiratoir
- Speciale routes(injectie/infuus)
Deze samenvatting bevat de stof van het vak ‘Milieu & Gezondheid’
van de studie Gezondheid en Leven aan de VU. De samenvatting is
geschreven in studiejaar 2020-2021. Het document bestaat uit
aantekeningen van alle hoorcolleges + een samenvatting van het
bijbehorende online tekstboek ‘Environmental Toxicology’. Belangrijk
om te weten is dat ik niet alle leerstof van het tekstboek heb
samengevat, want het kostte veel tijd en was achteraf niet allemaal
nodig. De hoorcolleges zijn naar mijn mening genoeg en het online
tekstboek is voor naslagwerk.
De paragrafen die ik wel heb behandeld zijn: 4.1.4 Xenobiotic defence
and metabolism; 4.2.3 Oxaditive stress II; 4.2.4 Cytotoxicity; 4.2.8
Endocrine disruption; 4.3.2 concentration-response relationships; 6.1
Introduction of the essence of risk assessment
Ik hoop dat deze samenvatting jou wat meer inzicht kan geven over de
onderwerpen die voorbij komen en je helpt bij het leren van het
tentamen.
Succes!
,Milieu & Gezondheid hoorcolleges aantekeningen
Toxicologie
Toxicologische stoffen
- PFAS (fluorverbindingen)
- Bluswater moerdijk
- Partydrugs (GHB)
- Chroom-6
- Weekmakers
- Microplastics
- Biociden, pesticiden
- Cosmetica
- Voedingsadditieven
- Medicijnen
Doel risico analyse
- Risico-baten afweging
- Risico waarden vaststellen
- Prioritisering
- Risico monitoring
Toxicologie = bestudeert schadelijke effecten van een
biologische, fysische of chemische agentia op een
organisme
Farmacologie = gunstige effecten van
agentia op levende organismen
Mechanistische, regulatoire en
descriptieve toxicologie.
Toxicologische risicobeoordeling
1. Vaststellen van de blootstelling
2. Identificatie van intrinsieke gevaarlijke eigenschap (‘hazard’)
3. Karakterisering eigenschap (dosis-effect)
4. Vaststellen van het risico
Hazard x blootstelling = risico
Karakteristieken van blootstelling
- Ingestie – gastrointestinal tract (bioavailability)
- Inhalatie – longen (direct opname in bloed) : meest effectief
- Huid – dermal, topical (often slow)
- Experimenteel – intravenous(iv), intraperitoneal (buikwand)(ip),
subcutaan(onder de huidlaag)(sc)
Duur en frequentie van blootstelling
Acuut hoge dosis of herhaaldelijk lage dosis
,Kinetiek
- Blootstelling: intern of extern
- Dosis: intake/uptake
- Biokinetiek (ADME) : absorptie, distributie, metabolisme, eliminatie.
Biotransformatie
Fase I: toevoegen van polaire groepen, voorbereiden op
fase II
Fase II: stoffen beter wateroplosbaarmaken zodat ze
makkelijker kunnen worden uitgescheiden
Fase III: actief transport de cel uit
Metabolisme : detoxificatie of bioactivatie?
Toxine: toxisch stof geproduceerd door biologische
systemen
Toxicant: toxische stof geproduceerd door/bijproduct van
menselijke activiteit
Ongewenst effect van chemische stof
Therapeutisch; alles behalve primaire doel van therapie = ongewenst effect
- Chemische allergie: immuun-gemedieerde reactie
- Idiosyncratische reactie: abnormale reactie op chemische stof door genetische g evoeligheid van individu
- Acuut versus ‘vertraagde’ toxiciteit: carcinogenese (20-30 jaar), degeneratie van zenuwcellen door
sommige pesticiden
- Reversibel vs irreversibel: hangt af van regeneratief vermogen van orgaan
- Locaal vs systemisch toxiciteit: direct op doelorgaan vs opname in het lichaam waarbij kinetiek
belangrijke rol speelt
- Interactie van chemische stoffen: mengsels
- Tolerantie na eerdere blootstelling: afname in distributie, afname gevoeligheid target.
Synegisme: wanneer twee stoffen elkaar versterken
Celdood: cytotoxiciteit
- Reactieve intermediairen
- Verandering cel fysiologie
- Necrose en apoptose
Beschermende mechanismen
- Fysiologische systemen
- Anti-oxidanten
- Fase II biotransformatie
- Adaptatie
, - Gen expressie
Functie van organen bepaalt ook welk toxisch effect je kan krijgen.
Dose response curve : van lage naar hoge dosering zie je steeds meer effecten.
Dose-response relationship
- Potentie
- Efficacy
EC50 is de dosis waarbij 50% van de mensen effecten ondervindt.
NO(A)EL: No observed (Adverse) effect level. Dus de hoogste conc. Waar je geen effect ziet.
LO(A)EL: Lowest Observed (Adverse) Effect level. Dus de laagste conc. Waar je wel een effect ziet.
Bench mark Response(BMR): vooraf vastgestelde verandering in effect
Bench mark dose(BMD): Dosis die vooraf vastgestelde verandering in effect veroorzaakt
ADI(acceptable daily intake) = NOAEL/SAFETY FACTOR
Adverse -> gezondheid schadelijk effect
Soms is het ook te laag of te hoog qua dosis dus dan moet je de goede dosis komen (bijv. Vitamine A)
Toxicokinetiek
Wat je lichaam met een stof doet die je binnenkrijgt
Toxicodynamiek -> wat doet de stof met het lichaam?
Blootstellingroutes van de mens
- Oraal
- Dermaal
- Respiratoir
- Speciale routes(injectie/infuus)
