Psychologisering – Prof. Dr. Evi Verbeke
Kritische blik op psychologie
- Voorbeeld 1: genderstereotypen bevestigen
- Voorbeeld 2: autonomie als waarde
- Voorbeeld 3: is psycho-educatie wel neutraal?
Psychologie is psychologisering
Psychologie is een kader waarin iedereen in het Westen ons proberen te begrijpen en daardoor zal
het ons als mens veranderen en impact hebben op allerlei andere zaken.
Basisidee psychoanalyse: ‘wie ben ik’ en ‘wat willen anderen van mij’? Gaat over liefde, seksualiteit,
dood, autoriteit.. is geen vaststaand biologisch geprogrammeerd antwoord op. Daar zijn er cultuur
gewoontes rond.
Later in de praktijk: mensen gaan vaak overkop omdat ze vastkomen in die antwoorden. Een psychose
wordt bijna altijd uitgelokt omdat mensen botsen op iets.
Psychologie: een antwoord? Fundamenteel idee in onze huidige samenleving: psychologie kan ons
een antwoord geven op deze vragen. Psychologische kaders worden een soort normerend kader.
Historisch proces?
Verlichting: niet langer God wetenschappen
Psychologie als hedendaags kader om jezelf, de anderen en de wereld te begrijpen.
Is de mens een ‘ontdekking’ of creëren de menswetenschappen een nieuw soort mens?
“Wie is de echte mens?”
Psychologisering = psychologie die bepaalt hoe je naar jezelf, de wereld, en de andere kijkt. En een
proces waarbij je de psychologie gaan gebruiken om uit te leggen wat niet per se met psychologie
te maken heeft.
Je verandert een groep mensen al door de statistiek, die is niet zomaar neutraal.
Gevolgd: subjectivering & objectivering
Psychologie kan niet neutraal kijken, is ook gekleurd.
Voorbeeld 1: Genderstereotypen
Stereotypen rond vrouwen & druggebruik komen terug in de geestelijke gezondheidszorg. Bv.
vrouwen, drugs en seksualiteit. Of drugs zijn onvrouwelijk. Psychofarmaca dan weer wel.
Zie je in de psychofarmacareclames
Stereotypen bij hulpverleners: bij vrouwen meer gekeken naar kledingstijl en gezond voorkomen. Op
een subtiele manier in de GGZ bepaalde stereotypen terug gezien.
Stereotypen in diagnostiek: representeert een maatschappelijk beeld over wat een goede vrouw
is/moet zijn.
Kritische blik op psychologie
- Voorbeeld 1: genderstereotypen bevestigen
- Voorbeeld 2: autonomie als waarde
- Voorbeeld 3: is psycho-educatie wel neutraal?
Psychologie is psychologisering
Psychologie is een kader waarin iedereen in het Westen ons proberen te begrijpen en daardoor zal
het ons als mens veranderen en impact hebben op allerlei andere zaken.
Basisidee psychoanalyse: ‘wie ben ik’ en ‘wat willen anderen van mij’? Gaat over liefde, seksualiteit,
dood, autoriteit.. is geen vaststaand biologisch geprogrammeerd antwoord op. Daar zijn er cultuur
gewoontes rond.
Later in de praktijk: mensen gaan vaak overkop omdat ze vastkomen in die antwoorden. Een psychose
wordt bijna altijd uitgelokt omdat mensen botsen op iets.
Psychologie: een antwoord? Fundamenteel idee in onze huidige samenleving: psychologie kan ons
een antwoord geven op deze vragen. Psychologische kaders worden een soort normerend kader.
Historisch proces?
Verlichting: niet langer God wetenschappen
Psychologie als hedendaags kader om jezelf, de anderen en de wereld te begrijpen.
Is de mens een ‘ontdekking’ of creëren de menswetenschappen een nieuw soort mens?
“Wie is de echte mens?”
Psychologisering = psychologie die bepaalt hoe je naar jezelf, de wereld, en de andere kijkt. En een
proces waarbij je de psychologie gaan gebruiken om uit te leggen wat niet per se met psychologie
te maken heeft.
Je verandert een groep mensen al door de statistiek, die is niet zomaar neutraal.
Gevolgd: subjectivering & objectivering
Psychologie kan niet neutraal kijken, is ook gekleurd.
Voorbeeld 1: Genderstereotypen
Stereotypen rond vrouwen & druggebruik komen terug in de geestelijke gezondheidszorg. Bv.
vrouwen, drugs en seksualiteit. Of drugs zijn onvrouwelijk. Psychofarmaca dan weer wel.
Zie je in de psychofarmacareclames
Stereotypen bij hulpverleners: bij vrouwen meer gekeken naar kledingstijl en gezond voorkomen. Op
een subtiele manier in de GGZ bepaalde stereotypen terug gezien.
Stereotypen in diagnostiek: representeert een maatschappelijk beeld over wat een goede vrouw
is/moet zijn.
