Samenvatting Taal A2

Taal A2 samenvatting
Bijeenkomst 1 aantekeningen: Beginnende geletterdheid - Kleuters
Lezen op de basisschool:
 Beginnende geletterdheid: het leren lezen
 Aanvankelijk lezen
 Technisch lezen
 Begrijpend lezen

Geletterdheid is de bekwaamheid (deskundigheid/vaardigheid die je leert) om op een
effectieve en efficiënte wijze te lezen en te schrijven, om schriftelijk op een adequate
manier te communiceren. Er zijn 3 stadia van geletterdheid:
 Ontluikende geletterdheid
 Beginnende geletterdheid: vanaf groep 1, begin maken van het expliciet
aanbieden van schriftelijke schrift. Op een kleutervriendelijke manier.
 Gevorderde geletterdheid.

Beginnende geletterdheid:
Waarom is het belangrijk om in groep 1 en 2 te
werken aan beginnende geletterdheid?
Goede voorbereiding ter voorbereiding op
groep 3. Interesse opwekken bij de kinderen.
Hoe eerder je begint hoe beter. Kennismaken
met letters.




Tussendoelen beginnende geletterdheid:
Een leerlijn voor groep 1 t/m 3: de belangrijkste stappen in de taal-, lees-, en
schrijfontwikkeling; een ‘rode draad’ in het onderwijs.




Voorbeelden van tussendoelen:
Bij boekoriëntatie leer je de kinderen hoe een boek eruitziet. De titel, de illustratie/de
tekening, voorkant/achterkant, hoe is een boek gemaakt. Een boek bestaat uit
bladzijden, die je omslaat, met pagina’s, tekst. De technische kant van hoe een boek
is opgebouwd.

,Verhaalbegrip staat de inhoud van het verhaal centraal. Wie zijn de hoofdpersonen in
het boek, in het boek zie je een eend en een boer. Wat gebeurt er eerst. Kinderen
weten en begrijpen hoe het verhaal
loopt. Dit kan je doen door het boek
regelmatig voor te lezen, een verteltafel,
een tekening te laten maken.
Functies van geschreven taal: Kinderen
ervaren dat taal een functie heeft.
Bijvoorbeeld: we maken een postmuur
en je kan brieven schrijven naar elkaar
waardoor je ontvangt en verzendt post.
Wanneer je de post voorleest horen
kinderen het verschil tussen geschreven
en gesproken taal.

Taalbewustzijn en alfabetisch principe:




Fonologisch bewustzijn: alles wat je hoort.
 Luisteren, verhalen.
 Zinnen en woorden
 Klankgroepen: com-pu-ter

Fonemisch bewustzijn (Fonemen = losse klanken)
 Isoleren van klanken
 Synthese van klanken (= samenvoegen. Een leraar zegt M U S en een kind
moet dan zeggen mus) (plakken) samenvoegen.
 Analyse van klanken (hakken) Is uit elkaar halen.
 Manipuleren van klanken (= Je hebt het woordje MUS en ik haal de M weg, en
ik plak de L dan krijg je LUS
DEZE TWEE VALLEN ONDER TAALBEWUST ZIJN

Letterkennis valt onder het alfabetisch principe. Daar koppelen we het grafeem (de
lettertekens, bij elke letter hoort een teken (letter) of bijv. de klank oe schrijf je als
oe).
Functioneel ‘schrijven en lezen’:

,Geletterdheid stimuleren in de klas met als thema fietsen: bijvoorbeeld een
reclamefolder maken.

Leesvoorwaarden: fonologisch en fonemisch bewustzijn en letterkennis:
 Aspect van taalbewustzijn
 Van passief naar actief = we bieden letters aan in de klas, bijvoorbeeld een
lettertafel. Als kinderen die letter dan herkennen dan kennen ze hem passief;
ze herkennen hem; waar zie je de letter m?. Maar als je vraagt wat is deze
letter en dan moeten ze hem actief kennen, hem kunnen benoemen.
 Fonologisch bewustzijn: klankstructuren als woorden en zinnen. Ze leren
steeds in kleinere klanken luisteren.
 Fonemisch bewustzijn: losse klanken.




Lezen in groep 1/2:
 Leesomgeving (leeshoek, ruim en gevarieerd aanbod, verschillende
tekstsoorten).
 Leesactiviteiten (voorlezen, vrij lezen, bij spelen en werken,
‘schrijfopdrachten’, thematafel, letter-muur, lettertafel, praten over gelezen
boeken).

Impliciet (= tijdens spel of andere dingen toch aan allerlei geletterdheid aandacht
besteed, ze hebben het minder door, onbedoeld) en expliciet (= Dat je er gericht
aandacht aan geeft, met een reden, vooraf bedacht).

FILMPJE TUINKERS: https://www.samenonderzoeken.nl/Sections/tuinkers
%20verkennen%20en%20opzetten%20experiment_598.html
Waar zie je taal (lezen) terug? Woordweb maken, zinnen op het blad schrijven
Welke andere taaldoelen zie je? Woordenschat, spreken en luisteren
Wat doet de leerkracht om de zone van naaste ontwikkeling te stimuleren? Moeilijke
woorden gebruiken die de leerlingen niet meteen hoeven te weten zoals experiment
en de kinderen open vragen stellen, kinderen denken dan na en komen met eigen
fantasie/gedachten.

Ideeën om beginnende geletterdheid te stimuleren en te leren:

, Auditieve vaardigheden = alles wat je hoort, is gekoppeld aan foneem.
Visuele vaardigheden = alles wat je ziet, het kijken. Als je moet lezen en letters moet
herkennen.

Aantekeningen bijeenkomst 2: Aanvankelijk lezen
Doelen aanvankelijk lezen:
 Foneem- grafeemkoppeling kennen (foneem: klank, grafeem: letterteken)
 Deelvaardigheden van het lezen beheersen
 Klankzuivere woorden decoderen (de letter ‘K’ hoor je bij de klank ‘K’, pas in
latere instantie hond, je hoort t maar je schrijft d)

Theorie deelvaardigheden m.b.v.
kennisclips
 Achtergrond kennisclips
 Onderzoek kennisclips
 Werken met kennisclips
 KTP voor kennisclips Blackbord!
Ook voor toets-vragen!




Opdracht: welke oefening hoort bij
welke deelvaardigheid?
1) Kleur het middelste woord: ‘ik bak taart’ Kennis van begrippen en visuele
discriminatie.
2) Welk woord klinkt het langst: ‘paard’ of ‘lieveheersbeestje’?  Auditieve
objectiviteit en kennis van begrippen
3) Welk woord zeg ik? /r/aa/m/  Temporeel ordenen en auditieve synthese
4) Wat hoor je achteraan in ‘paal’?  Klankpositie bepalen en kennis van
begrippen
5) Waar zie je de ‘b’? Kleur die letter rood: baan, maan, band, bij, pan  Visuele
analyse
6) Zeg dit woord in stukjes: ‘kat’  Auditieve analyse

Instructieprincipes aanvankelijk lezen:
 Aanleren van nieuwe letters vanuit basiswoorden: We kiezen een basiswoord
die we centraal stellen en vervolgens nieuwe letters aanleren. Bijvoorbeeld
boom.
 Analyseren en synthetiseren: hakken en plakken
 Concreet ondersteunen: gebaren en bewegingen gebruiken bij klanken
bijvoorbeeld
 Leerkracht als model: jij bent het model, het voorbeeld
 Herhalen: vaardigheid die je moet inslijpen; die je moet doen.