Leerdoelen Psychologie: beantwoord | Hoofdstukken 1-9 | Arteveldehogeschool | 2026/27

Leerdoelen per hoofdstuk - Psychologie

HOOFDSTUKKEN : 1. EEN PSYCHOLOGISCH KADER – 2. E EN SOCIAAL -PSYCHOLOGISCH
KADER – 3. D E PSYCHO -ANALYTISCHE BENADERING – 4. D E BEHAVIORISTISCHE BENADERING
– 5. DE HUMANISTISCHE BENADERING  ZIE ANDERE BUNDEL – 6. DE COGNITIEVE
BENADERING – 7. D E SYSTEMISCHE BENADERING – 8. D E BIOLOGISCHE BENADERING – 9.
EEN INTEGRATIEF KADER


HS. 1: Een psychologisch kader
1. Je omschrijft met eigen woorden de drie componenten in de definitie
van psychologie.

 Psychologie is een wetenschappelijke benadering.
o We verzamelen kennis over het gedrag, de gevoelens, interacties,
en de gedachten van mensen via wetenschappelijke methoden en
kunnen daardoor een zekere kwaliteit garanderen.
 Psychologie gaat over gedragingen, gevoelens, gedachten en
interacties.
o … en de wijze waarop die uitgelokt worden door allerlei prikkels en
situaties.
o Daarbij stelt zich onmiddellijk de vraag op welke manier we dit soort
zaken wetenschappelijk kunnen benaderen. Wat we denken en
voelen is immers niet zichtbaar. We kunnen er alleen maar naar
gissen of het proberen af te leiden uit wat mensen zeggen en doen,
maar dat is niet zonder risico.
 Psychologie gaat over de verschillende factoren die het gedrag, de
gevoelens , de gedachten en de interacties van mensen
beïnvloeden.
o We onderscheiden hierin:
 Interne gedragsdeterminanten of persoonsgebonden
factoren
 Externe gedragsdeterminanten of omgevingsgebonden
factoren.
o Het zoeken naar oorzaken is ons niet vreemd, maar in de
psychologie gaat men dus op een wetenschappelijke manier op zoek
naar de oorzaken v/h gedrag van mensen.


2. Je omschrijft met eigen woorden de eigenheid van een
wetenschappelijke benadering van de psychologie.


1

,  Zie volgende leerdoel.




3. Je legt met eigen woorden de eigenschappen van wetenschappelijke
kennis uit en vergelijkt die met de eigenschappen van mensenkennis.

 Wetenschappelijke kennis: eigenschappen
o Wetenschappelijke kennis is kennis die werd verzameld o.b.v.
een wetenschappelijke methode. D.w.z. dat wetenschappers op een
weldoordachte manier tot die kennis komen: ze nemen dingen waar
 ze beschrijven wat ze waarnemen op een systematische en
geordende manier  ze bedenken een verklaring voor wat ze
waarnemen  ze checken die verklaring door een voorspelling te
doen o.b.v. die verklaring  ze controleren die dan.
 Mensenkennis: eigenschappen
o Mensenkennis is het inzicht dat mensen tijdens hun leven
opbouwen over hoe andere mensen zich gedragen. Mensen zijn
immers van nature uit geïnteresseerd in het doen en laten van
andere mensen. We bekijken elkaar voortdurend en maken op
basis daarvan allerlei afleidingen over hoe en waarom mensen
zich zus of zo gedragen. Mensen voelen tot op zekere hoogte
goed aan wat anderen denken en voelen en houden daar in hun
eigen gedrag ook rekening mee, en dat is maar goed ook. Zo
wordt samenleven mogelijk.

 Wetenschappelijke kennis onderscheidt zich van mensenkennis
doordat:
o Wetenschappelijke kennis geobjectiveerde kennis is;
 Streeft er zoveel mogelijk naar de werkelijkheid te
objectiveren door:
 Zich te baseren op de feiten, m.a.w., op empirisch
materiaal;
 Zich als onderzoeker zo objectief mogelijk op te stellen
& de feiten en de resultaten v/h onderzoek zonder
vertekening te presenteren; dat impliceert dat de
onderzoekers de resultaten niet (bewust) naar hun
hand mogen zetten, en ze ook niet mogen verdraaien
of manipuleren om ze in hun kraam te laten passen.
 Mensenkennis is vaak gebaseerd op allerlei subjectieve
indrukken of een vooringenomen standpunt en de waan v/h
moment. Het is een beoordelende of zelf veroordelende



2

, benadering en daarom kan die geen aanspraak maken op
enige vorm van objectiviteit.

o Wetenschappelijke kennis betrouwbare kennis is;
 Wetenschappelijke kennis wordt verzameld o.b.v.
wetenschappelijk onderzoek dat aan duidelijke regels en
afspraken moet voldoen over de methoden die je moet
gebruiken om tot die kennis te komen. Daardoor heeft die
kennis een zekere kwaliteitsgarantie.
 Die afgesproken procedures en protocollen garanderen:
 De haalbaarheid of repliceerbaarheid v/e onderzoek.
Andere onderzoekers moeten o.b.v. dezelfde aanpak
het onderzoek kunnen overdoen en zo tot dezelfde
bevindingen komen.
 De controleerbaarheid v/e onderzoek. Onderzoekers
moeten voldoende transparant zijn om derden toe te
laten om na te gaan hoe het onderzoek is verlopen.
Dat impliceert dat zij duidelijkheid verschaffen over de
werkwijze en het verloop v/d studie.
 Mensenkennis is vaak gebaseerd op allerlei warrige,
selectieve en toevallige indrukken. Allerlei zaken worden
blindelings aangenomen o.b.v. een eenmalige ervaring of
gebeurtenis, zonder dat gecheckt kan worden of men tot
dezelfde conclusies zou komen in andere situaties.

o Wetenschappelijke kennis valide kennis is.
 Wetenschappelijke kennis is valide in de mate waarin de
resultaten v/e onderzoek kunnen worden toegepast op
 Andere populaties,
 Andere situaties en
 Andere momenten
dan deze waarop het onderzoek is uitgevoerd. Het is dus een
maat voor hoe algemeen de resultaten v/e onderzoek zijn.
De wetenschappelijke psychologie gaat op zoek naar de
(oorzakelijke) verbanden en probeert het gedrag van mensen
tot op zekere hoogte voorspelbaarder te maken. Dat kan
alleen maar wanneer die kennis generaliseerbaar is.
 Mensenkennis kan alleen worden toegepast op de specifieke
mensen, in de specifieke situaties en op het specifieke tijdstip
waarop het werd verzameld. Mensenkennis beweert
veralgemeende kennis te genereren maar is dat de facto niet.
Dit soort kennis is dan ook vaak onderling tegenstrijdig en
niet altijd even eenduidig te interpreteren.



3

, 4. Je legt met eigen woorden de twee wetenschappelijke onderzoekstradities
uiten herkent die in concrete voorbeelden.

 Cursus p. 31-32


5. Je legt met eigen woorden uit hoe een correlationeel onderzoek in elkaar zitten
illustreert dat met een eigen voorbeeld.

 Cursus p. 35


6. Je begrijpt de betekenis van correlatiecoëfficiënten.

 Cursus p. 35-36




7. Je legt met eigen woorden uit hoe een experimenteel onderzoek in
elkaar zit en illustreert dat met een eigen voorbeeld.

 Experimenteel onderzoek
o Met een experiment gaan wetenschappers op zoek naar een
oorzakelijk verband tussen bepaalde interne of externe factoren en
bepaalde gedragingen die mensen stellen of gevoelens en
gedachten die mensen hebben, voor zover die uitgedrukt kunnen
worden in een cijfer.
o Bij experimenteel onderzoek:
 manipuleert men doelbewust één variabele, een eigenschap
of kenmerk van mensen of een situatie;
 houdt men alle andere variabelen constant door dit onderzoek
in een situatie uit te voeren die men zo veel mogelijk onder
controle heeft, in een laboratorium bijvoorbeeld;
 meet men het effect van die ene gemanipuleerde variabele
op een andere variabele.
o Een eerste stap bij het opzetten van een experiment is het bepalen
van de hypothese. Een hypothese is een verondersteld oorzakelijk
verband tussen twee variabelen. Het is een voorspelling die wordt
gedaan op basis van bestaande kennis en aannames. Het doel van
een experiment is het testen van een hypothese om te zien of de
verzamelde gegevens de hypothese ondersteunen of weerleggen.
o Op basis van die hypothese bepaalt men in een tweede stap wat de
onafhankelijke en de afhankelijke variabele is in het onderzoek.
De onafhankelijke variabele is een eigenschap van mensen of
een situatie die men doelbewust manipuleert en waarvan men
vermoedt dat die de oorzaak is van bepaalde gedragingen,



4