Sociaal werk verkennen
DISCOURS
Sociaal werk is ingebed in de maatschappij die wordt gevormd en gekleurd door
diverse discours en tendensen. Ook het sociaal werk staat dus niet los van deze
discours en tendensen.
Deze les bespreekt enkele discours die het sociaal werk beïnvloeden. Discours =
geheel v ideeën waarop handelen gebaseerd is.
In de volgende les zien we maatschappelijke tendensen waarmee we in het
werkveld geconfronteerd worden.
De tendensen en discours haken op elkaar in!
1. Wat is een (dominant) discours?
Discours zijn kennisstructuren, begrippen, veronderstellingen, praktijken die we
gebruiken om zaken te begrijpen, te verklaren en te beslissen.
Een dominant discours heeft een rechtstreekse impact op onze samenleving, op
onze denkwijze… maar blijft vaak onzichtbaar, onbewust en wordt niet ter
discussie gesteld (omwille van geïnternaliseerde ideeën en veronderstellingen)
omdat we ons niet van bewust zijn van de dwingende aanwezigheid.
Het is belangrijk om er als sociaal werker wél bewust van te zijn, zeker bij het
werken met andere beroepssectoren (deze professionals kunnen redeneren en
handelen vanuit andere discours) en interventies in een bepaalde richting
beïnvloeden.
hierdoor kunnen dominante veronderstellingen, die het denken over cliënten,
over problemen, over de samenleving de bovenhand halen; boven sociaal werk
referenties
Een dominant discours is dus een ‘mainstream’ discours, het is een structuur van
redeneringen, denkprocessen die bepalen hoe iemand problemen analyseert,
behandelt en oplost. Het wordt als ‘normaal’ denk- en handelingspatroon
beschouwd. Andere discours worden als gevaarlijk gezien of worden
gemarginaliseerd.
Vb. discours van individueel schuldmodel: een VDAB-werker met die bril bekijkt
de werkloze als iemand die omwille van eigen ‘falen’ werkloos is ipv de context
van de persoon en de samenleving mee in ogenschouw te nemen.
Elk discours, elke theorie, heeft zijn zwaktes en sterktes. Er is geen absolute
waarheid.
Als SW-er moeten we de sterktes en zwaktes van deze discours leren kennen en
beseffen waar de beïnvloeding ligt. Op die manier kan er duidelijker vanuit
sociaal werk perspectief -waar grondrechten en sociale rechtvaardigheid centraal
staan- gedacht en gehandeld worden.
NOTITIES NOUK
, = referentiekader die jij hebt, zit vaak in onderbewuste, beïnvloed u handelen,
denken en hoe je in het leven staat
Ook in de sm zijn discours aanwezig= kennisdiscours= ideeën die aan elkaar
vasthangen = bepalen veel
Discours is ook in de sm aanwezig: “wanneer pas je wel/niet in de sm”, “wnnr zeg
je iets controversieel en progressief” je bent niet in het gangbare kader aan
het spreken als je conservatief of progressief spreekt = zit in de sm en we zijn er
blind voor, we doen alsof het niet anders kan
Bv: besparingen kan niet anders zegt de wever we geloven dat maar eig is
dat maar een bepaald idee want vr elk idee is er een ander idee
Er zijn paradigma’s en discours die heel dominant zijn in de sm, die winnen
Constructie: hoe jij nr mensen kijkt constructie, is door mensen gemaakt, in
dialoog opgebouwd, bv; nu is sociale rechtvaardiging anders als 100j geleden
Helpt je begrijpen hoe mensen denken wat ze denken
In de sm heb je ook veel velden: eco veld, cult veld, welzijnsveld, gezondheisveld
alles van wetgeving, organisaties, ideeën daarover bv: economen, banken,
alles rond arbeid, wij = zitten allemaal in eco veld
Uiteraard hangen die velden samen, maar hebben ook aparte discours
We gaan 3 velden bekijken (eco, juridische, gezondheids/medische veld)
en kijken welke discours daar geldig zijn
Je hebt ook eco discours en neo-liberaal discours goed uitleggen op examen
over welke je het hebt
In medische discours je kan holistisch kijken (geest en lichaam hangen
samen), maar het dominante discours is biomedisch kijken (er is iets aan je
hoofd, dan kijk ik alleen naar je hoofd, is er iets met je longen, dan kijk ik alleen
nr je longen)
= er zijn =/ mogelijkheden van denken maar er is er vaak 1 dominant waar we
blind voor zijn en waar we makkelijk in meegaan
En wij als sow’ers moeten weten welk discours dominant is, om te kunnen zeggen
er zijn andere opties
Waarde v besef v diverse discours:
Als sociaal werker heb je de opdracht om kritisch te zijn, ook op het eigen denken
en handelen van jezelf, van de sector en van de samenleving. M kritisch zijn
omdat er zoveel =/ discours zijn!
Healy’s werk (zie tekst op Canvas) biedt een kritische lens op de dominante
discours in de economische, de medische en juridische wereld.
Want er zijn veel alternatieve discours die waardevolle perspectieven bieden op
grondrechten en sociale rechtvaardigheid, duurzaamheid, samenleven, …
DISCOURS
Sociaal werk is ingebed in de maatschappij die wordt gevormd en gekleurd door
diverse discours en tendensen. Ook het sociaal werk staat dus niet los van deze
discours en tendensen.
Deze les bespreekt enkele discours die het sociaal werk beïnvloeden. Discours =
geheel v ideeën waarop handelen gebaseerd is.
In de volgende les zien we maatschappelijke tendensen waarmee we in het
werkveld geconfronteerd worden.
De tendensen en discours haken op elkaar in!
1. Wat is een (dominant) discours?
Discours zijn kennisstructuren, begrippen, veronderstellingen, praktijken die we
gebruiken om zaken te begrijpen, te verklaren en te beslissen.
Een dominant discours heeft een rechtstreekse impact op onze samenleving, op
onze denkwijze… maar blijft vaak onzichtbaar, onbewust en wordt niet ter
discussie gesteld (omwille van geïnternaliseerde ideeën en veronderstellingen)
omdat we ons niet van bewust zijn van de dwingende aanwezigheid.
Het is belangrijk om er als sociaal werker wél bewust van te zijn, zeker bij het
werken met andere beroepssectoren (deze professionals kunnen redeneren en
handelen vanuit andere discours) en interventies in een bepaalde richting
beïnvloeden.
hierdoor kunnen dominante veronderstellingen, die het denken over cliënten,
over problemen, over de samenleving de bovenhand halen; boven sociaal werk
referenties
Een dominant discours is dus een ‘mainstream’ discours, het is een structuur van
redeneringen, denkprocessen die bepalen hoe iemand problemen analyseert,
behandelt en oplost. Het wordt als ‘normaal’ denk- en handelingspatroon
beschouwd. Andere discours worden als gevaarlijk gezien of worden
gemarginaliseerd.
Vb. discours van individueel schuldmodel: een VDAB-werker met die bril bekijkt
de werkloze als iemand die omwille van eigen ‘falen’ werkloos is ipv de context
van de persoon en de samenleving mee in ogenschouw te nemen.
Elk discours, elke theorie, heeft zijn zwaktes en sterktes. Er is geen absolute
waarheid.
Als SW-er moeten we de sterktes en zwaktes van deze discours leren kennen en
beseffen waar de beïnvloeding ligt. Op die manier kan er duidelijker vanuit
sociaal werk perspectief -waar grondrechten en sociale rechtvaardigheid centraal
staan- gedacht en gehandeld worden.
NOTITIES NOUK
, = referentiekader die jij hebt, zit vaak in onderbewuste, beïnvloed u handelen,
denken en hoe je in het leven staat
Ook in de sm zijn discours aanwezig= kennisdiscours= ideeën die aan elkaar
vasthangen = bepalen veel
Discours is ook in de sm aanwezig: “wanneer pas je wel/niet in de sm”, “wnnr zeg
je iets controversieel en progressief” je bent niet in het gangbare kader aan
het spreken als je conservatief of progressief spreekt = zit in de sm en we zijn er
blind voor, we doen alsof het niet anders kan
Bv: besparingen kan niet anders zegt de wever we geloven dat maar eig is
dat maar een bepaald idee want vr elk idee is er een ander idee
Er zijn paradigma’s en discours die heel dominant zijn in de sm, die winnen
Constructie: hoe jij nr mensen kijkt constructie, is door mensen gemaakt, in
dialoog opgebouwd, bv; nu is sociale rechtvaardiging anders als 100j geleden
Helpt je begrijpen hoe mensen denken wat ze denken
In de sm heb je ook veel velden: eco veld, cult veld, welzijnsveld, gezondheisveld
alles van wetgeving, organisaties, ideeën daarover bv: economen, banken,
alles rond arbeid, wij = zitten allemaal in eco veld
Uiteraard hangen die velden samen, maar hebben ook aparte discours
We gaan 3 velden bekijken (eco, juridische, gezondheids/medische veld)
en kijken welke discours daar geldig zijn
Je hebt ook eco discours en neo-liberaal discours goed uitleggen op examen
over welke je het hebt
In medische discours je kan holistisch kijken (geest en lichaam hangen
samen), maar het dominante discours is biomedisch kijken (er is iets aan je
hoofd, dan kijk ik alleen naar je hoofd, is er iets met je longen, dan kijk ik alleen
nr je longen)
= er zijn =/ mogelijkheden van denken maar er is er vaak 1 dominant waar we
blind voor zijn en waar we makkelijk in meegaan
En wij als sow’ers moeten weten welk discours dominant is, om te kunnen zeggen
er zijn andere opties
Waarde v besef v diverse discours:
Als sociaal werker heb je de opdracht om kritisch te zijn, ook op het eigen denken
en handelen van jezelf, van de sector en van de samenleving. M kritisch zijn
omdat er zoveel =/ discours zijn!
Healy’s werk (zie tekst op Canvas) biedt een kritische lens op de dominante
discours in de economische, de medische en juridische wereld.
Want er zijn veel alternatieve discours die waardevolle perspectieven bieden op
grondrechten en sociale rechtvaardigheid, duurzaamheid, samenleven, …
