Psychologie
EEN SOCIAAL-PSYCHOLOGISCH KADER
Sociale factoren kunnen
- rechtstreeks beïnvloeden
- onrechtstreeks beïnvloeden
Sociale factoren kunnen
- bedoeld beïnvloeden
- onbedoeld beïnvloeden
We gaan ervan uit dat alle gedrag sociaal bepaald is, toch minstens voor een
stuk.
- zonder te vervallen in een sociaal determinisme
- ook al onderschatten mensen vaak die sociale bepaaldheid
1. Mensen w beïnvloed door de loutere aanwezigheid v anderen
Louter aanwezigheid v anderen beïnvloed ons gedrag, gedachten, gevoelens en
interacties positief of negatief, naargelang anderen ons stimuleren/beperken in
ons functioneren.
- Sociale facilitatie: mensen presteren beter in aanwezigheid v anderen.
Bv joggers lopen harder als er toeschouwers zijn, en wielrenners fietsen
sneller als ze samen met anderen fietsen ipv alleen
- Sociale inhibitie: aanwezigheid v anderen kan er vr zorgen dat men
geremd w i/d juiste reflexen. Bv jonge/onervaren chauffeurs veroorzaken
meer ongevallen als ze met anderen i/d auto zitten, studenten presteren
slechte wnr ze op een examen iets m tonen terwijl iemand op hun vingers
staat te kijken,…
Sociale-facilitatietheorie: verklaart fenomenen vanuit de arousal (=
opwinding) die mensen ervaren i/d aanwezigheid v anderen.
Zajonc en Sales hbb het over evaluatievrees, de vrees dat
anderen ons beoordelen, waardoor prestaties slechter/beter w
in aanwezigheid v anderen. Toeschouwer die ons niet
beoordelen hbb niet hetzelfde effect.
Arousal zorgt ervoor dat we automatismen/gedragingen die we +
uitvoeren in bepaalde situatie, sterker nr voren komen. Eenvoudige
taken gaan makkelijker in aanwezigheid v anderen.
Niet alle gedragingen zijn automatismen, dus arousal heeft niet hetzelfde effect.
Complexe taken gaan moeilijker, daar blokkeert de aanwezigheid v anderen ons.
DUS in situaties v stress en dus arousal (door anderen) kiezen we vr de meest vr
de hand liggende reactie en w de dominante reactie geactiveerd:
- Bij eenvoudige/vertrouwde taken = correcte respons = gedrag
gefaciliteerd
- Bij nieuwe/slecht beheerste taken = foute respons = gedrag geïnhibeerd
, Bv musici oefenen een nieuw stuk alleen, en als ze het knn ervaren ze dat
ze beter presteren bij aanwezigheid v anderen.
2. Mensen w beïnvloed door een groep anderen
Invloed speelt ng sterker te spelen bij een groep anderen! We passen (vaak
zonder het te beseffen) ons gedrag, gedachten, gevoelens en interacties aan aan
die v/d groepsleden
Conformiteit, komt v conformare wat in overeenstemming brengen
betekent
! Een zeker mate v conformiteit is nuttig ! Als iedereen alles autonoom zou willen
bepalen, zou dit leiden tot conflict. Het is iets normaals en wenselijk dat we ons
conformeren aan anderen in situaties waar we geen klare kijk op hbb. We
conformeren ons dan ook het best a/d regels die ons sociale leven in goede
banen leiden, geven een houvast! Bv verkeersregels
Toch is een verregaande vorm v conformiteit niet zonder risico’s, waarschuwen vr
kuddementaliteit! Niet meer zelf denken/verantwoordelijkheid opnemen voor wat
we doen = gevaar dat we ons laten leiden door anderen en zonder protest de
meest verwerpelijke gedragingen gaan stellen, omdat anderen ons dat vragen.
We zijn wss allemaal + gevoelig vr invloed v anderen dan we willen toegeven. We
ontkennen maar al te graag die invloed en doen onszelf graag voor als diegenen
die niet meeheulen met de rest, die voor zichzelf denken en tegen de stroom in
gaan. Realiteit is anderen: we conformeren ons dikwijls aan anderen.
2.1 Het basisexperiment v Asch
Asch was overtuigd v/d redelijkheid v mensen, hij hoopte te knn aantonen dat
mensen een juist oordeel konden vormen over een situatie, onafhankelijk v
anderen. Hij bewees het tegendeel met zijn lijnexp. Mensen gedragen zich NIET
als rationele, objectieve probleemoplossers als ze onder druk v/e groep staan.
Asch stelt zijn experiment voor als een experiment dat onderzoek wil doen naar
de mate waarin mensen adequaat de grootte van lijnstukken kunnen inschatten.
Het was zogenaamd een onderzoek naar de visuele perceptie.
De ene kaart toont 1 lijn en de andere kaart 3 lijnen v ongelijke lengte, de
vergelijkingslijnen. Daarbij was er 1 even lang als de standaardlijn. Asch vroeg
aan de proefpersoon aan te geven welk lijnstuk (A, B of C) in grootte overeen
kwam met de standaardlijn. Eenvoudige taak waarin je nauwelijks fouten kon
maken!
In de controleconditie moesten 37 proefpersonen 12 keer die vergelijking maken
zonder dat hierbij andere personen aanwezig waren. In totaal maakten de
proefpersonen 3 fouten op 444 (= 12 x 37) beurten. Met andere woorden
- in 99,3 % van de situaties antwoorden de proefpersonen correct
- 35 van de 37 proefpersonen maakten geen enkele fout
EEN SOCIAAL-PSYCHOLOGISCH KADER
Sociale factoren kunnen
- rechtstreeks beïnvloeden
- onrechtstreeks beïnvloeden
Sociale factoren kunnen
- bedoeld beïnvloeden
- onbedoeld beïnvloeden
We gaan ervan uit dat alle gedrag sociaal bepaald is, toch minstens voor een
stuk.
- zonder te vervallen in een sociaal determinisme
- ook al onderschatten mensen vaak die sociale bepaaldheid
1. Mensen w beïnvloed door de loutere aanwezigheid v anderen
Louter aanwezigheid v anderen beïnvloed ons gedrag, gedachten, gevoelens en
interacties positief of negatief, naargelang anderen ons stimuleren/beperken in
ons functioneren.
- Sociale facilitatie: mensen presteren beter in aanwezigheid v anderen.
Bv joggers lopen harder als er toeschouwers zijn, en wielrenners fietsen
sneller als ze samen met anderen fietsen ipv alleen
- Sociale inhibitie: aanwezigheid v anderen kan er vr zorgen dat men
geremd w i/d juiste reflexen. Bv jonge/onervaren chauffeurs veroorzaken
meer ongevallen als ze met anderen i/d auto zitten, studenten presteren
slechte wnr ze op een examen iets m tonen terwijl iemand op hun vingers
staat te kijken,…
Sociale-facilitatietheorie: verklaart fenomenen vanuit de arousal (=
opwinding) die mensen ervaren i/d aanwezigheid v anderen.
Zajonc en Sales hbb het over evaluatievrees, de vrees dat
anderen ons beoordelen, waardoor prestaties slechter/beter w
in aanwezigheid v anderen. Toeschouwer die ons niet
beoordelen hbb niet hetzelfde effect.
Arousal zorgt ervoor dat we automatismen/gedragingen die we +
uitvoeren in bepaalde situatie, sterker nr voren komen. Eenvoudige
taken gaan makkelijker in aanwezigheid v anderen.
Niet alle gedragingen zijn automatismen, dus arousal heeft niet hetzelfde effect.
Complexe taken gaan moeilijker, daar blokkeert de aanwezigheid v anderen ons.
DUS in situaties v stress en dus arousal (door anderen) kiezen we vr de meest vr
de hand liggende reactie en w de dominante reactie geactiveerd:
- Bij eenvoudige/vertrouwde taken = correcte respons = gedrag
gefaciliteerd
- Bij nieuwe/slecht beheerste taken = foute respons = gedrag geïnhibeerd
, Bv musici oefenen een nieuw stuk alleen, en als ze het knn ervaren ze dat
ze beter presteren bij aanwezigheid v anderen.
2. Mensen w beïnvloed door een groep anderen
Invloed speelt ng sterker te spelen bij een groep anderen! We passen (vaak
zonder het te beseffen) ons gedrag, gedachten, gevoelens en interacties aan aan
die v/d groepsleden
Conformiteit, komt v conformare wat in overeenstemming brengen
betekent
! Een zeker mate v conformiteit is nuttig ! Als iedereen alles autonoom zou willen
bepalen, zou dit leiden tot conflict. Het is iets normaals en wenselijk dat we ons
conformeren aan anderen in situaties waar we geen klare kijk op hbb. We
conformeren ons dan ook het best a/d regels die ons sociale leven in goede
banen leiden, geven een houvast! Bv verkeersregels
Toch is een verregaande vorm v conformiteit niet zonder risico’s, waarschuwen vr
kuddementaliteit! Niet meer zelf denken/verantwoordelijkheid opnemen voor wat
we doen = gevaar dat we ons laten leiden door anderen en zonder protest de
meest verwerpelijke gedragingen gaan stellen, omdat anderen ons dat vragen.
We zijn wss allemaal + gevoelig vr invloed v anderen dan we willen toegeven. We
ontkennen maar al te graag die invloed en doen onszelf graag voor als diegenen
die niet meeheulen met de rest, die voor zichzelf denken en tegen de stroom in
gaan. Realiteit is anderen: we conformeren ons dikwijls aan anderen.
2.1 Het basisexperiment v Asch
Asch was overtuigd v/d redelijkheid v mensen, hij hoopte te knn aantonen dat
mensen een juist oordeel konden vormen over een situatie, onafhankelijk v
anderen. Hij bewees het tegendeel met zijn lijnexp. Mensen gedragen zich NIET
als rationele, objectieve probleemoplossers als ze onder druk v/e groep staan.
Asch stelt zijn experiment voor als een experiment dat onderzoek wil doen naar
de mate waarin mensen adequaat de grootte van lijnstukken kunnen inschatten.
Het was zogenaamd een onderzoek naar de visuele perceptie.
De ene kaart toont 1 lijn en de andere kaart 3 lijnen v ongelijke lengte, de
vergelijkingslijnen. Daarbij was er 1 even lang als de standaardlijn. Asch vroeg
aan de proefpersoon aan te geven welk lijnstuk (A, B of C) in grootte overeen
kwam met de standaardlijn. Eenvoudige taak waarin je nauwelijks fouten kon
maken!
In de controleconditie moesten 37 proefpersonen 12 keer die vergelijking maken
zonder dat hierbij andere personen aanwezig waren. In totaal maakten de
proefpersonen 3 fouten op 444 (= 12 x 37) beurten. Met andere woorden
- in 99,3 % van de situaties antwoorden de proefpersonen correct
- 35 van de 37 proefpersonen maakten geen enkele fout
