Beste Student,
Deze samenvatting bevat de stof van het vak ‘Humane Levenscyclus 1
DT 1’ van de studie Gezondheid en Leven aan de VU. De samenvatting
is geschreven in studiejaar 2020-2021. Het bevat een samenvatting
van de boeken Essential Cell biology 5 e editie & Levenscyclus van de
mens 5e druk. Van Essential Cell biology heb ik stukken samengevat
van hoofdstuk 5 t/m 8 en H19. Van Levenscyclus van de mens
hoofdstuk 1. Daarnaast bevat het ook uitgewerkte aantekeningen van
de hoorcolleges en afbeeldingen voor meer uitleg.
Ik hoop dat deze samenvatting jou wat meer inzicht kan geven over de
onderwerpen die voorbij komen en je helpt bij het leren van het
tentamen.
Succes!
,HUMANE LEVENSCYCLUS 1
HC 2 (levenscyclus vd mens h1 & Essentiall cell biology h5)
INLEIDING EMBRYOGENESE
Ruw endoplasmatisch reticulum: eiwit aanmaak (translatie en transport naar Golgie
Glad endoplasmatisch reticulum: transport naart Golgi, synthese van lipiden en steroïden en
ontgifting
Golgi apparaat: eiwitten ombouwen, opslaan en inpakken in blaasjes voor transport.
Lysosoom: blaasjes die partikels, ingenomen door fagocytose en pinocytose, of oudere
celdelen verteren, zodat de afbraakproducten hergebruikt of veilig uitgescheiden kunnen;
gemaakt door Golgi apparaat.
Mitochondrium: energiecentrales, citroenzuurcyclus, oppervlaktevergroting
Kern: genetische info, DNA
Kernlichaampje: bevat rRNA genen voor de aanmaak van ribosomen, RNA fragmenten.
Cytoskelet: polymeren van eiwitten in cellen die samen zorgen voor stevigheid, vorm en
beweeglijkheid.
Vormbepaling: Morfologische embryonale ontwikkeling
- Eerst klievingsdelingen, vormen klompje maar uiteindelijk krijgen ze allemaal een
aparte taak en vormen ze zich in die vorm
- Celdeling (proliferatie)
- Celbeweging (migratie)
- Celtype bepaling (specificatie en differentiatie)
Hoe weten de cellen dit?
- Aansturing/signalering: moleculaire embryonale ontwikkeling
Wat zijn signaalstoffen
- eiwitten die gemaakt worden door het DNA dmv translatie & transcriptie
DNA STRUCTUUR EN ORGANISATIE
Genoom is het totaal aantal chromosomen
Genoom van een individu is in alle cellen exact hetzelfde
De genomen van verschillende individuen bevatten dezelfde genen maar die genomen
kunnen wel op meer dan 10 miljoen plaatsen van elkaar verschillen.
Genen liggen erg verspreid op een chromosoom
Om het DNA te laten passen (2 meter) is het gewikkeld om histonen(bepaalde eiwitten).
D.m.v. zouttoevoer kan de histon gescheiden worden van het DNA.
Nucleotiden volgorde is cruciaal voor de functie van een histon-4 eiwit
Wat is de functie van het netjes opvouwen van DNA tot chromosomen?
- Garanderen van juiste replicatie en vervolgens verdeling over de twee dochtercellen
na celdeling.
- Toegang behouden voor reparatie en transcriptie enzymen.
Veranderingen in de structuur van nucleosomen zorgen voor toegang tot het DNA
1. Chromatin-remodeling complexes
, - Enzym (ATP-afhankelijk) dat om het nucleosoom hapt en
zo het dna beetje sleept, waardoor DNA blootgesteld kan
worden (bijv. als promotor voor een gen).
2. Histon staart modificaties
- Histonen hebben kleine staartjes die aminozuren bevatten
die gemodificeerd kunnen worden. Als er een modificatie
heeft plaatsgevonden kan een eiwit binden die weer een
functie kan uitoefenen.
Nucleosoom: 8 histonen + 147 baseparen DNA
Chromatine: totaal aan DNA + eiwitten(met name histonen)
- Heterochromatine(erg compact): transcriptie onderdrukt
- Euchromatine (minder compact): transcriptie actief
Chromatide: helft van een verdubbeld chromosoom na replicatie en vóór deling.
Chromosoom
Dubbelstrengs DNA molecuul(46 in een humane cel)
- Diploïd (2 chromosomen per paar)
- Haploïd (1 chromosoom per paar)
Geen verband tussen complexiteit organisme en aantal chromosomen
DNA
A-T base paar heeft de minste aantal waterstofbruggen
Purine basen hebben 2 ringen
Pyrimidine basen hebben maar 1 ring (CUT woord-> cytosine, uracil en thymine)
Bouwstenen van DNA: fosfaat+suiker+base
DNA strengen lopen anti-parallel langs elkaar.
Codering-> van 5’ naar 3’.
REPLICATIE
- DNA wordt gerepliceerd in de S-fase.
Conservatieve manier: 1 dubbelstrengs DNA die zich delen tot een nieuw paar. Oude streng
blijft bewaard
Semi-conservatieve manier: 1 streng wordt gedupliceerd door de streng uit elkaar te halen
en ze allebei een complementaire streng erbij krijgen.
Dispersieve manier: stukjes DNA worden toegevoegd. Stukje oud-stukje nieuw-stukje oud
DNA repliceert zich semi-conservatief. Dit werd vastgesteld door centrifugatie. De
oorspronkelijke strengen blijven altijd aanwezig in elke generatie.
Proces duplicatie
- DNA streng wordt opengemaakt door eiwit.
- Eukaryoten hebben meerdere plekken op de chromosomen om replicatie te starten.
- Bij DNA synthese worden de strengen altijd gelegd van 5’ naar 3’, door DNA
polymerases (I, II, III). Het kan wel in beide richtingen geknipt worden(exonuclease
activiteit).
- Polymerases kunnen alleen werken als er een primer is aangelegd(RNA heeft geen
primer nodig!)
Deze samenvatting bevat de stof van het vak ‘Humane Levenscyclus 1
DT 1’ van de studie Gezondheid en Leven aan de VU. De samenvatting
is geschreven in studiejaar 2020-2021. Het bevat een samenvatting
van de boeken Essential Cell biology 5 e editie & Levenscyclus van de
mens 5e druk. Van Essential Cell biology heb ik stukken samengevat
van hoofdstuk 5 t/m 8 en H19. Van Levenscyclus van de mens
hoofdstuk 1. Daarnaast bevat het ook uitgewerkte aantekeningen van
de hoorcolleges en afbeeldingen voor meer uitleg.
Ik hoop dat deze samenvatting jou wat meer inzicht kan geven over de
onderwerpen die voorbij komen en je helpt bij het leren van het
tentamen.
Succes!
,HUMANE LEVENSCYCLUS 1
HC 2 (levenscyclus vd mens h1 & Essentiall cell biology h5)
INLEIDING EMBRYOGENESE
Ruw endoplasmatisch reticulum: eiwit aanmaak (translatie en transport naar Golgie
Glad endoplasmatisch reticulum: transport naart Golgi, synthese van lipiden en steroïden en
ontgifting
Golgi apparaat: eiwitten ombouwen, opslaan en inpakken in blaasjes voor transport.
Lysosoom: blaasjes die partikels, ingenomen door fagocytose en pinocytose, of oudere
celdelen verteren, zodat de afbraakproducten hergebruikt of veilig uitgescheiden kunnen;
gemaakt door Golgi apparaat.
Mitochondrium: energiecentrales, citroenzuurcyclus, oppervlaktevergroting
Kern: genetische info, DNA
Kernlichaampje: bevat rRNA genen voor de aanmaak van ribosomen, RNA fragmenten.
Cytoskelet: polymeren van eiwitten in cellen die samen zorgen voor stevigheid, vorm en
beweeglijkheid.
Vormbepaling: Morfologische embryonale ontwikkeling
- Eerst klievingsdelingen, vormen klompje maar uiteindelijk krijgen ze allemaal een
aparte taak en vormen ze zich in die vorm
- Celdeling (proliferatie)
- Celbeweging (migratie)
- Celtype bepaling (specificatie en differentiatie)
Hoe weten de cellen dit?
- Aansturing/signalering: moleculaire embryonale ontwikkeling
Wat zijn signaalstoffen
- eiwitten die gemaakt worden door het DNA dmv translatie & transcriptie
DNA STRUCTUUR EN ORGANISATIE
Genoom is het totaal aantal chromosomen
Genoom van een individu is in alle cellen exact hetzelfde
De genomen van verschillende individuen bevatten dezelfde genen maar die genomen
kunnen wel op meer dan 10 miljoen plaatsen van elkaar verschillen.
Genen liggen erg verspreid op een chromosoom
Om het DNA te laten passen (2 meter) is het gewikkeld om histonen(bepaalde eiwitten).
D.m.v. zouttoevoer kan de histon gescheiden worden van het DNA.
Nucleotiden volgorde is cruciaal voor de functie van een histon-4 eiwit
Wat is de functie van het netjes opvouwen van DNA tot chromosomen?
- Garanderen van juiste replicatie en vervolgens verdeling over de twee dochtercellen
na celdeling.
- Toegang behouden voor reparatie en transcriptie enzymen.
Veranderingen in de structuur van nucleosomen zorgen voor toegang tot het DNA
1. Chromatin-remodeling complexes
, - Enzym (ATP-afhankelijk) dat om het nucleosoom hapt en
zo het dna beetje sleept, waardoor DNA blootgesteld kan
worden (bijv. als promotor voor een gen).
2. Histon staart modificaties
- Histonen hebben kleine staartjes die aminozuren bevatten
die gemodificeerd kunnen worden. Als er een modificatie
heeft plaatsgevonden kan een eiwit binden die weer een
functie kan uitoefenen.
Nucleosoom: 8 histonen + 147 baseparen DNA
Chromatine: totaal aan DNA + eiwitten(met name histonen)
- Heterochromatine(erg compact): transcriptie onderdrukt
- Euchromatine (minder compact): transcriptie actief
Chromatide: helft van een verdubbeld chromosoom na replicatie en vóór deling.
Chromosoom
Dubbelstrengs DNA molecuul(46 in een humane cel)
- Diploïd (2 chromosomen per paar)
- Haploïd (1 chromosoom per paar)
Geen verband tussen complexiteit organisme en aantal chromosomen
DNA
A-T base paar heeft de minste aantal waterstofbruggen
Purine basen hebben 2 ringen
Pyrimidine basen hebben maar 1 ring (CUT woord-> cytosine, uracil en thymine)
Bouwstenen van DNA: fosfaat+suiker+base
DNA strengen lopen anti-parallel langs elkaar.
Codering-> van 5’ naar 3’.
REPLICATIE
- DNA wordt gerepliceerd in de S-fase.
Conservatieve manier: 1 dubbelstrengs DNA die zich delen tot een nieuw paar. Oude streng
blijft bewaard
Semi-conservatieve manier: 1 streng wordt gedupliceerd door de streng uit elkaar te halen
en ze allebei een complementaire streng erbij krijgen.
Dispersieve manier: stukjes DNA worden toegevoegd. Stukje oud-stukje nieuw-stukje oud
DNA repliceert zich semi-conservatief. Dit werd vastgesteld door centrifugatie. De
oorspronkelijke strengen blijven altijd aanwezig in elke generatie.
Proces duplicatie
- DNA streng wordt opengemaakt door eiwit.
- Eukaryoten hebben meerdere plekken op de chromosomen om replicatie te starten.
- Bij DNA synthese worden de strengen altijd gelegd van 5’ naar 3’, door DNA
polymerases (I, II, III). Het kan wel in beide richtingen geknipt worden(exonuclease
activiteit).
- Polymerases kunnen alleen werken als er een primer is aangelegd(RNA heeft geen
primer nodig!)
