SAMENVATTING: BELEIDSINFORMATIESYSTEMEN
HOOFDSTUK 0: ‘what is an informa8on system?’
The echte wereld en IS:
- Echte wereld
è Bedrijf / organisaEe (met of zonder winstoogmerk)
- Het informaEesysteem (IS) “spiegelt” de echte wereld om efficiënte en gemakkelijke toegang te
bieden tot informaEe over die wereld.
o “Informa8e”: In welke informaEe zijn we geïnteresseerd? Wat willen we weten?
o Spiegelen: “Input”-systeem: hoe kunnen we de fenomenen uit de echte wereld die ons
interesseren vastleggen?
o We capteren inforamEe om deze in de IS te krijgen = input
o Efficiënte en gemakkelijke toegang bieden: “Output”-systeem: informaEeverwerking,
toegang, visualisaEe, …
o We halen info die we hebben eruit zodat deze bruikbaar is
Spiegeling:
• Wat wordt gespiegeld / “gedeeld”?
• Wat wordt vastgelegd en wat niet?
• Student schrij\ zich in voor een vak à wordt vastgelegd
o Stel persoon in de reele wereld aanwezig, maar niet in IS => hadden deze persoon
dan toegevoegd zodat met ook in IS stond
o Nu moet je je inschrijven voor je examens
§ Stel persoon schrij\ zich niet in door het te vergten => informaEsysteem
hee\ voorrang op reele wereld waardoor deze persoon geen kans meer
had
§ “als het niet gecapteerd is in het informaEe systeem dan:
§ “Hebben we een fout gemaakt”
§ “Dan geldt het niet”
§ Keuze van bedrijf om te kiezen wat voor hun de realEe is tussen reele
wereld en informaEesystemen
• Student niest in de les à door corona wel vastgelegd
o Vroeger niet, maar na corona moest er geregistreerd worden wnr men niest
o Door verandering in omgeving werd deze vorm van registraEe doorgevoerd
o Wat steken we nu in het deel van ‘shared phenomena’?
o Dit moet door het bedrijf gekozen worden, daarom dat IT-mensen dit niet kunnen
beslissen
o Eens ze de beslissing hebben gemaakt kunnen ze wel gaan samenwerken met IT-
mensen
• Student woont een les bij à hangt af van het systeem
InformaEe:
(Ruwe) data → informa8e → kennis
• Data: €122,97
o Cijfers en stukjes tekst
• Informa8e: €122,97 is de prijs van één paar AirMax-sneakers
o Indien we aan de date betekenis of conteaxt geven krijgen we info
• Kennis: AirMax-sneakers met een prijs van €122,97 verkopen beter dan andere modellen, dus
we moeten er meer van in voorraad nemen.
o Indien we veel van deze info verwerken krijgen we kennis
,Data – Informa8e – Kennis:
► Data: Ruwe feiten en cijfers zonder context.
o Zie het als de bouwstenen.
► InformaEe: Data die verwerkt, georganiseerd of gestructureerd is zodat ze betekenis krijgt.
o Beantwoordt vragen zoals: wie, wat, waar, wanneer.
► Kennis: De toepassing van informaEe — het begrijpen van patronen, het nemen van
beslissingen of het oplossen van problemen.
o Beantwoordt vragen zoals: hoe en waarom.
InformaEe systemen
Input: Het laten werken van het spiegelen (van de echte wereld).
Processing & Output: Het verwerken, organiseren en structureren van informaEe zodat ze betekenis
krijgt
Input
Hoe controleren?
We willen fenomenen uit de echte wereld vastleggen om te delen met het informaEesysteem (IS).
• Vastleggen door mensen
• Vastleggen door technologie
à Niet alle fenomenen uit de echte wereld kunnen eenvoudig worden vastgelegd om in het IS te
reproduceren
à Willen kijken hoe er gelezen wordt => bv door E-books door na te gaan hoe snel mensen
een pagina lezen aan de snelheid waarmee hij/zij swiped
à Voor papieren boeken of kranten kan dit wel niet
Input vraag “engineering”
“Engineering” of “Design”
• Het vertalen van fenomenen uit de echte wereld naar fenomenen in het IS en omgekeerd.
Voorbeeld: student start/stop met een vak studeren
• Start een sessie bij de eerste klik op een item van een vak in Toledo?
• Wanneer stopt de sessie? Bij uitloggen?
• AutomaEsch uitloggen?
• Klikken op een ander vak?
MAAR: Is de student acEef in een vak? à kan zijn dat hij gewoon het tapblad opendoet maar niet aan
het studeren is
“Mapping” / Design vereist:
• Een grondig begrip van de eigenschappen van de echte wereld
• Een grondig begrip van de mogelijkheden van technologie
• Het manipuleren en benuken van die eigenschappen om de doelstellingen van het
informaEesysteem te bereiken.
,VERSCHILLE NDE TYPES IS:
Opera8onele informa8esystemen
= richten zich op het vastleggen van data en het voorzien van operaEonele data voor dagelijkse
operaEonele beslissingen
Kenmerken:
• Processen: goed gestructureerd, eenduidig en rouEnemaEg
• Beslissingen: kortetermijn, komen vaak voor, weinig onzekerheid
• Gebruikers: administraEeve medewerkers, kassiers, verkoopmedewerkers, enz.
o Bijna iedereen binnen bedrijf werkt met basis IS
• Benodigde informa8e: gemakkelijk te bepalen, onalankelijk van de persoon, goed
gestructureerd en amomsEg van binnen de organisaEe
Voorbeeld: Enterprise Resource Planning (ERP)
à familie aan operaEenele infromatue systemen (bv Kuloket)
Managementniveau informa8esystemen
= richten zich op het verwerken, analyseren en visualiseren van data voor besluitvorming op
managementniveau à verwerken naar info die management nodig hee\
Kenmerken:
• Processen: minder rouEnemaEg
• Beslissingen: middellange tot lange termijn, minder frequent, meer onzekerheden/risico’s
• Gebruikers: midden- en topmanagement
• Benodigde informa8e:
o operaEonele data + data uit een datawarehouse
§ Gebruikt data dat gecapteerd is door IS
§ Alle historische gegevens ziken hier ook in
§ Hiervan een combinaEe van info die management nodig hee\
§ Echt focussen op de vraag van de management
o minder eenvoudig te bepalen
o alankelijk van persoon en moment
o minder goed gestructureerd
o grotere nood aan externe informaEe
Voorbeelden:
• Power BI
• Berekeningen op strategisch niveau
o Bv welke majoren en minoren worden er gevolgd doorheen de jaren
o Welke gaan we behouden of juist afschaffen
AI-gebaseerde Decision Support
= Ipv van mensen beslissingen te laten nemen op basis van grafieken laten we dit doen door AI
Kenmerken
• Processen: rouEnemaEg
o Algoritme die frequent kunnen draaien en zo op hoge snelheid beslissingen kunnen
nemen
• Beslissingen: operaEoneel
• Gebruikers: operaEoneel niveau – middenmanagement
• Benodigde informa8e: operaEonele data + datawarehouse (historische data)
Voorbeelden
• Credit scoring: beslissen om krediet aan een klant toe te kennen of niet op basis van
o klantkenmerken
, o leningkenmerken
o macro-economische factoren
• Aanbevelingen (recommenda8on): beslissen welke andere producten te promoten op basis
van
o eerder gekochte producten
o reviews
o Ejd van het jaar
Systeem relaEes:
Meestal bewaren we niet alle historiek
Þ Daarom laten we dat doorsturen naar data warehouse die deze gegevens kan bewaren
Þ Kan ook externe data meenemen => data dat je aankoopt op de markt (bv aandelen info)
Þ AI gebruikt geen externe data, enkel op interne data
AddiEoanle types van IS
Office Automa8on Systems (OAS)
• KantoorautomaEsering
• Tekstverwerking, voicemail, e-mail, videoconferenEes, planningssystemen, …
• Bv: Schema’s worden opgesteld door tekenprogramma
• Bv Microso\ teams
Knowledge Work Systems (KWS)
• Gespecialiseerde systemen voor wetenschappers, ingenieurs, financiële analisten en andere
kenniswerkers om nieuwe kennis te verkrijgen (bv. het creëren of verbeteren van producten).
• Voorbeelden: Computer-Aided Design (CAD), virtual reality-systemen,
stabiliteitsberekeningen
OVERZICHT:
IS = weerspiegelt de echte wereld door data vast te leggen, te verwerken en te presenteren om
besluitvorming te ondersteunen
à verwerkt ruwe data en zet die om in betekenisvolle informaEe en bruikbare kennis.
à Het ontwerpen van een goed IS vereist inzicht in zowel fenomenen uit de echte wereld als de
technologische middelen om die correct weer te geven.
Verschillende soorten informaEesystemen dienen verschillende organisaEeniveaus en doelen.
HOOFDSTUK 0: ‘what is an informa8on system?’
The echte wereld en IS:
- Echte wereld
è Bedrijf / organisaEe (met of zonder winstoogmerk)
- Het informaEesysteem (IS) “spiegelt” de echte wereld om efficiënte en gemakkelijke toegang te
bieden tot informaEe over die wereld.
o “Informa8e”: In welke informaEe zijn we geïnteresseerd? Wat willen we weten?
o Spiegelen: “Input”-systeem: hoe kunnen we de fenomenen uit de echte wereld die ons
interesseren vastleggen?
o We capteren inforamEe om deze in de IS te krijgen = input
o Efficiënte en gemakkelijke toegang bieden: “Output”-systeem: informaEeverwerking,
toegang, visualisaEe, …
o We halen info die we hebben eruit zodat deze bruikbaar is
Spiegeling:
• Wat wordt gespiegeld / “gedeeld”?
• Wat wordt vastgelegd en wat niet?
• Student schrij\ zich in voor een vak à wordt vastgelegd
o Stel persoon in de reele wereld aanwezig, maar niet in IS => hadden deze persoon
dan toegevoegd zodat met ook in IS stond
o Nu moet je je inschrijven voor je examens
§ Stel persoon schrij\ zich niet in door het te vergten => informaEsysteem
hee\ voorrang op reele wereld waardoor deze persoon geen kans meer
had
§ “als het niet gecapteerd is in het informaEe systeem dan:
§ “Hebben we een fout gemaakt”
§ “Dan geldt het niet”
§ Keuze van bedrijf om te kiezen wat voor hun de realEe is tussen reele
wereld en informaEesystemen
• Student niest in de les à door corona wel vastgelegd
o Vroeger niet, maar na corona moest er geregistreerd worden wnr men niest
o Door verandering in omgeving werd deze vorm van registraEe doorgevoerd
o Wat steken we nu in het deel van ‘shared phenomena’?
o Dit moet door het bedrijf gekozen worden, daarom dat IT-mensen dit niet kunnen
beslissen
o Eens ze de beslissing hebben gemaakt kunnen ze wel gaan samenwerken met IT-
mensen
• Student woont een les bij à hangt af van het systeem
InformaEe:
(Ruwe) data → informa8e → kennis
• Data: €122,97
o Cijfers en stukjes tekst
• Informa8e: €122,97 is de prijs van één paar AirMax-sneakers
o Indien we aan de date betekenis of conteaxt geven krijgen we info
• Kennis: AirMax-sneakers met een prijs van €122,97 verkopen beter dan andere modellen, dus
we moeten er meer van in voorraad nemen.
o Indien we veel van deze info verwerken krijgen we kennis
,Data – Informa8e – Kennis:
► Data: Ruwe feiten en cijfers zonder context.
o Zie het als de bouwstenen.
► InformaEe: Data die verwerkt, georganiseerd of gestructureerd is zodat ze betekenis krijgt.
o Beantwoordt vragen zoals: wie, wat, waar, wanneer.
► Kennis: De toepassing van informaEe — het begrijpen van patronen, het nemen van
beslissingen of het oplossen van problemen.
o Beantwoordt vragen zoals: hoe en waarom.
InformaEe systemen
Input: Het laten werken van het spiegelen (van de echte wereld).
Processing & Output: Het verwerken, organiseren en structureren van informaEe zodat ze betekenis
krijgt
Input
Hoe controleren?
We willen fenomenen uit de echte wereld vastleggen om te delen met het informaEesysteem (IS).
• Vastleggen door mensen
• Vastleggen door technologie
à Niet alle fenomenen uit de echte wereld kunnen eenvoudig worden vastgelegd om in het IS te
reproduceren
à Willen kijken hoe er gelezen wordt => bv door E-books door na te gaan hoe snel mensen
een pagina lezen aan de snelheid waarmee hij/zij swiped
à Voor papieren boeken of kranten kan dit wel niet
Input vraag “engineering”
“Engineering” of “Design”
• Het vertalen van fenomenen uit de echte wereld naar fenomenen in het IS en omgekeerd.
Voorbeeld: student start/stop met een vak studeren
• Start een sessie bij de eerste klik op een item van een vak in Toledo?
• Wanneer stopt de sessie? Bij uitloggen?
• AutomaEsch uitloggen?
• Klikken op een ander vak?
MAAR: Is de student acEef in een vak? à kan zijn dat hij gewoon het tapblad opendoet maar niet aan
het studeren is
“Mapping” / Design vereist:
• Een grondig begrip van de eigenschappen van de echte wereld
• Een grondig begrip van de mogelijkheden van technologie
• Het manipuleren en benuken van die eigenschappen om de doelstellingen van het
informaEesysteem te bereiken.
,VERSCHILLE NDE TYPES IS:
Opera8onele informa8esystemen
= richten zich op het vastleggen van data en het voorzien van operaEonele data voor dagelijkse
operaEonele beslissingen
Kenmerken:
• Processen: goed gestructureerd, eenduidig en rouEnemaEg
• Beslissingen: kortetermijn, komen vaak voor, weinig onzekerheid
• Gebruikers: administraEeve medewerkers, kassiers, verkoopmedewerkers, enz.
o Bijna iedereen binnen bedrijf werkt met basis IS
• Benodigde informa8e: gemakkelijk te bepalen, onalankelijk van de persoon, goed
gestructureerd en amomsEg van binnen de organisaEe
Voorbeeld: Enterprise Resource Planning (ERP)
à familie aan operaEenele infromatue systemen (bv Kuloket)
Managementniveau informa8esystemen
= richten zich op het verwerken, analyseren en visualiseren van data voor besluitvorming op
managementniveau à verwerken naar info die management nodig hee\
Kenmerken:
• Processen: minder rouEnemaEg
• Beslissingen: middellange tot lange termijn, minder frequent, meer onzekerheden/risico’s
• Gebruikers: midden- en topmanagement
• Benodigde informa8e:
o operaEonele data + data uit een datawarehouse
§ Gebruikt data dat gecapteerd is door IS
§ Alle historische gegevens ziken hier ook in
§ Hiervan een combinaEe van info die management nodig hee\
§ Echt focussen op de vraag van de management
o minder eenvoudig te bepalen
o alankelijk van persoon en moment
o minder goed gestructureerd
o grotere nood aan externe informaEe
Voorbeelden:
• Power BI
• Berekeningen op strategisch niveau
o Bv welke majoren en minoren worden er gevolgd doorheen de jaren
o Welke gaan we behouden of juist afschaffen
AI-gebaseerde Decision Support
= Ipv van mensen beslissingen te laten nemen op basis van grafieken laten we dit doen door AI
Kenmerken
• Processen: rouEnemaEg
o Algoritme die frequent kunnen draaien en zo op hoge snelheid beslissingen kunnen
nemen
• Beslissingen: operaEoneel
• Gebruikers: operaEoneel niveau – middenmanagement
• Benodigde informa8e: operaEonele data + datawarehouse (historische data)
Voorbeelden
• Credit scoring: beslissen om krediet aan een klant toe te kennen of niet op basis van
o klantkenmerken
, o leningkenmerken
o macro-economische factoren
• Aanbevelingen (recommenda8on): beslissen welke andere producten te promoten op basis
van
o eerder gekochte producten
o reviews
o Ejd van het jaar
Systeem relaEes:
Meestal bewaren we niet alle historiek
Þ Daarom laten we dat doorsturen naar data warehouse die deze gegevens kan bewaren
Þ Kan ook externe data meenemen => data dat je aankoopt op de markt (bv aandelen info)
Þ AI gebruikt geen externe data, enkel op interne data
AddiEoanle types van IS
Office Automa8on Systems (OAS)
• KantoorautomaEsering
• Tekstverwerking, voicemail, e-mail, videoconferenEes, planningssystemen, …
• Bv: Schema’s worden opgesteld door tekenprogramma
• Bv Microso\ teams
Knowledge Work Systems (KWS)
• Gespecialiseerde systemen voor wetenschappers, ingenieurs, financiële analisten en andere
kenniswerkers om nieuwe kennis te verkrijgen (bv. het creëren of verbeteren van producten).
• Voorbeelden: Computer-Aided Design (CAD), virtual reality-systemen,
stabiliteitsberekeningen
OVERZICHT:
IS = weerspiegelt de echte wereld door data vast te leggen, te verwerken en te presenteren om
besluitvorming te ondersteunen
à verwerkt ruwe data en zet die om in betekenisvolle informaEe en bruikbare kennis.
à Het ontwerpen van een goed IS vereist inzicht in zowel fenomenen uit de echte wereld als de
technologische middelen om die correct weer te geven.
Verschillende soorten informaEesystemen dienen verschillende organisaEeniveaus en doelen.
