Controle en handhaving: samenvatting
Inhoudstafel
1 Powerpoint 1: titel nog vermist............................................................................ 3
1.1 Waarom is handhaving essentieel? .............................................................. 3
1.2 Bestuurlijk vs gerechtelijke handhaving in Vlaanderen ................................... 3
1.2.1 Bestuurlijke handhaving ....................................................................... 3
1.2.2 Gerechtelijke / strafrechtelijke handhaving ............................................ 5
1.2.3 Verhouding tussen beide systemen ....................................................... 7
1.3 Handhavingsketen: praktische werking van het systeem................................ 7
1.4 Intentioneel en materieel element in het strafrecht ....................................... 9
1.5 Meerniveauregelgeving ............................................................................... 9
1.6 Bestuursrechtelijke beginselen .................................................................. 10
1.7 Actoren in milieuhandhaving ..................................................................... 11
1.7.1 Burgerlijke partij ................................................................................ 12
1.8 Handhaving.............................................................................................. 15
2 Powerpoint 2: nog steeds geen titels? ............................................................... 16
2.1 Milieurecht............................................................................................... 16
2.1.1 Oude handhavingsbeleid ................................................................... 16
2.1.2 De nieuwe regeling ............................................................................ 16
2.2 Burgerlijk recht ......................................................................................... 20
2.3 Strafrecht ................................................................................................. 22
2.4 Administratief recht .................................................................................. 23
3 PowerPoint 3: Functie van de milieucoördinator ................................................ 24
3.1 Inleiding ................................................................................................... 24
3.2 Wetgeving en theoretisch kader ................................................................. 24
3.2.1 Essentiële regelgeving inzake handhaving ............................................ 24
3.2.2 Aansprakelijkheid .............................................................................. 24
3.2.3 Vaststellen van milieu-inbreuken en milieumisdrijven .......................... 24
3.2.4 Bestuurlijke en strafrechtelijke handhaving .......................................... 25
3.3 Praktijk en markante rechtspraak ............................................................... 28
4 Examenvragen................................................................................................. 30
1
,2
,1 Powerpoint 1: titel nog vermist
1.1 Waarom is handhaving essentieel?
• Milieunormen zonder handhaving missen effectiviteit
• Garanderen van naleving van vergunningen en normen
• Bescherming van collectieve milieubelangen
• Preventieve en repressieve functies van handhaving
Functies van milieuhandhaving
• Preventieve functie = voorkomen van milieuschade
• Repressieve functie = sanctioneren van overtredingen
• Herstelgerichte functie = herstel van milieu
• Normbevestigende functie = bevestigen van rechtsorde
Kenmerken van milieurecht
• Sterk gereguleerd beleidsdomein
• Technisch en wetenschappelijk karakter
• Veelheid aan bevoegde overheden
• Integratie van Europees en nationaal recht
1.2 Bestuurlijk vs gerechtelijke handhaving in Vlaanderen
Handhavingsmodel in Vlaanderen: Vlaams milieuhandhavingsrecht combineert twee
trajecten:
1. Bestuurlijke handhaving door administraties
2. Gerechtelijke handhaving via strafrecht
→ complementair systeem
1.2.1 Bestuurlijke handhaving
Primair gericht op herstel van rechtmatige toestand → herstelmaatregelen
• Stopzetting van activiteit
• Verwijdering van illegale constructies
• Herstel van milieuschade
3
, o Civielrechtelijke aansprakelijkheid
o Publiekrechtelijke herstelmaatregelen
o Kan door een rechter of ambtenaar opgelegd worden
Snelle interventie door administratieve overheid
Instrumenten: dwangsom, bestuurlijke geldboetes, herstelmaatregelen, stakingsbevel
Last onder dwangsom
• Voorwaardelijke financiële sanctie
• Als je die niet in regel stelt 1moet je een bedrag betalen per dag dat je de straf niet
uitvoert
• Stimuleert naleving → geen straf, wel een bijkomende maatregel
(!!! maatregel ≠ straf)
• Wordt opgelegd door bestuursorgaan
Bestuurlijke (geld)boetes
• Administratieve sancties
• Alternatief voor strafrechtelijke vervolging
• Procedure via administratie
• Bestuurlijke transactie = is een minnelijke2 schikking in het Vlaamse en
Brusselse milieurecht (en dierenwelzijn) waarbij de overtreder een geldsom
betaalt om vervolging of een zwaardere boete te voorkomen. Het is een vrijwillig
voorstel van het bestuur bij lichtere inbreuken, waarmee de zaak zonder formele
boeteprocedure kan worden afgehandeld.
Als je deze niet betaalt krijg je een geldboete en deze is vaak groter dan de
bestuurlijke transactie
• VSBG = Verval van Strafvordering tegen de Betaling van een Geldsom = Openbaar
Ministerie stelt voor om een boete te betalen om een strafproces te vermijden
Stakingsbevel
• Toezichthouder komt langs, neemt waar dat er werken zijn zonder vergunning →
misdrijf mag niet verder gaan dus de verdachte moet stoppen met de activiteiten
Doorbreken van een bestuurlijke maatregel = een autonoom misdrijf → je kan berecht
worden
1
De zaken afhandelen volgens de vereisten
2
Buitengerechtelijke overeenkomst → strafzaak oplossen zonder tussenkomst van het gerecht
4
Inhoudstafel
1 Powerpoint 1: titel nog vermist............................................................................ 3
1.1 Waarom is handhaving essentieel? .............................................................. 3
1.2 Bestuurlijk vs gerechtelijke handhaving in Vlaanderen ................................... 3
1.2.1 Bestuurlijke handhaving ....................................................................... 3
1.2.2 Gerechtelijke / strafrechtelijke handhaving ............................................ 5
1.2.3 Verhouding tussen beide systemen ....................................................... 7
1.3 Handhavingsketen: praktische werking van het systeem................................ 7
1.4 Intentioneel en materieel element in het strafrecht ....................................... 9
1.5 Meerniveauregelgeving ............................................................................... 9
1.6 Bestuursrechtelijke beginselen .................................................................. 10
1.7 Actoren in milieuhandhaving ..................................................................... 11
1.7.1 Burgerlijke partij ................................................................................ 12
1.8 Handhaving.............................................................................................. 15
2 Powerpoint 2: nog steeds geen titels? ............................................................... 16
2.1 Milieurecht............................................................................................... 16
2.1.1 Oude handhavingsbeleid ................................................................... 16
2.1.2 De nieuwe regeling ............................................................................ 16
2.2 Burgerlijk recht ......................................................................................... 20
2.3 Strafrecht ................................................................................................. 22
2.4 Administratief recht .................................................................................. 23
3 PowerPoint 3: Functie van de milieucoördinator ................................................ 24
3.1 Inleiding ................................................................................................... 24
3.2 Wetgeving en theoretisch kader ................................................................. 24
3.2.1 Essentiële regelgeving inzake handhaving ............................................ 24
3.2.2 Aansprakelijkheid .............................................................................. 24
3.2.3 Vaststellen van milieu-inbreuken en milieumisdrijven .......................... 24
3.2.4 Bestuurlijke en strafrechtelijke handhaving .......................................... 25
3.3 Praktijk en markante rechtspraak ............................................................... 28
4 Examenvragen................................................................................................. 30
1
,2
,1 Powerpoint 1: titel nog vermist
1.1 Waarom is handhaving essentieel?
• Milieunormen zonder handhaving missen effectiviteit
• Garanderen van naleving van vergunningen en normen
• Bescherming van collectieve milieubelangen
• Preventieve en repressieve functies van handhaving
Functies van milieuhandhaving
• Preventieve functie = voorkomen van milieuschade
• Repressieve functie = sanctioneren van overtredingen
• Herstelgerichte functie = herstel van milieu
• Normbevestigende functie = bevestigen van rechtsorde
Kenmerken van milieurecht
• Sterk gereguleerd beleidsdomein
• Technisch en wetenschappelijk karakter
• Veelheid aan bevoegde overheden
• Integratie van Europees en nationaal recht
1.2 Bestuurlijk vs gerechtelijke handhaving in Vlaanderen
Handhavingsmodel in Vlaanderen: Vlaams milieuhandhavingsrecht combineert twee
trajecten:
1. Bestuurlijke handhaving door administraties
2. Gerechtelijke handhaving via strafrecht
→ complementair systeem
1.2.1 Bestuurlijke handhaving
Primair gericht op herstel van rechtmatige toestand → herstelmaatregelen
• Stopzetting van activiteit
• Verwijdering van illegale constructies
• Herstel van milieuschade
3
, o Civielrechtelijke aansprakelijkheid
o Publiekrechtelijke herstelmaatregelen
o Kan door een rechter of ambtenaar opgelegd worden
Snelle interventie door administratieve overheid
Instrumenten: dwangsom, bestuurlijke geldboetes, herstelmaatregelen, stakingsbevel
Last onder dwangsom
• Voorwaardelijke financiële sanctie
• Als je die niet in regel stelt 1moet je een bedrag betalen per dag dat je de straf niet
uitvoert
• Stimuleert naleving → geen straf, wel een bijkomende maatregel
(!!! maatregel ≠ straf)
• Wordt opgelegd door bestuursorgaan
Bestuurlijke (geld)boetes
• Administratieve sancties
• Alternatief voor strafrechtelijke vervolging
• Procedure via administratie
• Bestuurlijke transactie = is een minnelijke2 schikking in het Vlaamse en
Brusselse milieurecht (en dierenwelzijn) waarbij de overtreder een geldsom
betaalt om vervolging of een zwaardere boete te voorkomen. Het is een vrijwillig
voorstel van het bestuur bij lichtere inbreuken, waarmee de zaak zonder formele
boeteprocedure kan worden afgehandeld.
Als je deze niet betaalt krijg je een geldboete en deze is vaak groter dan de
bestuurlijke transactie
• VSBG = Verval van Strafvordering tegen de Betaling van een Geldsom = Openbaar
Ministerie stelt voor om een boete te betalen om een strafproces te vermijden
Stakingsbevel
• Toezichthouder komt langs, neemt waar dat er werken zijn zonder vergunning →
misdrijf mag niet verder gaan dus de verdachte moet stoppen met de activiteiten
Doorbreken van een bestuurlijke maatregel = een autonoom misdrijf → je kan berecht
worden
1
De zaken afhandelen volgens de vereisten
2
Buitengerechtelijke overeenkomst → strafzaak oplossen zonder tussenkomst van het gerecht
4
