Internationaal en Europees Recht
Hoorcollege 1: Het EU - integratieproces en de nieu,n bwe
rechtsorde
Randnummers 2- 91 ; 711 - 715
1. Basisgegevens
● 27 lidstaten (vroeger 28 → VK eruit)
● 24 officiële talen
● ± 450 miljoen inwoners
● ± 4 miljoen km²
● Budget: relatief klein
○ vergelijkbaar met één lidstaat (bv. Denemarken)
○ weinig belastingen en ambtenaren
EU = geen “superstaat”, maar samenwerking tussen landen
2. Ontstaan: EU als vredesproject
🔹 Context
● Na Tweede Wereldoorlog
● Europa verwoest → nood aan samenwerking
🔹 Sleutelmomenten
● 1950: Schumanverklaring
● 1951: Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (EGKS)
Kolen & staal = basis voor oorlog
Samen beheren = oorlog voorkomen
9 mei = Europadag
,3. Evolutie naar bredere samenwerking EU
1. Achtergrond (na WOII)
● Europa lag in puin na de Tweede Wereldoorlog
● Doel: vrede en samenwerking (vooral Frankrijk ↔ Duitsland)
● Strategie: economische samenwerking om oorlog te voorkomen
2. Eerste stap: economische samenwerking
1951 – Verdrag van Parijs (1951)
● Oprichting: EGKS (Kolen en Staal)
● Landen: België, Nederland, Luxemburg, Frankrijk, Duitsland, Italië
● Doel: controle over oorlogsindustrie
Belangrijke personen:
● Robert Schuman → initiatiefnemer (Schumanplan)
● Jean Monnet → bedenker van het systeem
● Konrad Adenauer → samenwerking Frankrijk-Duitsland
3. Uitbreiding van samenwerking
1957 – Verdragen van Rome
● Oprichting:
○ EEG (economische samenwerking)
○ Euratom (kernenergie)
● Doel: gemeenschappelijke markt
Belangrijke personen:
● Paul-Henri Spaak → belangrijke onderhandelaar
● Alcide De Gasperi → voorstander Europese eenheid
4. Verdere integratie
1986 – Europese Akte
● Versnelling interne markt
,(geen specifieke hoofdfiguren, eerder brede samenwerking)
1992 – Verdrag van Maastricht
● Oprichting van de Europese Unie
● Invoering:
○ Europees burgerschap
○ Euro (voorbereiding)
Belangrijke personen:
● Helmut Kohl
● François Mitterrand
→ Duwden Europese integratie sterk vooruit
5. Moderne EU
1997 – Verdrag van Amsterdam
● Meer focus op rechten en werkgelegenheid
2001 – Verdrag van Nice
● Hervorming instellingen (voor uitbreiding EU)
2007 – Verdrag van Lissabon
● Meer macht voor Europees Parlement
● Efficiëntere besluitvorming
● Europese Gemeenschap vervangen door Europese unie
6. Belangrijkste doelen van de EU
● Vrede en stabiliteit
● Economische groei
● Vrij verkeer
● Mensenrechten beschermen
7. Korte samenvatting
Van kolen en staal → naar een uitgebreide politieke en economische unie
, 4. Tegenslagen
● 1954: mislukte politieke/defensie-unie
● 1963 & 1967: VK geweigerd (Frans veto)
● 2005: EU-grondwet afgewezen
● 2020: Brexit
Crisis → vaak meer integratie achteraf
5. Werking van de EU
Twee modellen:
● Supranationaal = EU boven lidstaten
● Intergouvernementeel = lidstaten beslissen
🔹 Kenmerken EU:
● EU-recht heeft voorrang : De rechtscolleges van de lidstaten zijn zonder meer
verplicht het gemeenschaps-/unierecht binnen de nationale rechtsorde toe te
passen.
● Rechtstreekse werking: Particulieren kunnen uit normen van het Unierecht
rechtstreeks rechten uitputten, die zij voor de rechter kunnen inroepen.
- Niet alle bepalingen hebben rechtstreekse werking = inhoudelijke
voorwaarden:
Duidelijk en precies
→ De regel is helder en niet vaag
Onvoorwaardelijk
→ Er zijn geen bijkomende voorwaarden nodig
Zonder voorbehoud
→ De toepassing hangt niet af van verdere beslissingen van lidstaten
of instellingen
● Eigen instellingen:
○ parlement (verkiezingen)
Hoorcollege 1: Het EU - integratieproces en de nieu,n bwe
rechtsorde
Randnummers 2- 91 ; 711 - 715
1. Basisgegevens
● 27 lidstaten (vroeger 28 → VK eruit)
● 24 officiële talen
● ± 450 miljoen inwoners
● ± 4 miljoen km²
● Budget: relatief klein
○ vergelijkbaar met één lidstaat (bv. Denemarken)
○ weinig belastingen en ambtenaren
EU = geen “superstaat”, maar samenwerking tussen landen
2. Ontstaan: EU als vredesproject
🔹 Context
● Na Tweede Wereldoorlog
● Europa verwoest → nood aan samenwerking
🔹 Sleutelmomenten
● 1950: Schumanverklaring
● 1951: Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (EGKS)
Kolen & staal = basis voor oorlog
Samen beheren = oorlog voorkomen
9 mei = Europadag
,3. Evolutie naar bredere samenwerking EU
1. Achtergrond (na WOII)
● Europa lag in puin na de Tweede Wereldoorlog
● Doel: vrede en samenwerking (vooral Frankrijk ↔ Duitsland)
● Strategie: economische samenwerking om oorlog te voorkomen
2. Eerste stap: economische samenwerking
1951 – Verdrag van Parijs (1951)
● Oprichting: EGKS (Kolen en Staal)
● Landen: België, Nederland, Luxemburg, Frankrijk, Duitsland, Italië
● Doel: controle over oorlogsindustrie
Belangrijke personen:
● Robert Schuman → initiatiefnemer (Schumanplan)
● Jean Monnet → bedenker van het systeem
● Konrad Adenauer → samenwerking Frankrijk-Duitsland
3. Uitbreiding van samenwerking
1957 – Verdragen van Rome
● Oprichting:
○ EEG (economische samenwerking)
○ Euratom (kernenergie)
● Doel: gemeenschappelijke markt
Belangrijke personen:
● Paul-Henri Spaak → belangrijke onderhandelaar
● Alcide De Gasperi → voorstander Europese eenheid
4. Verdere integratie
1986 – Europese Akte
● Versnelling interne markt
,(geen specifieke hoofdfiguren, eerder brede samenwerking)
1992 – Verdrag van Maastricht
● Oprichting van de Europese Unie
● Invoering:
○ Europees burgerschap
○ Euro (voorbereiding)
Belangrijke personen:
● Helmut Kohl
● François Mitterrand
→ Duwden Europese integratie sterk vooruit
5. Moderne EU
1997 – Verdrag van Amsterdam
● Meer focus op rechten en werkgelegenheid
2001 – Verdrag van Nice
● Hervorming instellingen (voor uitbreiding EU)
2007 – Verdrag van Lissabon
● Meer macht voor Europees Parlement
● Efficiëntere besluitvorming
● Europese Gemeenschap vervangen door Europese unie
6. Belangrijkste doelen van de EU
● Vrede en stabiliteit
● Economische groei
● Vrij verkeer
● Mensenrechten beschermen
7. Korte samenvatting
Van kolen en staal → naar een uitgebreide politieke en economische unie
, 4. Tegenslagen
● 1954: mislukte politieke/defensie-unie
● 1963 & 1967: VK geweigerd (Frans veto)
● 2005: EU-grondwet afgewezen
● 2020: Brexit
Crisis → vaak meer integratie achteraf
5. Werking van de EU
Twee modellen:
● Supranationaal = EU boven lidstaten
● Intergouvernementeel = lidstaten beslissen
🔹 Kenmerken EU:
● EU-recht heeft voorrang : De rechtscolleges van de lidstaten zijn zonder meer
verplicht het gemeenschaps-/unierecht binnen de nationale rechtsorde toe te
passen.
● Rechtstreekse werking: Particulieren kunnen uit normen van het Unierecht
rechtstreeks rechten uitputten, die zij voor de rechter kunnen inroepen.
- Niet alle bepalingen hebben rechtstreekse werking = inhoudelijke
voorwaarden:
Duidelijk en precies
→ De regel is helder en niet vaag
Onvoorwaardelijk
→ Er zijn geen bijkomende voorwaarden nodig
Zonder voorbehoud
→ De toepassing hangt niet af van verdere beslissingen van lidstaten
of instellingen
● Eigen instellingen:
○ parlement (verkiezingen)
