q
SAMENVATTING
SCHADEVERGOEDINGS-
RECHT
A.T.
,INLEIDING
RECHTSTHEORETISCH UITGANGSPUNT VAN DEZE LESSEN
• Studie-object = het bestaand recht, zoals het is (= lex lata ≠ lex ferenda (het recht zoals het zou
moeten zijn))
- juridische realiteit => het bestaand recht is waarneembaar/vast te stellen aan de hand van
rechterlijke beschikkingen of dicta (= rechtspraak)
- recht = sociaal feit = systematiek in rechtspraak → voorspelbaarheid (O.W. HOLMES)
• Theorie (positieve = de lege lata ≠ normatieve = de lege ferenda):
= de theorie is de weergave van de wetmatigheden in de wereld (de theorie reduceert de
werkelijkheid tot regels)
- = poging om realiteit te vatten in beperkt aantal onderling consistente wetmatigheden
- = talige (in woorden en syntax) weergave van recht = rechtsleer = doctrine
→ rechtsoverwegingen in vonnis/arrest = doctrine (law in books) ≠ recht (law in action)
• Rechtsregel = feitelijke wetmatigheid in rechterlijke beslissingen in functie van feiten
- ≠ empirisch waarneembaar (wet = tekst = bron van recht → wet ≠ recht)
- bestaat (‘toont zich’) alleen in ‘werking’ ervan (‘toepassing’): conformiteit beslissingen
→ geformuleerde regel = doctrinale constructie die bestaand recht zou weergeven
• Praktijk: discussie mogelijk over welke regel het recht het meest accuraat weergeeft!
- → daarom aandacht aan alternatieve doctrines voor zelfde bestaande recht
- ‘gangbare doctrine’ = regels die volgens meeste juristen het recht accuraat weergeven
NAGESTREEFDE EINDCOMPETENTIES
• Grondig inzichtelijke kennis van concepten (= de taal van de aansprakelijkheidsdoctrine)
= nodig om bepaalde oplossing te kunnen beargumenteren (legitimeren, verklaren)
= nodig om te kunnen deelnemen aan doctrinale discussie
= nodig om eventuele toekomstige gewijzigde doctrine te begrijpen
• Basiskennis van
- juridische realiteit, zodat de student basiscasussen kan oplossen
o wat wordt wel/niet gerepareerd/vergoed
o wat houdt repareren/vergoeden in
o wie is jegens benadeelde gehouden tot reparatie/vergoeding
o wie draagt uiteindelijke last reparatie/vergoeding
- gangbare doctrine: geformuleerde rechtsregels die geacht worden te gelden/bestaan
o (niet omdat bepaalde juristen iets zeggen over een regel dat dit de enige mogelijkheid is,
verschillende beschrijvingen voor eenzelfde realiteit is mogelijk)
• Inzicht in de relativiteit gangbare doctrine: besef dat alternatieven mogelijk
• Basiskennis van belangrijkste wijzigingen: BW Boek 6 v. art. 1382-1386bis Oud BW
Belangrijker om alle verschillende relevante zaken uit een casus te kunnen halen dan tot de perfecte
oplossing komen voor slechts 1 stukje
1
,OVERZICHT LEERSTOF:
• Thema = niet-contractuele verbintenissen tot schadeloosstelling
• Klassiek: buitencontractueel aansprakelijkheidsrecht (= grootste deel & core cursus)
• Andere schadevergoedingsm²echanismen (= nodig om verbanden te zien met core)
indemnitaire verzekeringen (verzekeringen die schade vergoeden)
- particuliere rechtstreekse eigenschadeverzekering
- sociale rechtstreekse eigenschadeverzekering (ziekte & invaliditeit)
- eigenschadeverzekering ten behoeve van derden (arbeidsongevallen)
wettelijke vergoedingsplicht WAM-verzekeraars voor verkeersschade
- letselschade
- ongeval zonder vaststelbare aansprakelijkheid
schadefondsen
INHOUD VAN DEZE INLEIDING
• situering aansprakelijkheid [slides 01-04 → 01-12]
• situering alternatieve schadevergoedingsmechanismen [slides 01-13 → 01-20]
• schadeverschuiving en schadespreiding [slides 01-21 → 01-23]
• ‘bronnen’ aansprakelijkheidsrecht [slides 01-24 → 01-27]
In deze inleidende colleges en bijbehorende slides (serie 01) wordt behandeld
• overzicht onderdelen schadevergoedingsrecht (helikopterblik)
• algemene beschouwingen over schadevergoedingsrecht en -doctrine
2
, SITUERING AANSPRAKELIJKHEID
BEGRIP AANSPRAKELIJKHEID
Aansprakelijkheid = bron van verbintenissen ‘art. 5.3, lid 1, BW’:
“Verbintenissen ontstaan uit een rechtshandeling, uit een oneigenlijk contract, uit de
buitencontractuele aansprakelijkheid of uit de wet.”
Aansprakelijkheid is bron van verbintenissen?
- ‘volgens artikel 5.3, lid 1 BW is dit zo’
- kritische reflectie op het woord ‘is’, want geeft art 5.3, lid 1 de enige volledig juiste realiteit weer?
- in welke context wordt het woord aansprakelijkheid nog gebruikt?
Aansprakelijkheid = plicht tot schadeloosstelling van benadeelde
- Ik ben aansprakelijk betekent binnen deze context dat ik aansprakelijk ben voor de
schadeloosstelling
- De schuldenaar kan in rechte worden gedwongen een prestatie te leveren, wat een verbintenis is
Besluit: aansprakelijkheid is een verbintenis (geen bron), waardoor buitencontractuele aansprakelijkheid
niet tussen de opsomming van bronnen van verbintenissen zou mogen staan in art 5.3 BW (want het
omvat een plicht tot schadeloosstelling)
aansprakelijkheid is een verbintenis (art. 5.1 BW: “rechtsband op grond waarvan een schuldeiser van een
schuldenaar, indien nodig in rechte, de uitvoering van een prestatie mag eisen”)
=> rechtsgevolg dat door objectief recht gekoppeld wordt aan bepaalde feiten
Aansprakelijkheid is de combinatie van een rechtsregel, gekoppeld aan rechtsfeiten waardoor
iemand gehouden is tot schadeloosstelling
Bron aansprakelijkheid => rechtsregel [slides 01-24 → 01-27] + (rechts)feit [slide 01-05]
RECHTSFEITEN
Délits et quasi-délits in terminologie art. 1370, lid 4, Oud BW:
“De verbintenissen die hun oorsprong vinden in de eigen daad van degene die verbonden is, ontstaan
ofwel uit oneigenlijke contracten, ofwel uit misdrijven of oneigenlijke misdrijven.”
- Verbintenissen die buiten de wil ontstaan door een rechtsregel
- Verbintenissen die oorsprong vinden in de eigen daad door misdrijven of oneigenlijke
misdrijven
➔ Dit is een accuratere omvatting van aansprakelijkheid dan art 5.3 BW
Op welke rechtsfeiten zijn de rechtsregels van aansprakelijkheid van toepassing:
Structuur gangbare doctrinale analyse;
• constitutieve bestanddelen/elementen van rechtsfeit:
- schade (H2)
- veroorzaakt door (= causaliteit) (H4)
3
SAMENVATTING
SCHADEVERGOEDINGS-
RECHT
A.T.
,INLEIDING
RECHTSTHEORETISCH UITGANGSPUNT VAN DEZE LESSEN
• Studie-object = het bestaand recht, zoals het is (= lex lata ≠ lex ferenda (het recht zoals het zou
moeten zijn))
- juridische realiteit => het bestaand recht is waarneembaar/vast te stellen aan de hand van
rechterlijke beschikkingen of dicta (= rechtspraak)
- recht = sociaal feit = systematiek in rechtspraak → voorspelbaarheid (O.W. HOLMES)
• Theorie (positieve = de lege lata ≠ normatieve = de lege ferenda):
= de theorie is de weergave van de wetmatigheden in de wereld (de theorie reduceert de
werkelijkheid tot regels)
- = poging om realiteit te vatten in beperkt aantal onderling consistente wetmatigheden
- = talige (in woorden en syntax) weergave van recht = rechtsleer = doctrine
→ rechtsoverwegingen in vonnis/arrest = doctrine (law in books) ≠ recht (law in action)
• Rechtsregel = feitelijke wetmatigheid in rechterlijke beslissingen in functie van feiten
- ≠ empirisch waarneembaar (wet = tekst = bron van recht → wet ≠ recht)
- bestaat (‘toont zich’) alleen in ‘werking’ ervan (‘toepassing’): conformiteit beslissingen
→ geformuleerde regel = doctrinale constructie die bestaand recht zou weergeven
• Praktijk: discussie mogelijk over welke regel het recht het meest accuraat weergeeft!
- → daarom aandacht aan alternatieve doctrines voor zelfde bestaande recht
- ‘gangbare doctrine’ = regels die volgens meeste juristen het recht accuraat weergeven
NAGESTREEFDE EINDCOMPETENTIES
• Grondig inzichtelijke kennis van concepten (= de taal van de aansprakelijkheidsdoctrine)
= nodig om bepaalde oplossing te kunnen beargumenteren (legitimeren, verklaren)
= nodig om te kunnen deelnemen aan doctrinale discussie
= nodig om eventuele toekomstige gewijzigde doctrine te begrijpen
• Basiskennis van
- juridische realiteit, zodat de student basiscasussen kan oplossen
o wat wordt wel/niet gerepareerd/vergoed
o wat houdt repareren/vergoeden in
o wie is jegens benadeelde gehouden tot reparatie/vergoeding
o wie draagt uiteindelijke last reparatie/vergoeding
- gangbare doctrine: geformuleerde rechtsregels die geacht worden te gelden/bestaan
o (niet omdat bepaalde juristen iets zeggen over een regel dat dit de enige mogelijkheid is,
verschillende beschrijvingen voor eenzelfde realiteit is mogelijk)
• Inzicht in de relativiteit gangbare doctrine: besef dat alternatieven mogelijk
• Basiskennis van belangrijkste wijzigingen: BW Boek 6 v. art. 1382-1386bis Oud BW
Belangrijker om alle verschillende relevante zaken uit een casus te kunnen halen dan tot de perfecte
oplossing komen voor slechts 1 stukje
1
,OVERZICHT LEERSTOF:
• Thema = niet-contractuele verbintenissen tot schadeloosstelling
• Klassiek: buitencontractueel aansprakelijkheidsrecht (= grootste deel & core cursus)
• Andere schadevergoedingsm²echanismen (= nodig om verbanden te zien met core)
indemnitaire verzekeringen (verzekeringen die schade vergoeden)
- particuliere rechtstreekse eigenschadeverzekering
- sociale rechtstreekse eigenschadeverzekering (ziekte & invaliditeit)
- eigenschadeverzekering ten behoeve van derden (arbeidsongevallen)
wettelijke vergoedingsplicht WAM-verzekeraars voor verkeersschade
- letselschade
- ongeval zonder vaststelbare aansprakelijkheid
schadefondsen
INHOUD VAN DEZE INLEIDING
• situering aansprakelijkheid [slides 01-04 → 01-12]
• situering alternatieve schadevergoedingsmechanismen [slides 01-13 → 01-20]
• schadeverschuiving en schadespreiding [slides 01-21 → 01-23]
• ‘bronnen’ aansprakelijkheidsrecht [slides 01-24 → 01-27]
In deze inleidende colleges en bijbehorende slides (serie 01) wordt behandeld
• overzicht onderdelen schadevergoedingsrecht (helikopterblik)
• algemene beschouwingen over schadevergoedingsrecht en -doctrine
2
, SITUERING AANSPRAKELIJKHEID
BEGRIP AANSPRAKELIJKHEID
Aansprakelijkheid = bron van verbintenissen ‘art. 5.3, lid 1, BW’:
“Verbintenissen ontstaan uit een rechtshandeling, uit een oneigenlijk contract, uit de
buitencontractuele aansprakelijkheid of uit de wet.”
Aansprakelijkheid is bron van verbintenissen?
- ‘volgens artikel 5.3, lid 1 BW is dit zo’
- kritische reflectie op het woord ‘is’, want geeft art 5.3, lid 1 de enige volledig juiste realiteit weer?
- in welke context wordt het woord aansprakelijkheid nog gebruikt?
Aansprakelijkheid = plicht tot schadeloosstelling van benadeelde
- Ik ben aansprakelijk betekent binnen deze context dat ik aansprakelijk ben voor de
schadeloosstelling
- De schuldenaar kan in rechte worden gedwongen een prestatie te leveren, wat een verbintenis is
Besluit: aansprakelijkheid is een verbintenis (geen bron), waardoor buitencontractuele aansprakelijkheid
niet tussen de opsomming van bronnen van verbintenissen zou mogen staan in art 5.3 BW (want het
omvat een plicht tot schadeloosstelling)
aansprakelijkheid is een verbintenis (art. 5.1 BW: “rechtsband op grond waarvan een schuldeiser van een
schuldenaar, indien nodig in rechte, de uitvoering van een prestatie mag eisen”)
=> rechtsgevolg dat door objectief recht gekoppeld wordt aan bepaalde feiten
Aansprakelijkheid is de combinatie van een rechtsregel, gekoppeld aan rechtsfeiten waardoor
iemand gehouden is tot schadeloosstelling
Bron aansprakelijkheid => rechtsregel [slides 01-24 → 01-27] + (rechts)feit [slide 01-05]
RECHTSFEITEN
Délits et quasi-délits in terminologie art. 1370, lid 4, Oud BW:
“De verbintenissen die hun oorsprong vinden in de eigen daad van degene die verbonden is, ontstaan
ofwel uit oneigenlijke contracten, ofwel uit misdrijven of oneigenlijke misdrijven.”
- Verbintenissen die buiten de wil ontstaan door een rechtsregel
- Verbintenissen die oorsprong vinden in de eigen daad door misdrijven of oneigenlijke
misdrijven
➔ Dit is een accuratere omvatting van aansprakelijkheid dan art 5.3 BW
Op welke rechtsfeiten zijn de rechtsregels van aansprakelijkheid van toepassing:
Structuur gangbare doctrinale analyse;
• constitutieve bestanddelen/elementen van rechtsfeit:
- schade (H2)
- veroorzaakt door (= causaliteit) (H4)
3
