Menskunde 1
Cellen en weefsels
Cel = bouwsteen van elk organisme (spiercel, epitheelcel, bloedcel, etc)
Weefsel = groep cellen met bepaalde functie, alle cellen zijn vaak van dezelfde soort
Orgaan = verschillende weefsels samen die → functie gaan vervullen (nier geeft bloed naar spieren)
Orgaanstelsel = meerdere organen die samenwerken + vaak bepaalde taak vervullen
(ademhalingsstelsel → gasuitwisseling)
Organisme = levend wezen
,Proces van genexpressie
1. Transcriptie = DNA sequentie v/h gen worden door enzymen
‘overgeschreven’ door een overeenkomstig mRNA moleculen aan te
maken
2. Beweging v/h mRNA naar het cytoplasma via nucleaire porie
3. Translatie = de sequentie v/e mRNA molecule worden door de
ribosomen ‘vertaald’ door een overeenkomstige polypeptide aan te maken
,Celmembraan
⇒ scheidingswand >< intra- en extracellulair milieu
Functie
- identiteitskaart: identificeren van andere cellen + signalen herkennen
- transport: transportproteïnen bepalen welke stoffen doorheen het membraan mogen
↙ ↓ ↘
celporiën celpoorten celpompen
= passief transport van ionen = opent slechts bij antwoord of = draait rond eigen as +
in/uit de cel signaalstof (bv insuline) transporteert op die manier
stoffen in/uit de cel
Bestaat uit
- fosfolipide dubbellaag = 2 lagen met fosfolipiden
Endoplasmatisch reticulum
⇒ netwerk van membranen
- sluit aan op kernmembraan
- snelweg (netwerk waar mRNA zich kan verplaatsen tot ribosoom waar het wordt vertaalt)
RER
- bezet met ribosomen (maakt lipiden voor celmembraan)
SER
- zonder ribosomen
- vorming vetzuren + fosfolipiden → transport eiwitten
, Golgi-apparaat
Transport vesikels gaan van ER → golgi-apparaat
→ er worden moleculen gesorteerd, tijdelijk bewaard of aangepast
Kunnen proteïnen en lipiden nog modificatie ondergaan door golgi-specifieke enzymes
Lysosoom
⇒ blaasjes die verteringsenzyemen bevatten waarmee ze materiaal afbreken
Autofagie
proces waarbij lysosoom intern beschadigde bestanddelen opruimt
Fagocytose
proces waarbij lysosoom externe deeltjes of ziekteverwekkers van buiten de cel opneemt en vernietigt
exocytose = proces waarbij eiwit naar extracellulair milieu
wordt gebracht
endocytose = proces waarbij opname extracellulair materiaal
door cel
endosoom = blaasje dat gevormd wordt bij endocytose
Mitochondriën
⇒ verbranding van voedingsstoffen → ATP-productie
Cellen en weefsels
Cel = bouwsteen van elk organisme (spiercel, epitheelcel, bloedcel, etc)
Weefsel = groep cellen met bepaalde functie, alle cellen zijn vaak van dezelfde soort
Orgaan = verschillende weefsels samen die → functie gaan vervullen (nier geeft bloed naar spieren)
Orgaanstelsel = meerdere organen die samenwerken + vaak bepaalde taak vervullen
(ademhalingsstelsel → gasuitwisseling)
Organisme = levend wezen
,Proces van genexpressie
1. Transcriptie = DNA sequentie v/h gen worden door enzymen
‘overgeschreven’ door een overeenkomstig mRNA moleculen aan te
maken
2. Beweging v/h mRNA naar het cytoplasma via nucleaire porie
3. Translatie = de sequentie v/e mRNA molecule worden door de
ribosomen ‘vertaald’ door een overeenkomstige polypeptide aan te maken
,Celmembraan
⇒ scheidingswand >< intra- en extracellulair milieu
Functie
- identiteitskaart: identificeren van andere cellen + signalen herkennen
- transport: transportproteïnen bepalen welke stoffen doorheen het membraan mogen
↙ ↓ ↘
celporiën celpoorten celpompen
= passief transport van ionen = opent slechts bij antwoord of = draait rond eigen as +
in/uit de cel signaalstof (bv insuline) transporteert op die manier
stoffen in/uit de cel
Bestaat uit
- fosfolipide dubbellaag = 2 lagen met fosfolipiden
Endoplasmatisch reticulum
⇒ netwerk van membranen
- sluit aan op kernmembraan
- snelweg (netwerk waar mRNA zich kan verplaatsen tot ribosoom waar het wordt vertaalt)
RER
- bezet met ribosomen (maakt lipiden voor celmembraan)
SER
- zonder ribosomen
- vorming vetzuren + fosfolipiden → transport eiwitten
, Golgi-apparaat
Transport vesikels gaan van ER → golgi-apparaat
→ er worden moleculen gesorteerd, tijdelijk bewaard of aangepast
Kunnen proteïnen en lipiden nog modificatie ondergaan door golgi-specifieke enzymes
Lysosoom
⇒ blaasjes die verteringsenzyemen bevatten waarmee ze materiaal afbreken
Autofagie
proces waarbij lysosoom intern beschadigde bestanddelen opruimt
Fagocytose
proces waarbij lysosoom externe deeltjes of ziekteverwekkers van buiten de cel opneemt en vernietigt
exocytose = proces waarbij eiwit naar extracellulair milieu
wordt gebracht
endocytose = proces waarbij opname extracellulair materiaal
door cel
endosoom = blaasje dat gevormd wordt bij endocytose
Mitochondriën
⇒ verbranding van voedingsstoffen → ATP-productie
