Menskunde 2 – opgepast, samenvatting snel gemaakt, NIET volledig!!!
Hormoonstelsel = endocrien stelsel
Coördineert:
- langdurige processen (groei, ontwikkeling, …)
- regulatie tot homeostase (temp., suiker, …)
- verdedigingsfunctie
- voortplantingsprocessen
Zenuwstelsel VS Hormoonstelsel
snel → direct langzaam → indirect
kortdurige invloed langdurige invloed
elektrische impulsen chemische boodschappen
via neuronen via bloed
→ bereikt meer cellen
Hormonen worden aangemaakt in endocriene cellen
- geeft af aan bloed (transport) – hormoon na 22 min gehalveerd door lever en uitgescheiden via nieren
→ doelwitcel
↓ ↘
binden op opp. receptoren (adrenaline, insuline) OF binnendringen in de cel (cortisol)
Endocriene cel >< exocriene cel (zweet)
zenuwstelsel neemt prikkels op via receptoren
→ drempelwaarde overschreden? → hormoon productie
Waar?
- pijnappelklier (epifyse) - teelbal (testis)
- schildklier (thyroid) - eierstok (ovaria)
- zwezerik (thymus) - moederkoek (placenta)
- alvleesklier (pancreas)
Aangestuurd door hypothalamus/ hypofyse
1) hypothalamus maakt neurohormoon aan (stimuleert of remmend effect)
vervoert naar hypofyse
2) hypofyse maakt ≠ hormonen aan en geeft signaal naar andere organen
achterkwab – neurohypofyse voorkwab – adenohypofyse
doorgeven van: aanmaak van:
- oxytocine (baarmoeder & melkklieren) - TSH (schildklier)
- ADH (nieren – urineproductie) - GH (alle cellen – groei)
- ACTH (bijnieren – cortisol)
- prolactine (borstweefsel – lactatie)
- LH/FSH (gonaden – ovaria, testis)
, PLAATS HORMOON DOELORGAAN FUNCTIE
hypothalamus oxytocine baarmoeder/ weeën
borstweefsel
ADH nieren waterhuishouding +
urineproductie
hypofyse GH (groeihormoon) alle cellen groeien/ delen
prolactine borstweefsel lactatie
LH/ FSH gonaden testosteron, oestrogeen,
progesteron
TSH schildklier schildklierhormoon
aanmaken
schildklier thyroxine / groei + ontwikkeling +
metabolische processen
ACTH bijnier bijnierhormoon aanmaken
bijnier adrenaline / vecht-vlucht reactie
cortisol / stresssysteem, ↑ bloedsuiker
Voortplanting
PLAATS HORMOON DOELORGAAN FUNCTIE
hypofyse FSH – follikel ovaria groei van follikel
stimulerend hormoon
LH ovaria – testis ovulatie + geel lichaam
– rijping spermacellen
prolactine melkklier melkproductie
eierstok oestrogeen baarmoeder groei
baarmoederslijmvlies +
samentrekken
baarmoeder
progesteron baarmoeder secretie
baarmoederslijm
placenta oestrogeen + baarmoeder secretie
progesteron baarmoederslijm
HCG baarmoeder behoud zwangerschap
De schildklier = Thyroid
Produceren van 3 hormonen:
- schildklierhormonen T3 + T4
- calcitonine – homeostase van Ca + fosfaat
, hypothalamus geeft TRH af
↓
hypofyse geeft TSH af
↓
schildklier maakt T3 + T4 (gebonden aan eiwitten in het bloed)
jodium uit bloed genomen (te weinig jodium tijdens zwangerschap → dwerggroei)
Aandoeningen
Hyperthyroïdie – te veel Hypothyreoïdie – te weinig
- verhoogde hartslag - koud
- dorst - constipatie
- meer eetlust - haaruitval
- zweten - gewichtstoename
- nerveus
- verhoogde warmte temp.
→ luisteren niet naar T3 + T4
→ maken T3 + T4 kapot
→ auto-immuunziekte
NIET aangestuurd door hypothalamus/ hypofyse
PLAATS HORMOON FUNCTIE
pancreas/ alvleesklier insuline ↓ bloedsuikerspiegel:
- opname suiker in cellen
- glucose → glycogeen
glucagon ↑ bloedsuikerspiegel:
- glycogeen → glucose
- afbraak eiwitten & vetten
epifyse melatonine dag - nachtritme + start pubertijd
thymus serotonine neurtransmitter stimulerende
werking – slaap, emotie,
geheugen, …
thymosine groei + afweersysteem
Suikerziekte = diabetes mellitus
Pancreas heeft 2 functies:
Exocriene functie Endocriene functie
- pancreassap – spijsvertering - hormonale functie
- insuline
- glucagon
- somatostatine
⇒ Eilandje van Langerhans
- alfacellen: glucagon: ↑ glucose spiegel
- bètacellen: insuline: ↓ glucose spiegel
- deltacellen: somatostatine: balans te bewaren
Hormoonstelsel = endocrien stelsel
Coördineert:
- langdurige processen (groei, ontwikkeling, …)
- regulatie tot homeostase (temp., suiker, …)
- verdedigingsfunctie
- voortplantingsprocessen
Zenuwstelsel VS Hormoonstelsel
snel → direct langzaam → indirect
kortdurige invloed langdurige invloed
elektrische impulsen chemische boodschappen
via neuronen via bloed
→ bereikt meer cellen
Hormonen worden aangemaakt in endocriene cellen
- geeft af aan bloed (transport) – hormoon na 22 min gehalveerd door lever en uitgescheiden via nieren
→ doelwitcel
↓ ↘
binden op opp. receptoren (adrenaline, insuline) OF binnendringen in de cel (cortisol)
Endocriene cel >< exocriene cel (zweet)
zenuwstelsel neemt prikkels op via receptoren
→ drempelwaarde overschreden? → hormoon productie
Waar?
- pijnappelklier (epifyse) - teelbal (testis)
- schildklier (thyroid) - eierstok (ovaria)
- zwezerik (thymus) - moederkoek (placenta)
- alvleesklier (pancreas)
Aangestuurd door hypothalamus/ hypofyse
1) hypothalamus maakt neurohormoon aan (stimuleert of remmend effect)
vervoert naar hypofyse
2) hypofyse maakt ≠ hormonen aan en geeft signaal naar andere organen
achterkwab – neurohypofyse voorkwab – adenohypofyse
doorgeven van: aanmaak van:
- oxytocine (baarmoeder & melkklieren) - TSH (schildklier)
- ADH (nieren – urineproductie) - GH (alle cellen – groei)
- ACTH (bijnieren – cortisol)
- prolactine (borstweefsel – lactatie)
- LH/FSH (gonaden – ovaria, testis)
, PLAATS HORMOON DOELORGAAN FUNCTIE
hypothalamus oxytocine baarmoeder/ weeën
borstweefsel
ADH nieren waterhuishouding +
urineproductie
hypofyse GH (groeihormoon) alle cellen groeien/ delen
prolactine borstweefsel lactatie
LH/ FSH gonaden testosteron, oestrogeen,
progesteron
TSH schildklier schildklierhormoon
aanmaken
schildklier thyroxine / groei + ontwikkeling +
metabolische processen
ACTH bijnier bijnierhormoon aanmaken
bijnier adrenaline / vecht-vlucht reactie
cortisol / stresssysteem, ↑ bloedsuiker
Voortplanting
PLAATS HORMOON DOELORGAAN FUNCTIE
hypofyse FSH – follikel ovaria groei van follikel
stimulerend hormoon
LH ovaria – testis ovulatie + geel lichaam
– rijping spermacellen
prolactine melkklier melkproductie
eierstok oestrogeen baarmoeder groei
baarmoederslijmvlies +
samentrekken
baarmoeder
progesteron baarmoeder secretie
baarmoederslijm
placenta oestrogeen + baarmoeder secretie
progesteron baarmoederslijm
HCG baarmoeder behoud zwangerschap
De schildklier = Thyroid
Produceren van 3 hormonen:
- schildklierhormonen T3 + T4
- calcitonine – homeostase van Ca + fosfaat
, hypothalamus geeft TRH af
↓
hypofyse geeft TSH af
↓
schildklier maakt T3 + T4 (gebonden aan eiwitten in het bloed)
jodium uit bloed genomen (te weinig jodium tijdens zwangerschap → dwerggroei)
Aandoeningen
Hyperthyroïdie – te veel Hypothyreoïdie – te weinig
- verhoogde hartslag - koud
- dorst - constipatie
- meer eetlust - haaruitval
- zweten - gewichtstoename
- nerveus
- verhoogde warmte temp.
→ luisteren niet naar T3 + T4
→ maken T3 + T4 kapot
→ auto-immuunziekte
NIET aangestuurd door hypothalamus/ hypofyse
PLAATS HORMOON FUNCTIE
pancreas/ alvleesklier insuline ↓ bloedsuikerspiegel:
- opname suiker in cellen
- glucose → glycogeen
glucagon ↑ bloedsuikerspiegel:
- glycogeen → glucose
- afbraak eiwitten & vetten
epifyse melatonine dag - nachtritme + start pubertijd
thymus serotonine neurtransmitter stimulerende
werking – slaap, emotie,
geheugen, …
thymosine groei + afweersysteem
Suikerziekte = diabetes mellitus
Pancreas heeft 2 functies:
Exocriene functie Endocriene functie
- pancreassap – spijsvertering - hormonale functie
- insuline
- glucagon
- somatostatine
⇒ Eilandje van Langerhans
- alfacellen: glucagon: ↑ glucose spiegel
- bètacellen: insuline: ↓ glucose spiegel
- deltacellen: somatostatine: balans te bewaren
