Samenvatting Geschiedenis VWO examen historische context : koude oorlog

Samenvatting : HC koude oorlog

Waardoor raakte Europa verdeeld in twee ideologische blokken en waardoor groeide de
spanning tussen deze blokken?
Communisme in de Sovjet-Unie
- Rusland tijdens eerste wereldoorlog : zware verliezen in de strijd + voedseltekorten
- 1917 : Russische revolutie
 Februari : afzetten van de tsaar, instellen voorlopige regering
 Oktoberrevolutie: communisten zetten voorlopige regering af
o Communistische partij streeft naar klasseloze samenleving met
gemeenschappelijk bezit van productiemiddelen
o Communistische partij streeft naar communistische wereldrevolutie
o 1919 : oprichting Komintern : bevordering van wereldrevolutie door steun
aan communistische partijen in andere landen

- Stalin volgt Lenin op als leider en de Sovjetunie een totalitaire staat.
- Communistische partijdictatuur
 Censuur van de media
 Grootschalig gebruik van propaganda
 Onderdrukking van politieke tegenstanders
 Economische staatscontrole : collectivisatie van de landbouw en de invoering
van vijfjarenplannen

- Sovjetunie
 Weinig individuele vrijheid
 Klasseloze samenleving
 Dictatuur van één partij
 Door de staat geleide (plan)economie

- Westerse landen
 Veel individuele vrijheid
 Gelaagde samenleving op basis van inkomen en bezit
 Parlementaire democratie
 Kapitalistische vrijemarkteconomie

Wantrouwen in de tweede wereldoorlog
- Vijandbeeld van de Sovjetunie over de VS
 Westers imperialisme
 Vernietiging communisme
 Hele wereld economisch afhankelijk maken van VS

- Vijandbeeld van de VS over de Sovjetunie
 Communistische wereldrevolutie



Vanaf 1941

, - Ondanks wederzijds wantrouwen samenwerking VS en SU tegen de asmogendheden
in de tweede wereldoorlog
- Geallieerden winnen steeds meer terrein op de asmogendheden, mar de spanning
tussen VS en SU loopt op
 Vredesregeling met Duitsland?
 Nieuwe machtsverhouding in Europa?

Juli 1945 : conferentie van Potsdam
- Groot-Brittannië, Sovjetunie en VS
- Tijdelijke besluiten
 Verdeling van Duitsland en Berlijn in vier bezettingszones
 Bezettingszones vormen economische eenheid
 Vervolging nazi’s
 Duits grondgebied afstaan aan Polen
 Duitse herstelbetalingen, vooral aan SU

- Onenigheid over
 Duits-Poolse grens
 Economische eenheid
o Vrije markt en economisch herstel
o Planeconomie en herstelbetalingen

 Machtsverdeling in Europa
o Vrije verkiezingen in heel Europa
o Geen vrije verkiezingen in de landen die door de SU waren bevrijd

Invloedsferen in Europa
Europa raakt verdeeld in twee invloedsferen
- VS bevrijden West-Europa
 Parlementaire democratie met vrije verkiezingen
 Vrijemarkteconomie
- SU bevrijdt Oost-Europa
 Volksdemocratie met communistische partij onder toezicht van SU
 Planeconomie

1947 : Amerikaanse president Truman wil uitbreiding van het communisme voorkomen
- Stimuleren van de Europese eenwording
- Trumandoctrine / containmentpolitiek
 Economische en militaire steun aan landen die bedreigd worden door het
communisme

Angst van Truman : door armoede in Europa zal het communisme meer aanhang krijgen
- Oplossing : Marshallplan = economische steun van de VS aan alle Europese landen
- Stalin weigert Marshallhulp voor de landen in de invloedsfeer van de SU. Hij ziet de
hulp als westers imperialisme

1948 : invoering van een nieuwe munt in de westerse bezettingszones