OG 6 rechtsfilosfie

Bijeenkomst 6: Strafrecht als probleem


Stelling 1: Schade aan een ander voldoet als criterium bij
strafbaarstelling.

Casus: Moraal en strafrecht in België

Opdracht: Lees onderstaande voorbeelden van strafrechtelijke grensgevallen,
die al dan niet in België strafbaar zijn gesteld, en beargumenteer of en waarom
het schadebeginsel in die gevallen een bruikbaar criterium vormt bij wel of
geen strafbaarstelling. Gebruik hierbij ook de argumenten van de filosofen
genoemd in hoofdstuk X van Recht als raadsel. Stel jezelf hierbij ook telkens de
vraag waarom men hierover in België anders denkt dan vroeger en dan in
andere landen.
Neem een standpunt in ten aanzien van stelling 1.

-Schadebeginsel: De overheid moet welk elk individueel gedrag toestaan
zolang het geen schade aan anderen aanbrengt, ook al gaat het tegen de
moraal (van sommige) in. En de overheid mag ook niet ingrijpen als een
handeling enkel schade toebrengt aan het individu zelf, tenzij het een kind of
een geesteszieke is want zij zijn niet bekwaam. Voor de rest is moraal een
privézaak geworden zodat de vrijheid van het individu gewaarborgd blijft. (Mill)


- Euthanasie is in België sinds 2002 (onder voorwaarden) niet
strafbaar.
 Ja, hier kan het schadebeginsel gebruikt worden. Euthanasie gaat om de
reikwijdte van keuzevrijheid van het individu. Wie euthanasie pleegt brengt
geen schade toe aan anderen en dit is dus ook niet strafbaar. Het is de eigen
keuze van het individu dat aan strenge voorwaarden onderworpen is, binnen
die grenzen moet een burger zeker vrij zijn om te kunnen handelen. Een
strafbaarstelling zou dus niet gerechtvaardigd zijn.


- Abortus is in België sinds 1990 (onder voorwaarden) niet
strafbaar.
 Nee, hier zou het schadebeginsel niet voor gebruikt kunnen worden. Volgens
het schadebeginsel zou abortus strafbaar gesteld moeten worden omdat het
schade toebrengt aan anderen, nl. de ongeboren baby. Dit zou in onze
hedendaagse maatschappij tegen de normen en waarden van de meesten
ingaan en zou dus tegen de publieke moraal ingaan. Het strafbaar stellen van
abortus zou dus niet gerechtvaardigd mogen zijn.

- Homoseksualiteit is in België sinds 1795 niet strafbaar.
 Ja, homoseksualiteit brengt totaal geen schade aan anderen. Het
schadebeginsel zou hierop toegepast kunnen worden en men zou concluderen
dat het niet gerechtvaardigd is om dit strafbaar te stellen. Dit, mede omdat de
burger van enige vrijheid moet genieten en kan kiezen met wij hij een relatie
zou aangaan.



1

, - Bestialiteit is in België sinds 2007 strafbaar.
 Ja, het schadebeginsel zou hierop kunnen toegepast worden. Deze
handelingen brengen schade aan anderen, nl. dieren. Dieren kunnen nooit een
volwaardige toestemming geven dus kunnen we dit sowieso zien als schade.
We zouden er dan wel moeten vanuit gaan dat Mill in het schadebeginsel
bedoelde dat onder de categorie van ‘anderen’ ook dieren behoorden. Maar op
basis van het schadebeginsel zou dit strafbaar gesteld mogen worden.
- Godslastering is in België (sinds zijn ontstaan) niet strafbaar.
 Nee, het schadebeginsel zou hier moeilijk op toegepast kunnen worden. Het
uiten van beledigende opmerkingen over een God bevindt zich in een
privésfeer, hier zou de overheid dus niet bij mogen ingrijpen. Als een ander dit
oppikt en hier last van ondervindt kan dit misschien wel gezien worden als een
vorm van schade aan anderen en dan zou het strafbaar stellen wel
gerechtvaardigd kunnen zijn.


- Majesteitsschennis is in België sinds 1847 strafbaar, maar
volgens het Grondwettelijk Hof (2021) is dit vebod in strijd met
vrije meningsuiting.
 Nee, het schadebeginsel zou hier ook moeilijk op toe te passen zijn. Het
uiten van beledigende uitspraken tegenover de koning is een grensgeval. Als
men dergelijke uitspraak doet in de privésfeer, kan niemand hierdoor schade
ondervinden en kan de overheid dit niet strafbaar stellen. De burgers genieten
zo van een zekere vrijheid van meningsuiting. Maar als men zo een uitspraak
publiekelijk zou doen en een ander, bijvoorbeeld de koning zelf, ondervindt hier
enige vorm van morele schade onder, zou het strafbaar zijn volgens het
schadebeginsel. Het strafbaar stellen van Majesteitschennis is echter een
schending van de meningsuiting en dus ook van de vrijheid van het individu.
Mill zelf, staat ook voor de vrijheid van het individu en zou het hier dus ook niet
mee eens zijn.


- Vrouwenbesnijdenis is in België sinds 2000 strafbaar,
mannenbesnijdenis is niet strafbaar.
 Nee, het schadebeginsel is hier moeilijk op toe te passen. Het besnijden van
een man of een vrouw brengt over het algemeen geen schade aan een ander
toe, enkel aan het individu zelf. Maar als het wel schade zou toebrengen aan
een ander, zou dit zowel bij vrouwenbesnijdenis als bij mannenbesnijdenis het
geval zijn. Ook als het geen schade toebrengt, zou het voor de twee gelijk
moeten zijn. Volgens het schadebeginsel zouden ze beide niet strafbaar zijn
omdat het geen schade toebrengt aan anderen en het zich in de privésfeer
bevindt.


- Ritueel slachten is in Wallonië en Vlaanderen sinds 2018
respectievelijk 2019 strafbaar.
 Ja, het schadebeginsel kan hierop worden toegepast. Het ritueel slachten
brengt schade aan anderen, nl. de dieren die geslacht worden. Als we er dus
vanuit gaan dat dieren onder de categorie van ‘anderen’ behoren volgens Mill,
kunnen we stellen dat de overheid het strafbaar stellen van ritueel slachten kan
rechtvaardigen.


2