Audit & Assurance 1
Algemeen
Verplichtingen e.d. staan in syllabus
- 11 (vd 13) colleges aanwezig
- 9 (vd 12) opdrachten
- 9 (vd 14) toetsen
Het tentamen
- Waar zit ik in de regelgeving (welke hoedanigheid - welke kant van het organisatie-
overzicht)
- Welke overwegingen heb ik
- Wat is mijn conclusie
- onder welke voorwaarden zouden deze voorwaarden een assurance
opdracht kunnen zijn? (welke voorwaarden moet je scheppen dat dit een
assurance opdracht wordt)
HRA mag je meenemen (mag je stickers plakken), maar geen aantekeningen toevoegen
(wel markeren)
- Aanraden om wel te kopen!!
FD, website AFM, Accountant.nl → daaruit komen de tentamen en huiswerk vragen
- Probeer zo naar het nieuws te kijken: waar komt het vandaan, waar zou ik als
accountant iets over kunnen afwegen, welke regelgeving, risico’s, etc
Tentamen juni 2025 staat op canvas.
- Een correctie-aanwijzing is niet gelijk aan een goede uitwerking: het is een
aanwijzing voor het tentamen. Ze gaan op zoek naar de beste uitwerkingen per
vraag als houvast.
Hou de terminologie van de NV COS aan - verschillende accountantskantoren
gebruiken verschillende terminologie, verwarrend.
,Lecture 1
Wet en regelgeving bij Assurance en overige opdrachten - Organisatie-overzicht
Kleurcodering plaatje
licht blauw = wetten
‘donker’ grijs met gele letters = verordening → vloeit voort uit de wet
‘licht’ grijs = nadere voorschriften en overige
groen = normen
Wet Toezicht Accountantsorganisatie (WTA): regelt de kwaliteitsbeheersing en toezicht
op naleving ervan voor wettelijke controle, toegespitst op;
- Betrouwbaarheid, deskundigheid, vakbekwaamheid dagelijks bestuur
- Kwaliteitsbeheersing
- Onafhankelijkheid
- Integere bedrijfsvoering
- Melding (oa fraude en tuchtrechtzaak)
Het zijn wettelijke eisen die zijn gesteld aan accountantsorganisaties
- Voor alle wettelijke controles Bijlage bij WTA
- Zwaardere regels voor OOB
- Vergunning AFM
Besluit Toezicht Accountantsorganisaties (BTA): nadere uitwerking van de eisen WTA.
Eisen met betrekking tot;
- Vergunningaanvraag
- Stelsel van kwaliteitsbeheersing
- Naleving en de uitvoering van wettelijke controls
- Fraudemelding, onafhankelijkheid, integere bedrijfsvoering
Wet op het accountantsberoep (Wab)
- bepalingen hoe de NBA is georganiseerd en welke taken de NBA heeft
- bepalingen bevoegdheden van onder meer de ledenvergadering
- bepalingen inzake het accountantsregister
- grondslag voor de onderworpenheid aan tuchtrechtspraak
,Wab Artikel 3: de beroepsorganisatie heeft de volgende taken:
a. Bevorderen van een goede beroepsuitoefening door accountants, onder meer door
het vaststellen van beroepsreglementering;
b. Behartigen van de gemeenschappelijke belangen van accountants;
c. Zorg dragen voor de eer van de stand van de accountants;
d. Zorg dragen voor de praktijkopleiding, bedoeld in artikel 47.
Wab: Alleen RA’s mogen controles bij organisaties van openbaar belang (OOB-controles)
uitvoeren. Dit zijn controles bij banken, verzekeraars en beursgenoteerde ondernemingen.
AA’s blijven bevoegd tot het uitvoeren van overige wettelijke controles.
Wet toekomst accountancysector
- Aanpassingswet (wijzigingen in bestaande regelgeving)
- Met dit wetsvoorstel wil de wetgever de kwaliteit verbeteren van de wettelijke
controles die accountants uitvoeren.
- Belangrijkste wijzigingen:
- Aanwijsbevoegdheid NBA om een accountantsorganisatie aan te wijzen
- Kwaliteitsindicatoren
- Vakbekwaamheid buitenlandse accountants
- Overheveling toezicht naar AFM (niet OOB)
- Stroomlijnen Tuchtrecht
- Interne governance NBA
- Aangenomen in de Tweede Kamer op 23-09-2025; aangenomen in de Eerste Kamer
op 08-10-2025; maar datum inwerktreding niet bekend.
Samenhang regelgeving
IFAC = International Federation of Accountants → een overkoepelende
organisatie die de accountancysector internationaal vertegenwoordigt.
- Bevordert wereldwijde kwaliteit en betrouwbaarheid van accountantswerk
- Zorgt voor internationale standaarden
- Versterkt het vertrouwen van het publiek in financiële verslaggeving en controles
ISA-regels = International Standards on Auditing
- IFAC stelt de ISA regels op (zie ook de HRA bundels). Deze regels:
- Geven aan hoe een audit uitgevoerd moet worden
- Zorgen dat accountants wereldwijd op een vergelijkbare manier werken
- Worden in veel landen verplicht gebruikt of als basis genomen
,IAASB = International Auditing and Assurance Standards Board → onafhankelijk
board binnen IFAC.
- Ontwikkelt en publiceert de ISA’s
- Maakt ook standaarden voor assurance-opdrachten (bijv. duurzaamheidsrapportages
controleren en quality management
Het hele systeem (IFAC + IAASB + ISA’s) heeft als doel: Vertrouwen creëren in financiële
informatie wereldwijd.
Overzicht:
- IFAC → de internationale koepelorganisatie
- IAASB → maakt de audit- en assurance-standaarden
- ISA’s → de concrete regels die accountants toepassen
Nederlandse standaarden
Wanneer nodig worden er aparte/specifieke Nederlandse standaarden of aanvullende regels
opgesteld. Dit gebeurt voor onderwerpen die belangrijk zijn in Nederland en waarvoor:
- geen IFAC standaarden bestaan;
- de bestaande IFAC standaarden deze onderwerpen niet (voldoende) behandelen; of
- de invoering van IFAC standaarden nog niet heeft plaatsgevonden
De Nederlandse standaarden zijn te herkennen aan de letter N achter het
standaardnummer.
Begrippen:
Accountant = een Registeraccountant of Accountant-Administratieconsulent
Accountantskamer = de accountantskamer te Zwolle, bedoeld in artikel 10 van de Wet
tuchtrechtspraak accountants
Accountantsorganisatie = een onderneming of instelling die bedrijfsmatig wettelijke
controles verricht, dan wel een organisatie waarin zodanige ondernemingen of instellingen
met elkaar zijn verbonden
Accountantsregister = het register, bedoeld in artikel 36, eerste lid, waarin de accountants
zijn ingeschreven
AFM = Autoriteit Financiële Markten
Beroepsorganisatie = de Nederlandse beroepsorganisatie van accountants
Wettelijke controle = een controle van een financiële verantwoording van een onderneming
of instelling ten behoeve van het maatschappelijk verkeer, die verplicht is gesteld bij of
krachtens de in de bijlage bij deze wet genoemde wettelijke bepalingen
Openbare accountant = accountant ingeschreven in het register van de NBA
Externe accountant = openbare accountant die bevoegd is om wettelijke controles uit te
voeren en de controleverklaring te ondertekenen. Hiervoor is een vergunning nodig van de
AFM.
VGBA = Verordering Gedrags- en Beroepsregels Accountants → belangrijkste
gedragscode voor accountants in Nederland.
- Fundamentele beginselen
- integriteit
- objectiviteit
, - vakbekwaamheid en zorgvuldigheid
- vertrouwelijkheid
- professionaliteit (altijd van belang; de andere 4 bij beroepsuitoefening)
- Waarborgen
- in wet- en regelgeving
- in werkomgeving
- Bedreigingen:
- eigen belang
- zelftoetsing
- belangenbehartiging
- vertrouwdheid
- intimidatie
Professionele dienst
VGBA - Werkingssfeer
Privé - Doen privé-aangifte - Autorijden
handelen - Penningmeester voetbalclub - Ouderling in kerk
- Kerkrentmeester - Uitoefenen hobby
- Lid kascontrole commissie - Rode kruis vrijwilliger
waarbij vakbekwaamheid NIET wordt
aangewend
Zakelijk - Openbaar accountant - Piloot
handelen - Intern- / overheidsaccountant - Commercieel directeur
- CFO/ CEO - Verkoper kleding
- Manager interne beheersing Voor zover vakbekwaamheid NIET wordt
- Consultant financiële processen aangewend.
Uitoefening van zijn beroep Overige gedragingen
Blauw → werksfeer VGBA
, Verordening Gedrags- en Beroepsregels Accountants
NBA Alerts & NBA Handreikingen
NBA Alerts = korte signalen over actuele ontwikkelingen (bijv nieuwe wet- en regelgeving,
belangrijke uitspraken, risico’s of aandachtspunten in de praktijk). In principe voor max 1 jaar
NBA Handreikingen = aanwijzingen voor langere termijn; uitgebreidere documenten die
uitleg geven over hoe je regels moet toepassen (bijv. praktische voorbeelden, interpretatie
van standaarden, stappenplannen of best practices)
- Zowel Alerts als Handreikingen zijn niet verplicht, maar wel belangrijk om te weten/
overwegen/ volgen.
- Alerts en Handreikingen staan niet in de HRA, maar veranderen regelmatig
- Status: comply or explain (toepassen en ander uitleggen waarom jij het niet toepast).
Status regelgeving
Soort uitleg Hoogst betrokken organen Status Voorbeeld
Beroeps- Ledenvergadering Algemeen verbindend VGBA, NV COS
reglementering (verordeningen) c.q.
raadpleging leden (NVs)
Aanwijzingen Bestuur en directie Comply or be NBA-Alerts, NBA-
(bevoegd obv verordening) prepared to explain Handreikingen
Leidraden Bestuur en directie Niet verplicht te -
volgen
Overige uitingen Directie Geen Studie- en discussie
rapporten,
ledeninformatie
Twee soorten assurance-opdracht die accountant mag uitvoeren:
- Assurance-opdracht tot het verkrijgen van een redelijke mate van zekerheid
- positief geformuleerde conclusie van de accountant
- Assurance-opdracht tot het verkrijgen van een beperkte mate van zekerheid
- negatief geformuleerde conclusie van de accountant
Niet alle opdrachten die door accountants worden uitgevoerd zijn assurance-opdrachten.
Algemeen opdrachtenkader
Algemeen
Verplichtingen e.d. staan in syllabus
- 11 (vd 13) colleges aanwezig
- 9 (vd 12) opdrachten
- 9 (vd 14) toetsen
Het tentamen
- Waar zit ik in de regelgeving (welke hoedanigheid - welke kant van het organisatie-
overzicht)
- Welke overwegingen heb ik
- Wat is mijn conclusie
- onder welke voorwaarden zouden deze voorwaarden een assurance
opdracht kunnen zijn? (welke voorwaarden moet je scheppen dat dit een
assurance opdracht wordt)
HRA mag je meenemen (mag je stickers plakken), maar geen aantekeningen toevoegen
(wel markeren)
- Aanraden om wel te kopen!!
FD, website AFM, Accountant.nl → daaruit komen de tentamen en huiswerk vragen
- Probeer zo naar het nieuws te kijken: waar komt het vandaan, waar zou ik als
accountant iets over kunnen afwegen, welke regelgeving, risico’s, etc
Tentamen juni 2025 staat op canvas.
- Een correctie-aanwijzing is niet gelijk aan een goede uitwerking: het is een
aanwijzing voor het tentamen. Ze gaan op zoek naar de beste uitwerkingen per
vraag als houvast.
Hou de terminologie van de NV COS aan - verschillende accountantskantoren
gebruiken verschillende terminologie, verwarrend.
,Lecture 1
Wet en regelgeving bij Assurance en overige opdrachten - Organisatie-overzicht
Kleurcodering plaatje
licht blauw = wetten
‘donker’ grijs met gele letters = verordening → vloeit voort uit de wet
‘licht’ grijs = nadere voorschriften en overige
groen = normen
Wet Toezicht Accountantsorganisatie (WTA): regelt de kwaliteitsbeheersing en toezicht
op naleving ervan voor wettelijke controle, toegespitst op;
- Betrouwbaarheid, deskundigheid, vakbekwaamheid dagelijks bestuur
- Kwaliteitsbeheersing
- Onafhankelijkheid
- Integere bedrijfsvoering
- Melding (oa fraude en tuchtrechtzaak)
Het zijn wettelijke eisen die zijn gesteld aan accountantsorganisaties
- Voor alle wettelijke controles Bijlage bij WTA
- Zwaardere regels voor OOB
- Vergunning AFM
Besluit Toezicht Accountantsorganisaties (BTA): nadere uitwerking van de eisen WTA.
Eisen met betrekking tot;
- Vergunningaanvraag
- Stelsel van kwaliteitsbeheersing
- Naleving en de uitvoering van wettelijke controls
- Fraudemelding, onafhankelijkheid, integere bedrijfsvoering
Wet op het accountantsberoep (Wab)
- bepalingen hoe de NBA is georganiseerd en welke taken de NBA heeft
- bepalingen bevoegdheden van onder meer de ledenvergadering
- bepalingen inzake het accountantsregister
- grondslag voor de onderworpenheid aan tuchtrechtspraak
,Wab Artikel 3: de beroepsorganisatie heeft de volgende taken:
a. Bevorderen van een goede beroepsuitoefening door accountants, onder meer door
het vaststellen van beroepsreglementering;
b. Behartigen van de gemeenschappelijke belangen van accountants;
c. Zorg dragen voor de eer van de stand van de accountants;
d. Zorg dragen voor de praktijkopleiding, bedoeld in artikel 47.
Wab: Alleen RA’s mogen controles bij organisaties van openbaar belang (OOB-controles)
uitvoeren. Dit zijn controles bij banken, verzekeraars en beursgenoteerde ondernemingen.
AA’s blijven bevoegd tot het uitvoeren van overige wettelijke controles.
Wet toekomst accountancysector
- Aanpassingswet (wijzigingen in bestaande regelgeving)
- Met dit wetsvoorstel wil de wetgever de kwaliteit verbeteren van de wettelijke
controles die accountants uitvoeren.
- Belangrijkste wijzigingen:
- Aanwijsbevoegdheid NBA om een accountantsorganisatie aan te wijzen
- Kwaliteitsindicatoren
- Vakbekwaamheid buitenlandse accountants
- Overheveling toezicht naar AFM (niet OOB)
- Stroomlijnen Tuchtrecht
- Interne governance NBA
- Aangenomen in de Tweede Kamer op 23-09-2025; aangenomen in de Eerste Kamer
op 08-10-2025; maar datum inwerktreding niet bekend.
Samenhang regelgeving
IFAC = International Federation of Accountants → een overkoepelende
organisatie die de accountancysector internationaal vertegenwoordigt.
- Bevordert wereldwijde kwaliteit en betrouwbaarheid van accountantswerk
- Zorgt voor internationale standaarden
- Versterkt het vertrouwen van het publiek in financiële verslaggeving en controles
ISA-regels = International Standards on Auditing
- IFAC stelt de ISA regels op (zie ook de HRA bundels). Deze regels:
- Geven aan hoe een audit uitgevoerd moet worden
- Zorgen dat accountants wereldwijd op een vergelijkbare manier werken
- Worden in veel landen verplicht gebruikt of als basis genomen
,IAASB = International Auditing and Assurance Standards Board → onafhankelijk
board binnen IFAC.
- Ontwikkelt en publiceert de ISA’s
- Maakt ook standaarden voor assurance-opdrachten (bijv. duurzaamheidsrapportages
controleren en quality management
Het hele systeem (IFAC + IAASB + ISA’s) heeft als doel: Vertrouwen creëren in financiële
informatie wereldwijd.
Overzicht:
- IFAC → de internationale koepelorganisatie
- IAASB → maakt de audit- en assurance-standaarden
- ISA’s → de concrete regels die accountants toepassen
Nederlandse standaarden
Wanneer nodig worden er aparte/specifieke Nederlandse standaarden of aanvullende regels
opgesteld. Dit gebeurt voor onderwerpen die belangrijk zijn in Nederland en waarvoor:
- geen IFAC standaarden bestaan;
- de bestaande IFAC standaarden deze onderwerpen niet (voldoende) behandelen; of
- de invoering van IFAC standaarden nog niet heeft plaatsgevonden
De Nederlandse standaarden zijn te herkennen aan de letter N achter het
standaardnummer.
Begrippen:
Accountant = een Registeraccountant of Accountant-Administratieconsulent
Accountantskamer = de accountantskamer te Zwolle, bedoeld in artikel 10 van de Wet
tuchtrechtspraak accountants
Accountantsorganisatie = een onderneming of instelling die bedrijfsmatig wettelijke
controles verricht, dan wel een organisatie waarin zodanige ondernemingen of instellingen
met elkaar zijn verbonden
Accountantsregister = het register, bedoeld in artikel 36, eerste lid, waarin de accountants
zijn ingeschreven
AFM = Autoriteit Financiële Markten
Beroepsorganisatie = de Nederlandse beroepsorganisatie van accountants
Wettelijke controle = een controle van een financiële verantwoording van een onderneming
of instelling ten behoeve van het maatschappelijk verkeer, die verplicht is gesteld bij of
krachtens de in de bijlage bij deze wet genoemde wettelijke bepalingen
Openbare accountant = accountant ingeschreven in het register van de NBA
Externe accountant = openbare accountant die bevoegd is om wettelijke controles uit te
voeren en de controleverklaring te ondertekenen. Hiervoor is een vergunning nodig van de
AFM.
VGBA = Verordering Gedrags- en Beroepsregels Accountants → belangrijkste
gedragscode voor accountants in Nederland.
- Fundamentele beginselen
- integriteit
- objectiviteit
, - vakbekwaamheid en zorgvuldigheid
- vertrouwelijkheid
- professionaliteit (altijd van belang; de andere 4 bij beroepsuitoefening)
- Waarborgen
- in wet- en regelgeving
- in werkomgeving
- Bedreigingen:
- eigen belang
- zelftoetsing
- belangenbehartiging
- vertrouwdheid
- intimidatie
Professionele dienst
VGBA - Werkingssfeer
Privé - Doen privé-aangifte - Autorijden
handelen - Penningmeester voetbalclub - Ouderling in kerk
- Kerkrentmeester - Uitoefenen hobby
- Lid kascontrole commissie - Rode kruis vrijwilliger
waarbij vakbekwaamheid NIET wordt
aangewend
Zakelijk - Openbaar accountant - Piloot
handelen - Intern- / overheidsaccountant - Commercieel directeur
- CFO/ CEO - Verkoper kleding
- Manager interne beheersing Voor zover vakbekwaamheid NIET wordt
- Consultant financiële processen aangewend.
Uitoefening van zijn beroep Overige gedragingen
Blauw → werksfeer VGBA
, Verordening Gedrags- en Beroepsregels Accountants
NBA Alerts & NBA Handreikingen
NBA Alerts = korte signalen over actuele ontwikkelingen (bijv nieuwe wet- en regelgeving,
belangrijke uitspraken, risico’s of aandachtspunten in de praktijk). In principe voor max 1 jaar
NBA Handreikingen = aanwijzingen voor langere termijn; uitgebreidere documenten die
uitleg geven over hoe je regels moet toepassen (bijv. praktische voorbeelden, interpretatie
van standaarden, stappenplannen of best practices)
- Zowel Alerts als Handreikingen zijn niet verplicht, maar wel belangrijk om te weten/
overwegen/ volgen.
- Alerts en Handreikingen staan niet in de HRA, maar veranderen regelmatig
- Status: comply or explain (toepassen en ander uitleggen waarom jij het niet toepast).
Status regelgeving
Soort uitleg Hoogst betrokken organen Status Voorbeeld
Beroeps- Ledenvergadering Algemeen verbindend VGBA, NV COS
reglementering (verordeningen) c.q.
raadpleging leden (NVs)
Aanwijzingen Bestuur en directie Comply or be NBA-Alerts, NBA-
(bevoegd obv verordening) prepared to explain Handreikingen
Leidraden Bestuur en directie Niet verplicht te -
volgen
Overige uitingen Directie Geen Studie- en discussie
rapporten,
ledeninformatie
Twee soorten assurance-opdracht die accountant mag uitvoeren:
- Assurance-opdracht tot het verkrijgen van een redelijke mate van zekerheid
- positief geformuleerde conclusie van de accountant
- Assurance-opdracht tot het verkrijgen van een beperkte mate van zekerheid
- negatief geformuleerde conclusie van de accountant
Niet alle opdrachten die door accountants worden uitgevoerd zijn assurance-opdrachten.
Algemeen opdrachtenkader
