HANDBOEK GOEDEREN EN BIJZONDERE OVEREENKOMSTEN
- VERMOGENSRECHT IN KORT BESTEK -
ACHTSTE EDITIE
,RANDNUMMERS
GOEDEREN + BIJZONDERE OVEREENKOMSTEN
HC 1: Persoonlijke en zakelijke rechten - bijzondere kenmerken zakelijke rechten -
zakelijke en persoonlijke rechtsvorderingen – vermogensleer (nr. 1 – 35)
HC 2: Onderscheid der goederen (nr. 36 – 84)
HC 3: Eigendomsrecht (nr. 85 – 125)
OG 2: Mede-eigendom (nr. 126 – 192)
OG 9 + 10: Koop (nr. 193 – 596)
OG 11: Deel Kanscontracten (nr. 597 – 642)
OG 4: Wettelijke wijzen van eigendomsverkrijging (nr. 643 – 689)
OG 7: Huur (nr. 690 – 875)
OG 11: Deel Lening (nr. 876 – 923)
OG 1: Erfdienstbaarheden (nr. 369 – 975)
HC 4: Vruchtgebruik (nr. 976 – 1023)
OG 3: Erfpacht en opstal (nr. 1024 – 1062)
OG 8: Dienstcontracten (nr. 1063 – 1213)
Bewaargeving (nr. 1214 – 1318)
OG 11: Deel Vaststellingscontracten (nr. 1319 – 1353)
, HC 1
(Persoonlijke en zakelijke rechten - bijzondere
kenmerken zakelijke rechten - zakelijke en persoonlijke
rechtsvorderingen – vermogensleer)
GOEDEREN
, HOOFDSTUK 1 VERMOGENSRECHTEN: PERSOONLIJKE EN ZAKELIJKE RECHTEN
§ 1. INLEIDING
1. INLEIDING - De vermogensrechten worden klassiek onderverdeeld in (1) persoonlijke rechten, (2) zakelijke
rechten en (3) intellectuele rechten. Waar deze laatste categorie een creatie van de laatste decennia is, dateert het
onderscheid tussen persoonlijke en zakelijke rechten reeds uit de Romeinse periode. In het Romeinse recht had
dat onderscheid een procedurele betekenis, aangezien het geënt was op de remedies ('actiones') die ingesteld
konden worden.
De wetgever van 1804 heeft dit onderscheid verabsoluteerd. Twee van de drie boeken van het oude Burgerlijk
Wetboek behandelen de vermogensrechten. De zakelijke rechten waren onder- gebracht in Boek II, terwijl de
persoonlijke rechten zijn opgenomen in Boek III. Met deze scherpe tweedeling heeft deze wetgever willen
reageren tegen het Ancien Régime, waar het feodale stelsel op een verstrengeling tussen zakelijke en persoonlijke
rechten was gebouwd.
De wet van 13 april 2019 tot invoering van een Burgerlijk Wetboek en tot invoeging van boek 8 "Bewijs" vervangt
dit driedelige Burgerlijk Wetboek van 1804 echter door een nieuw Burger- lijk Wetboek, dat bestaat uit tien
boeken en waarbij de verschillende boeken afzonderlijk zullen worden ingevoerd in de toekomst. De zakelijke
rechten worden beheerst door Boek 3 van het Burgerlijk Wetboek, dat in werking getreden is op 1 september
2021.7 De persoonlijke rechten worden verdeeld over drie boeken: Boek 5 bevat de algemene regels van het
verbintenissenrecht en is in werking getreden op 1 januari 2023; buitencontractuele aansprakelijkheidsregels zijn
neergelegd in Boek 6, dat in werking getreden is op 1 januari 2025. De regels inzake bijzondere contracten zullen in
Boek 7 worden opgenomen, waarvan er thans reeds een wetsvoorstel in het parlement is neergelegd waarop deze
editie van het boek al vooruitblikt.
2. BELANG VAN HET ONDERSCHEID Het onderscheid tussen de persoonlijke en zakelijke rechten is niet zuiver
theoretisch, maar heeft belangrijke consequenties:
het eerste (en belangrijkste) verschilpunt is dat enkel zakelijke rechten uitgerust zijn met de attributen van
zakelijke rechten, die hieronder aan bod zullen komen (bescherming tegen insolvabiliteit, volgrecht, zakelijke
subrogatie, enz.);
het verschillende verjaringsregime: een persoonlijke vordering - met uitzondering van een vordering wegens
buitencontractuele aansprakelijkheid verjaart in beginsel na tien jaar (art. 2262bis oud BW), terwijl vorderingen tot
sanctionering van zakelijke rechten verjaren na verloop van dertig jaar (art. 2262 oud BW);
de verschillende aanknoping voor de territoriale bevoegdheidsregeling: persoonlijke rechts- vorderingen moeten
worden gebracht voor de rechter van de woonplaats van de verweerder (art. 624, 1° Ger.W.), onroerende zakelijke
rechtsvorderingen behoren tot de exclusieve bevoegdheid van de rechter van de plaats waar het goed gelegen is
(art. 629 Ger.W.);
het verschillende publiciteitsmechanisme: traditioneel kunnen enkel zakelijke rechten wor- den bekendgemaakt
via een publiciteitsmechanisme. De publiciteitsvorm verschilt naargelang de aard van het goed: zakelijke rechten
op een schuldvordering op naam worden bekendgemaakt door de kennisgeving aan of erkenning door de
schuldenaar van die vordering (art. 1690 oud BW). Voor roerende zakelijke rechten wordt die rol vervuld door het
- VERMOGENSRECHT IN KORT BESTEK -
ACHTSTE EDITIE
,RANDNUMMERS
GOEDEREN + BIJZONDERE OVEREENKOMSTEN
HC 1: Persoonlijke en zakelijke rechten - bijzondere kenmerken zakelijke rechten -
zakelijke en persoonlijke rechtsvorderingen – vermogensleer (nr. 1 – 35)
HC 2: Onderscheid der goederen (nr. 36 – 84)
HC 3: Eigendomsrecht (nr. 85 – 125)
OG 2: Mede-eigendom (nr. 126 – 192)
OG 9 + 10: Koop (nr. 193 – 596)
OG 11: Deel Kanscontracten (nr. 597 – 642)
OG 4: Wettelijke wijzen van eigendomsverkrijging (nr. 643 – 689)
OG 7: Huur (nr. 690 – 875)
OG 11: Deel Lening (nr. 876 – 923)
OG 1: Erfdienstbaarheden (nr. 369 – 975)
HC 4: Vruchtgebruik (nr. 976 – 1023)
OG 3: Erfpacht en opstal (nr. 1024 – 1062)
OG 8: Dienstcontracten (nr. 1063 – 1213)
Bewaargeving (nr. 1214 – 1318)
OG 11: Deel Vaststellingscontracten (nr. 1319 – 1353)
, HC 1
(Persoonlijke en zakelijke rechten - bijzondere
kenmerken zakelijke rechten - zakelijke en persoonlijke
rechtsvorderingen – vermogensleer)
GOEDEREN
, HOOFDSTUK 1 VERMOGENSRECHTEN: PERSOONLIJKE EN ZAKELIJKE RECHTEN
§ 1. INLEIDING
1. INLEIDING - De vermogensrechten worden klassiek onderverdeeld in (1) persoonlijke rechten, (2) zakelijke
rechten en (3) intellectuele rechten. Waar deze laatste categorie een creatie van de laatste decennia is, dateert het
onderscheid tussen persoonlijke en zakelijke rechten reeds uit de Romeinse periode. In het Romeinse recht had
dat onderscheid een procedurele betekenis, aangezien het geënt was op de remedies ('actiones') die ingesteld
konden worden.
De wetgever van 1804 heeft dit onderscheid verabsoluteerd. Twee van de drie boeken van het oude Burgerlijk
Wetboek behandelen de vermogensrechten. De zakelijke rechten waren onder- gebracht in Boek II, terwijl de
persoonlijke rechten zijn opgenomen in Boek III. Met deze scherpe tweedeling heeft deze wetgever willen
reageren tegen het Ancien Régime, waar het feodale stelsel op een verstrengeling tussen zakelijke en persoonlijke
rechten was gebouwd.
De wet van 13 april 2019 tot invoering van een Burgerlijk Wetboek en tot invoeging van boek 8 "Bewijs" vervangt
dit driedelige Burgerlijk Wetboek van 1804 echter door een nieuw Burger- lijk Wetboek, dat bestaat uit tien
boeken en waarbij de verschillende boeken afzonderlijk zullen worden ingevoerd in de toekomst. De zakelijke
rechten worden beheerst door Boek 3 van het Burgerlijk Wetboek, dat in werking getreden is op 1 september
2021.7 De persoonlijke rechten worden verdeeld over drie boeken: Boek 5 bevat de algemene regels van het
verbintenissenrecht en is in werking getreden op 1 januari 2023; buitencontractuele aansprakelijkheidsregels zijn
neergelegd in Boek 6, dat in werking getreden is op 1 januari 2025. De regels inzake bijzondere contracten zullen in
Boek 7 worden opgenomen, waarvan er thans reeds een wetsvoorstel in het parlement is neergelegd waarop deze
editie van het boek al vooruitblikt.
2. BELANG VAN HET ONDERSCHEID Het onderscheid tussen de persoonlijke en zakelijke rechten is niet zuiver
theoretisch, maar heeft belangrijke consequenties:
het eerste (en belangrijkste) verschilpunt is dat enkel zakelijke rechten uitgerust zijn met de attributen van
zakelijke rechten, die hieronder aan bod zullen komen (bescherming tegen insolvabiliteit, volgrecht, zakelijke
subrogatie, enz.);
het verschillende verjaringsregime: een persoonlijke vordering - met uitzondering van een vordering wegens
buitencontractuele aansprakelijkheid verjaart in beginsel na tien jaar (art. 2262bis oud BW), terwijl vorderingen tot
sanctionering van zakelijke rechten verjaren na verloop van dertig jaar (art. 2262 oud BW);
de verschillende aanknoping voor de territoriale bevoegdheidsregeling: persoonlijke rechts- vorderingen moeten
worden gebracht voor de rechter van de woonplaats van de verweerder (art. 624, 1° Ger.W.), onroerende zakelijke
rechtsvorderingen behoren tot de exclusieve bevoegdheid van de rechter van de plaats waar het goed gelegen is
(art. 629 Ger.W.);
het verschillende publiciteitsmechanisme: traditioneel kunnen enkel zakelijke rechten wor- den bekendgemaakt
via een publiciteitsmechanisme. De publiciteitsvorm verschilt naargelang de aard van het goed: zakelijke rechten
op een schuldvordering op naam worden bekendgemaakt door de kennisgeving aan of erkenning door de
schuldenaar van die vordering (art. 1690 oud BW). Voor roerende zakelijke rechten wordt die rol vervuld door het
