GWR
Grondwettelijk Recht (deel prof. Behrendt)
Table of Contents
Grondwettelijk Recht (deel prof. Behrendt).................................1
Inleidend deel.................................................................................1
Afdeling 1. De bekendmaking & inwerkingtreding vd in België v toepassing zijnde
rechtsnormen............................................................................................................. 1
Afdeling 2. Federaal België – Het grondgebied & de onderverdelingen ervan.............6
Afdeling 3. De algemene beleidsdoelstellingen vh federale België (bespreking v Titel
Ibis vd GW)............................................................................................................... 21
Deel 1: De organen vd federale overheid, Gemeenschappen, &
Gewesten......................................................................................23
1: De wetgevende macht.......................................................................................... 23
2: De uitvoerende macht..........................................................................................76
3: De grondwetgevende macht..............................................................................119
Deel 2: De bevoegdheden vd federale overheid, vd Gemeenschappen,
& vd Gewesten............................................................................128
1: De beginselen die de verdeling vd bevoegdheden regelen................................128
2: De bevoegdheden vd federale overheid.............................................................131
3: De bevoegdheden vd Gemeenschappen............................................................135
4: De bevoegdheden vd Gewesten.........................................................................152
5: De gemeenschappelijke bevoegdheden.............................................................163
6: De constitutieve autonomie vd deelentiteiten....................................................164
7: De tenuitvoerlegging vd bevoegdheden.............................................................165
8: De uitoefening vd bevoegdheden door de gemeenten & de provincies..............174
9: De internationale bevoegdheden vd federale overheid, de Gemeenschappen, & de
Gewesten............................................................................................................... 177
Deel 3: De financiering vd federale overheid, vd Gemeenschappen, &
vd Gewesten................................................................................194
1: De financiering vd federale overheid..................................................................194
2: De financiering vd Gemeenschappen & vd Gewesten........................................201
3: Het Rekenhof...................................................................................................... 203
4: De financiering vd erediensten & vd vrijzinnigheid.............................................205
Deel 4: De grondwettelijke, gerechtelijke, & administratieve
rechtscolleges & hun plaats id federale architectuur vd Belgische
rechtsorde...................................................................................209
1: Het Grondwettelijk Hof.......................................................................................209
2: De gewone rechtbanken.....................................................................................226
3: De administratieve rechtscolleges......................................................................234
Inleidend deel
Afdeling 1. De bekendmaking & inwerkingtreding vd in België v
toepassing zijnde rechtsnormen
Bekendmaking vd in België v toepassing zijnde rechtsnormen
Bekendmaking:
- Regel vd staat (e.g. wet, besluit) moet eerst bekendgemaakt worden
omdat burgers een regel alleen moeten volgen als ze er kennis v
kunnen hebben
1
,GWR
- Geen bekendmaking burgers kunnen er niet aan gebonden
worden
Wijze v bekendmaking:
- Vroeger: omroeper ging rond & las regels luidop voor
- Nu: verspreiding v tekst vd norm via
o Aanplakking
= permanente wijze v bekendmaking (HvC, tekst moet
blijvend zichtbaar zijn zodat mensen op elk moment de
tekst kunnen lezen)
Wetgever heeft steeds meer beperkingen opgelegd
gebruik verdwijnt stil
Bestaat enkel nog voor gemeentebepalingen in BHG &
normen v provinciegouverneurs &
arrondissementscommissarissen
Gevolg: als aanplakking niet gebeurt terwijl het verplicht
is norm is nietig
o Publicatieblad
Gemeentelijke normen in Vlaanderen & Wallonië worden
op internet gepubliceerd
Voor alle andere normen geldt publicatie in
publicatieblad (niet meer aanplakken)
art. 190 GW:
- Wet, besluit, of verordening geldt pas als ze officieel
bekendgemaakt is (wet bepaalt hoe dat moet gebeuren)
- Opmerkingen:
o Art. 190 bestaat al sinds 1831 & is nooit veranderd
o Er was bijna geen voorbereiding in parlement (besproken in
één vergadering vh Nationaal Congres & zonder discussie
goedgekeurd)
o Men kan eruit afleiden dat 2 manieren v bekendmaking
mogelijk zijn & wetgever mag kiezen welke methode gebruikt
wordt
- Geldt enkel voor normen die v openbaar belang zijn (kennis v norm
kan nuttig zijn voor alle burgers)
o E.g. benoeming of ontslag v ministers, benoeming
staatssecretarissen, professoren v officiële universiteiten, …
o Normen zonder openbaar belang: geen officiële
bekendmaking nodig (kennisgeving volstaat (norm ad
betrokken persoon wordt meegedeeld))
E.g. KB v gratie vor veroordeelde, benoeming v
ondergeschikte politieambtenaar, …
De bekendmaking v normen in een publicatieblad
Algemene regel: als een norm v openbaar belang is & niet afkomstig ve
gemeente, provinciegouverneur of arrondissementscommissaris, dan
moet ze bekendgemaakt worden ie publicatieblad
2
,GWR
B heeft meerdere publicatiebladen:
- Bestuursmemoriaal (Bulletin provincial)
o = blad dat provinciale normen (v provincieraden & bestendige
deputaties) publiceert
o 1 per provincie (in Vlaanderen & Wallonië)
- Belgisch Staatsblad
o Publiceert:
Normen v federale overheid, Gemeenschappen, &
Gewesten (verordeningen, wetten, & besluiten)
Normen vh klassieke volkenrecht (Verdragen v IR
gesloten door B, geratificeerd zijn & parlementaire
instemming hebben
o = alle normen v openbaar belang (o.m. federale wetten,
decreten vd Gemeenschappen & Gewesten, KBs, MBs,) & ook
herzieningen vd GW (hoewel geen verplichting hiervoor)
- (Publicatieblad vd EU)
o Voor normen v EU & Euratom
o Worden niet opnieuw gepubliceerd in B
gevolg voor burgers:
- Indien persoon volledig op hoogte wil blijven v alle normen die op
hem v toepassing zijn, moet hij verschillende bronnen raadplegen +
afhankelijk vh gewest de website v zn gemeente raadplegen of naar
gemeentehuis gaan om aangeplakte gemeentelijke normen te
bekijken
- Probl: aanplakking wel voldoende als manier om norm bekend te
maken tegenover iedereen die erdoor geraakt kan worden? geldt
vooral voor personen die niet id betrokken gemeente wonen
o E.g. rechtspersoon die actief is op hele nationale grondgebied:
v zo een onderneming kan men verwachten dat ze op de
hoogte blijft v alle gemeentelijke normen die haar relevant
zijn, terwijl die normen enkel worden aangeplakt id 565
gemeentehuizen v B
o Uitspraak GWH 2001: bevestigt dat zelfs tegenover dergelijke
ondernemingen bekendmaking via aanplakking in
overeenstemming met GW
Omvang vd bekendmaking: verschillende manieren:
- Integrale publicatie: volledige tekst vd norm wordt gepubliceerd
(basisregel)
- Publicatie ve uittreksel: slechts deel vd norm wordt gepubliceerd
- Vermelding: enkel korte vermelding vd norm verschijnt ih BS
daarom moeten w/d/o met alle bepalingen gepubliceerd worden (als
artikel ve w/d/o niet gepubliceerd wordt, kan het niet geldig in werking
treden (geldt ook voor GWherzieningen))
Uitz voor normen v UM:
o Wanneer KB of MB niet alle burgers aanbelangt, mag het
bekendgemaakt worden via uittreksel of vermelding
3
, GWR
o Besluiten die wel alle burgers aanbelangen moeten
daarentegen integraal gepubliceerd worden in BS
o Rechtspraak RvS & HvC: besluit belangt alle burgers aan wnr
het een hele categorie v burgers betreft die zich in dezelfde
feitelijke omstandigheden bevinden
Regimes voor KB & MB (3):
- Besluiten waarvan bekendmaking geen openbaar belang heeft
o Art. 190 GW geldt niet
o Dus: geen publicatie in BS nodig, kennisgeving genoeg
- Besluiten met openbaar belang, maar die niet alle burgers
aanbelangen
o Art. 190 GW geldt
o Dus: publicatie in BS, MAAR mag via uittreksel & vermelding
- Besluiten met openbaar belang die alle burgers aanbelangen
o Publicatie in BS met volledige tekst (integrale publicatie)
regels gelden ook voor besluiten v Gem, Gew, 3 Gemcommissies in
Brussel, Brusselse agglomeratie
Het Belgische Staatsblad, het publicatieblad vd nationale rechtsorde
Belangrijk, want meeste normen treden pas in werking nadat ze in BS zijn
gepubliceerd
Ontstaan:
- Opgericht door besluit v Regent Surlet de Chokier in 1831, MAAR
was nog geen echt officieel publicatieblad (eerder semi-privéblad)
- Toen opgesplitst in 2 delen: officieel & niet-officieel gedeelte
(bevatte politieke info, maar ook gewone berichten zoals
weerberichten; nog niet de rol v officieel orgaan voor bekendmaking
v wetten)
officiële bekendmaking v wetten werd gedaan door Bulletin officiel
o Officieel bevestigd door Nationaal Congres via decreet (kreeg
duidelijke wettelijke legitimiteit)
o Maakte o.a. bekend: Belgische GW, 2 grondwettelijke
begeleidende decreten
overgang naar BS: Via wet v 28 feb 1845
- In begin enkel in Frans, vanaf 1 juli 1888 tweetalig
Tijdens WO II:
- Bleef verschijnen, onder andere titel: “BS der MB & andere besluiten
der secretarissen-generaal”
- Hierin verschenen normen aangenomen door autoriteiten die door
Duitse militair bestuur waren opgericht of toegelaten (moesten eerst
door Duitse bezettingsmacht worden goedgekeurd)
- Ondertussen was regering-Pierlot naar VK gevlucht nam ook
normen aan bekendgemaakt in ander BS uitgegeven in Londen
- Na bevrijding: nood om te beslissen of normen uit BS v Londen
geldig waren HvC: BS v Londen was geldig & normen erin
gepubliceerd waren bindend
4
Grondwettelijk Recht (deel prof. Behrendt)
Table of Contents
Grondwettelijk Recht (deel prof. Behrendt).................................1
Inleidend deel.................................................................................1
Afdeling 1. De bekendmaking & inwerkingtreding vd in België v toepassing zijnde
rechtsnormen............................................................................................................. 1
Afdeling 2. Federaal België – Het grondgebied & de onderverdelingen ervan.............6
Afdeling 3. De algemene beleidsdoelstellingen vh federale België (bespreking v Titel
Ibis vd GW)............................................................................................................... 21
Deel 1: De organen vd federale overheid, Gemeenschappen, &
Gewesten......................................................................................23
1: De wetgevende macht.......................................................................................... 23
2: De uitvoerende macht..........................................................................................76
3: De grondwetgevende macht..............................................................................119
Deel 2: De bevoegdheden vd federale overheid, vd Gemeenschappen,
& vd Gewesten............................................................................128
1: De beginselen die de verdeling vd bevoegdheden regelen................................128
2: De bevoegdheden vd federale overheid.............................................................131
3: De bevoegdheden vd Gemeenschappen............................................................135
4: De bevoegdheden vd Gewesten.........................................................................152
5: De gemeenschappelijke bevoegdheden.............................................................163
6: De constitutieve autonomie vd deelentiteiten....................................................164
7: De tenuitvoerlegging vd bevoegdheden.............................................................165
8: De uitoefening vd bevoegdheden door de gemeenten & de provincies..............174
9: De internationale bevoegdheden vd federale overheid, de Gemeenschappen, & de
Gewesten............................................................................................................... 177
Deel 3: De financiering vd federale overheid, vd Gemeenschappen, &
vd Gewesten................................................................................194
1: De financiering vd federale overheid..................................................................194
2: De financiering vd Gemeenschappen & vd Gewesten........................................201
3: Het Rekenhof...................................................................................................... 203
4: De financiering vd erediensten & vd vrijzinnigheid.............................................205
Deel 4: De grondwettelijke, gerechtelijke, & administratieve
rechtscolleges & hun plaats id federale architectuur vd Belgische
rechtsorde...................................................................................209
1: Het Grondwettelijk Hof.......................................................................................209
2: De gewone rechtbanken.....................................................................................226
3: De administratieve rechtscolleges......................................................................234
Inleidend deel
Afdeling 1. De bekendmaking & inwerkingtreding vd in België v
toepassing zijnde rechtsnormen
Bekendmaking vd in België v toepassing zijnde rechtsnormen
Bekendmaking:
- Regel vd staat (e.g. wet, besluit) moet eerst bekendgemaakt worden
omdat burgers een regel alleen moeten volgen als ze er kennis v
kunnen hebben
1
,GWR
- Geen bekendmaking burgers kunnen er niet aan gebonden
worden
Wijze v bekendmaking:
- Vroeger: omroeper ging rond & las regels luidop voor
- Nu: verspreiding v tekst vd norm via
o Aanplakking
= permanente wijze v bekendmaking (HvC, tekst moet
blijvend zichtbaar zijn zodat mensen op elk moment de
tekst kunnen lezen)
Wetgever heeft steeds meer beperkingen opgelegd
gebruik verdwijnt stil
Bestaat enkel nog voor gemeentebepalingen in BHG &
normen v provinciegouverneurs &
arrondissementscommissarissen
Gevolg: als aanplakking niet gebeurt terwijl het verplicht
is norm is nietig
o Publicatieblad
Gemeentelijke normen in Vlaanderen & Wallonië worden
op internet gepubliceerd
Voor alle andere normen geldt publicatie in
publicatieblad (niet meer aanplakken)
art. 190 GW:
- Wet, besluit, of verordening geldt pas als ze officieel
bekendgemaakt is (wet bepaalt hoe dat moet gebeuren)
- Opmerkingen:
o Art. 190 bestaat al sinds 1831 & is nooit veranderd
o Er was bijna geen voorbereiding in parlement (besproken in
één vergadering vh Nationaal Congres & zonder discussie
goedgekeurd)
o Men kan eruit afleiden dat 2 manieren v bekendmaking
mogelijk zijn & wetgever mag kiezen welke methode gebruikt
wordt
- Geldt enkel voor normen die v openbaar belang zijn (kennis v norm
kan nuttig zijn voor alle burgers)
o E.g. benoeming of ontslag v ministers, benoeming
staatssecretarissen, professoren v officiële universiteiten, …
o Normen zonder openbaar belang: geen officiële
bekendmaking nodig (kennisgeving volstaat (norm ad
betrokken persoon wordt meegedeeld))
E.g. KB v gratie vor veroordeelde, benoeming v
ondergeschikte politieambtenaar, …
De bekendmaking v normen in een publicatieblad
Algemene regel: als een norm v openbaar belang is & niet afkomstig ve
gemeente, provinciegouverneur of arrondissementscommissaris, dan
moet ze bekendgemaakt worden ie publicatieblad
2
,GWR
B heeft meerdere publicatiebladen:
- Bestuursmemoriaal (Bulletin provincial)
o = blad dat provinciale normen (v provincieraden & bestendige
deputaties) publiceert
o 1 per provincie (in Vlaanderen & Wallonië)
- Belgisch Staatsblad
o Publiceert:
Normen v federale overheid, Gemeenschappen, &
Gewesten (verordeningen, wetten, & besluiten)
Normen vh klassieke volkenrecht (Verdragen v IR
gesloten door B, geratificeerd zijn & parlementaire
instemming hebben
o = alle normen v openbaar belang (o.m. federale wetten,
decreten vd Gemeenschappen & Gewesten, KBs, MBs,) & ook
herzieningen vd GW (hoewel geen verplichting hiervoor)
- (Publicatieblad vd EU)
o Voor normen v EU & Euratom
o Worden niet opnieuw gepubliceerd in B
gevolg voor burgers:
- Indien persoon volledig op hoogte wil blijven v alle normen die op
hem v toepassing zijn, moet hij verschillende bronnen raadplegen +
afhankelijk vh gewest de website v zn gemeente raadplegen of naar
gemeentehuis gaan om aangeplakte gemeentelijke normen te
bekijken
- Probl: aanplakking wel voldoende als manier om norm bekend te
maken tegenover iedereen die erdoor geraakt kan worden? geldt
vooral voor personen die niet id betrokken gemeente wonen
o E.g. rechtspersoon die actief is op hele nationale grondgebied:
v zo een onderneming kan men verwachten dat ze op de
hoogte blijft v alle gemeentelijke normen die haar relevant
zijn, terwijl die normen enkel worden aangeplakt id 565
gemeentehuizen v B
o Uitspraak GWH 2001: bevestigt dat zelfs tegenover dergelijke
ondernemingen bekendmaking via aanplakking in
overeenstemming met GW
Omvang vd bekendmaking: verschillende manieren:
- Integrale publicatie: volledige tekst vd norm wordt gepubliceerd
(basisregel)
- Publicatie ve uittreksel: slechts deel vd norm wordt gepubliceerd
- Vermelding: enkel korte vermelding vd norm verschijnt ih BS
daarom moeten w/d/o met alle bepalingen gepubliceerd worden (als
artikel ve w/d/o niet gepubliceerd wordt, kan het niet geldig in werking
treden (geldt ook voor GWherzieningen))
Uitz voor normen v UM:
o Wanneer KB of MB niet alle burgers aanbelangt, mag het
bekendgemaakt worden via uittreksel of vermelding
3
, GWR
o Besluiten die wel alle burgers aanbelangen moeten
daarentegen integraal gepubliceerd worden in BS
o Rechtspraak RvS & HvC: besluit belangt alle burgers aan wnr
het een hele categorie v burgers betreft die zich in dezelfde
feitelijke omstandigheden bevinden
Regimes voor KB & MB (3):
- Besluiten waarvan bekendmaking geen openbaar belang heeft
o Art. 190 GW geldt niet
o Dus: geen publicatie in BS nodig, kennisgeving genoeg
- Besluiten met openbaar belang, maar die niet alle burgers
aanbelangen
o Art. 190 GW geldt
o Dus: publicatie in BS, MAAR mag via uittreksel & vermelding
- Besluiten met openbaar belang die alle burgers aanbelangen
o Publicatie in BS met volledige tekst (integrale publicatie)
regels gelden ook voor besluiten v Gem, Gew, 3 Gemcommissies in
Brussel, Brusselse agglomeratie
Het Belgische Staatsblad, het publicatieblad vd nationale rechtsorde
Belangrijk, want meeste normen treden pas in werking nadat ze in BS zijn
gepubliceerd
Ontstaan:
- Opgericht door besluit v Regent Surlet de Chokier in 1831, MAAR
was nog geen echt officieel publicatieblad (eerder semi-privéblad)
- Toen opgesplitst in 2 delen: officieel & niet-officieel gedeelte
(bevatte politieke info, maar ook gewone berichten zoals
weerberichten; nog niet de rol v officieel orgaan voor bekendmaking
v wetten)
officiële bekendmaking v wetten werd gedaan door Bulletin officiel
o Officieel bevestigd door Nationaal Congres via decreet (kreeg
duidelijke wettelijke legitimiteit)
o Maakte o.a. bekend: Belgische GW, 2 grondwettelijke
begeleidende decreten
overgang naar BS: Via wet v 28 feb 1845
- In begin enkel in Frans, vanaf 1 juli 1888 tweetalig
Tijdens WO II:
- Bleef verschijnen, onder andere titel: “BS der MB & andere besluiten
der secretarissen-generaal”
- Hierin verschenen normen aangenomen door autoriteiten die door
Duitse militair bestuur waren opgericht of toegelaten (moesten eerst
door Duitse bezettingsmacht worden goedgekeurd)
- Ondertussen was regering-Pierlot naar VK gevlucht nam ook
normen aan bekendgemaakt in ander BS uitgegeven in Londen
- Na bevrijding: nood om te beslissen of normen uit BS v Londen
geldig waren HvC: BS v Londen was geldig & normen erin
gepubliceerd waren bindend
4
