Les 17: Discours
--> discours dat het sociaal werk beïnvloeden
Ideeën, termen, praktijken, ...
Manieren van kijken naar problemen (= discours). Een discours is
een manier waarop mensen een situatie begrijpen en erover
spreken.
DE DRIE DOMINANTE DISCOURS
Karen Healy (Healy, 2005): de 3 dominante discours:
1. Economisch vlak: het neoliberaal economisch discours
2. Medisch vlak: het biomedisch discours
3. Juridisch vlak: het positivistisch juridisch discours
NEOLIBERAAL ECONOMISCH DISCOURS: KERNIDEEËN
Vrije markt staat centraal (maximale winst --> maximale welvaart) ,
overheid moeit zich niet (kijk economie)
Mens = consument, die rationeel handelt
Fundamenteel mensenrecht = keuzevrijheid
Heden = dominante discours
NEOLIBERAAL ECONOMISCH DISCOURS: In SOW:
Cliënten worden klanten
- Competitie tussen organisaties en klanten (er is maar zoveel
aanbod)
- Efficiënte aanwending van middelen
- Bv/ rugzakken met budget, mag zelf kiezen hoe hij het uitgeeft
Zo weinig mogelijk openbare voorzieningen (bv: uitkeringen,
openbare ziekenhuizen, ...) omdat die voorzieningen: (markt ipv
openbaar)
- Beperken de individuele vrijheid
- Kwaliteit van efficiëntie van dienstverleningen zouden beknotten
- Mensen afhankelijk zijn
Publieke diensten en overheden worden regisseur, er wordt meer
besteed aan partners en aan de vrije markt (woonzorgcentra)
(bedrijven verbinden, regelen, zorgen dat er overal zo spelers zijn)
Vzw's = sociale ondernemingen
Sociaal werker = ondernemer
Intrede van commerciële organisaties in sociale sector kan leiden
tot meer aanbod
Kan leiden tot verhoogde keuzemogelijkheden voor cliënt
1
, Daagt organisaties uit om kritisch te zijn voor zichzelf en werking,
effectief en efficiënt te werken, resultaatsgericht te werken, zich te
vernieuwen,…
NEOLIBERAAL ECONOMISCH DISCOURS: Spanning met SOW:
Het discours bestempelt de welvaartstaat en de sociale zekerheid
als ‘aderlating’ --> ondermijnt het solidariteitsprincipe
Efficiëntie-denken leidt tot afroming van moeilijke cliënten = de
meest (maatschappelijk) kwetsbare cliënten worden gemeden want
dan haal je uw ‘cijfers’ niet
Het zet hulp- en dienstverlening onder druk (meer doen, met
minder)
Individuele (keuze)vrijheid van cliënt hangt af van eigen financiële
middelen
Toenemende competitie op langere termijn
Overnames/fusies met als gevaar: minder aanbod & privé-
monopolies
Samenwerken beter dan competitie?
NEOLIBERAAL ECONOMISCH DISCOURS: UITDAGINGEN VOOR SOW:
o Aandacht voor product én proces
o Aandacht voor kwantiteit én kwaliteit
o Doelgroep behandelen als mens en niet alleen als ‘klant’ of
‘gebruikers’
o Aandacht hebben voor de meest maatschappelijk kwetsbaren
o Uitsluiting tegengaan en signaleren (politiserend werken)
o Oog blijven houden voor structurele problemen (niet alleen
individuele problemen)
BIOMEDISCH DISCOURS: KERNIDEEËN
De medisch geschoolde is dé expert binnen de situatie
Focus ligt op fysiek detecteerbare symptomen of ziektebeeld bij de
individuele cliënt zélf, niet daarbuiten
Stelt mensen in staat preventief medische acties te ondernemen
(preventie op ziektes)
BIOMEDISCH DISCOURS IN SOW
- Bij elke doelgroep; namelijk wanneer iemand medische beslissingen
moet maken voor zichzelf of zijn omgeving
2
--> discours dat het sociaal werk beïnvloeden
Ideeën, termen, praktijken, ...
Manieren van kijken naar problemen (= discours). Een discours is
een manier waarop mensen een situatie begrijpen en erover
spreken.
DE DRIE DOMINANTE DISCOURS
Karen Healy (Healy, 2005): de 3 dominante discours:
1. Economisch vlak: het neoliberaal economisch discours
2. Medisch vlak: het biomedisch discours
3. Juridisch vlak: het positivistisch juridisch discours
NEOLIBERAAL ECONOMISCH DISCOURS: KERNIDEEËN
Vrije markt staat centraal (maximale winst --> maximale welvaart) ,
overheid moeit zich niet (kijk economie)
Mens = consument, die rationeel handelt
Fundamenteel mensenrecht = keuzevrijheid
Heden = dominante discours
NEOLIBERAAL ECONOMISCH DISCOURS: In SOW:
Cliënten worden klanten
- Competitie tussen organisaties en klanten (er is maar zoveel
aanbod)
- Efficiënte aanwending van middelen
- Bv/ rugzakken met budget, mag zelf kiezen hoe hij het uitgeeft
Zo weinig mogelijk openbare voorzieningen (bv: uitkeringen,
openbare ziekenhuizen, ...) omdat die voorzieningen: (markt ipv
openbaar)
- Beperken de individuele vrijheid
- Kwaliteit van efficiëntie van dienstverleningen zouden beknotten
- Mensen afhankelijk zijn
Publieke diensten en overheden worden regisseur, er wordt meer
besteed aan partners en aan de vrije markt (woonzorgcentra)
(bedrijven verbinden, regelen, zorgen dat er overal zo spelers zijn)
Vzw's = sociale ondernemingen
Sociaal werker = ondernemer
Intrede van commerciële organisaties in sociale sector kan leiden
tot meer aanbod
Kan leiden tot verhoogde keuzemogelijkheden voor cliënt
1
, Daagt organisaties uit om kritisch te zijn voor zichzelf en werking,
effectief en efficiënt te werken, resultaatsgericht te werken, zich te
vernieuwen,…
NEOLIBERAAL ECONOMISCH DISCOURS: Spanning met SOW:
Het discours bestempelt de welvaartstaat en de sociale zekerheid
als ‘aderlating’ --> ondermijnt het solidariteitsprincipe
Efficiëntie-denken leidt tot afroming van moeilijke cliënten = de
meest (maatschappelijk) kwetsbare cliënten worden gemeden want
dan haal je uw ‘cijfers’ niet
Het zet hulp- en dienstverlening onder druk (meer doen, met
minder)
Individuele (keuze)vrijheid van cliënt hangt af van eigen financiële
middelen
Toenemende competitie op langere termijn
Overnames/fusies met als gevaar: minder aanbod & privé-
monopolies
Samenwerken beter dan competitie?
NEOLIBERAAL ECONOMISCH DISCOURS: UITDAGINGEN VOOR SOW:
o Aandacht voor product én proces
o Aandacht voor kwantiteit én kwaliteit
o Doelgroep behandelen als mens en niet alleen als ‘klant’ of
‘gebruikers’
o Aandacht hebben voor de meest maatschappelijk kwetsbaren
o Uitsluiting tegengaan en signaleren (politiserend werken)
o Oog blijven houden voor structurele problemen (niet alleen
individuele problemen)
BIOMEDISCH DISCOURS: KERNIDEEËN
De medisch geschoolde is dé expert binnen de situatie
Focus ligt op fysiek detecteerbare symptomen of ziektebeeld bij de
individuele cliënt zélf, niet daarbuiten
Stelt mensen in staat preventief medische acties te ondernemen
(preventie op ziektes)
BIOMEDISCH DISCOURS IN SOW
- Bij elke doelgroep; namelijk wanneer iemand medische beslissingen
moet maken voor zichzelf of zijn omgeving
2
