Samenvatting Levensbeschouwing 1 | VIVES | 2025/26

Levensbeschouwing 1

1 Communicatie

1.1 Communicatie … levensnoodzakelijk

 Communicatie speelt een belangrijke rol
- Van jongs af aan zoeken we contact met baby’s door met hen te
communiceren  lieve woordjes + lichaamstaal & brabbelklanken =
waarde in de ontwikkeling



 Op vele momenten ‘leren’
- Sfeer van geborgenheid en nabijheid
- Participatie groot
- Leren door participeren in gedrag van vertrouwensvolle personenn

 Participatiegedrag en leerproces -> speelt zich af in vertrouwd
opvoedmilieu (zowel thuis als in de klas)
- Door de vertrouwensband worden er voorwaarden gecreëerd voor
een vorm van leerproces



1.2 Een levensbeschouwelijke basistaal ontwikkelen

 Uitdaging: kinderen taal aanreiken over levensbeschouwing om in
gesprek te gaan
- Woorden of uitdrukkingen die belangrijk zijn om het onderwerp ter
sprake te brengen

 Allerlei begrippen:
- Woorden die in het dagelijks taalgebruik voorkomen: respect, natuur,
geboorte, loslaten en kiezen, ontmoeten, engagement, …
- Woorden gelinkt aan een levensbeschouwing: profeet, evangelist,
Heilige Geest, paradijs, verrijzenis,…

 Nadenken over wat essentieel is en hoe je deze woorden op
hedendaagse manier kan uitleggen




1

,1.3 Ontmoeting tussen drie
ervaringswerelden
 Levensbeschouwelijke groei van
kinderen stimuleren

 Visie leerplan: communiceren valt
tussen 3 polen

 elke zijn eigen inbreng

 ervaringswereld in gesprek brengen
met levensbeschouwelijke traditie

 vertrekken vanuit persoonlijke
ervaringen, opvattingen, gevoelens en
behoeften




1.4 Voorwaarden voor de levensbeschouwelijke
communicatie
1.4.1 Verbale en non-verbale communicatie
 Verbale communicatie = deel van geloofscommunicatie

 Non-verbale ook heel belangrijk = allerlei vormen van expressiviteit
komen hier tot hun recht


 Voordelen van expressieve werkvormen zijn belangrijk:
- Grote rijkdom en verscheidenheid aan verkennings- en
verdiepingsmogelijkheden
- Voor sommige ervaringen dat kinderen geen woorden voor hebben
kunnen ze gebruik van klank, kleur, gebaar of voorwerp,…
- Expressie biedt differentiatiemogelijkheden

 Praktijk: stiltemomenten en gepaste mimiek kunnen veel meer
oproepen dan met woorden kan worden gezegd -> bv. Ook voorwerpen,
rituelen, de godsdiensthoek,…



1.4.2 Geloof-waardige communicatie
 Kinderen mogen zichzelf zijn -> makkelijker dingen uiten
 Vertrouwen en respect
 Gelijkwaardigheid in communicatie -> iedereen mag mening uiten op
gepaste wijze

2

, Tijd krijgen om respectvolle manier van communiceren te leren




1.4.3 Een ontmoetende leerkrachtstijl

 Authentiek, gastvrij en ontmoeten.
 Aspecten hiervan:
- Respect voor de menselijke persoon
 Persoonlijk verhaal is welkom
 Respect voor uniciteit
 Uniek in interesses, achterliggende gevoelens, ervaring,
ontwikkelingsniveau, …
 Erkennen en aanvaarden
- Open communicatie
 Gevoeligheid signalen + ruimte om hierover te communiceren
 Gerichte vraagstelling -> diepere betekenis
- Responsieve houding van de leerkracht
 Stil staan bij verhaal +
verduidelijken/verhelderen/verklaren/duiden
 Respons
- Echtheid
 Overeenkomst tussen wat de denken en zeggen, tussen wat
we voelen en wat we uitdrukken



1.5 Een aantal werkvormen in de kijker
1.5.1 Werken met beeldmateriaal
 gebruik van beeld- en fotomateriaal = verlevendigen lessen +
stimuleren begrip


Illustratieve of documentaire foto’s
 Verduidelijken hoe iets eruitziet
’




3

, Symbolische foto’s
 Nadenken over wat je ziet -> prikkelen tot verder denken
 Interpretaties van de werkelijkheid
 Roepen op tot communicatie
 Reden = iedereen heeft andere interpretatie + roept verschillende
emoties op

Kiezen voor illustratief of symbolisch materiaal
 Goed nadenken wat waar te gebruiken
- Begrippen verduidelijken -> ILL
- Niet altijd oportuun -> genoeg ruimte laten voor vrije verbeelding
- Onbewust stimuleren van het letterlijke geloof -> vermijden!

Het gebruik van beeldmateriaal in het leerproces
 Op verschillende momenten
- Verkennen van de beginsituatie
 Bv. Welk beeld leeft er over kerstmis? -> verschillende foto’s
- Motiverende rol
 Bv. Symbolische foto’s over valentijn
- Probleem stellen of verschillende oplossingen voorleggen
 Bv. Verschillende manieren aantonen om een ruzie op te
lossen
- Terugblikken
 Bv. Na lessenreeks

 Een moment van observeren
- Tijd om stil te staan bij hun kunstwerk
- Eigen totaalindruk verwoorden
- Begeleidende rol = lkr
- Mogelijke vragen
 Is er iemand die iets over dit werk wil vertellen?
 War zie je op het kunstwerk?
 Wart druk het kunstwerk volgens jou uit? Waarover gaat dit
kunstwerk volgens jou?

 Nauwkeurig kijken en analyseren
- Met gerichte vragen analyseren

 Interpreteren
- Opzoek naar de betekenis
- Mogelijke vragen
 Wie zouden deze personen op het schilderij zijn?
 Hoe voelen ze zich denk je? Waarom denk je dat?
 Het schilderij heet …. Vind je dit een passende titel?
 Aan welke ervaring of gebeurtenis doet je het denken?
 Als we nu zelf en kunstenaar zijn en een schilderij willen
maken over … , wat zou jij dan schilderen? Wat moet er echt
op?



4