Hoofd en Hals – NKO
Inhoud
1. Benigne aandoeningen van de farynx ................................................................................4
1.1. Anatomie van de farynx ............................................................................................4
1.2. Onderzoek van de farynx ..........................................................................................7
1.2.1. Inspectie orofarynx ...........................................................................................7
1.2.2. Inspectie nasofarynx ........................................................................................9
1.3. Aandoeningen van de nasofarynx............................................................................ 10
1.3.1. Aandoeningen van het adenoïd ....................................................................... 10
1.3.2. Andere aandoeningen van de nasofarynx......................................................... 12
1.4. Aandoeningen van de orofarynx .............................................................................. 14
1.4.1. Definities: faryngitis – tonsillitis ....................................................................... 14
1.4.2. Oorzaken/verwekkers (tonsillo)faryngitis ......................................................... 14
1.4.3. Acute tonsillofaryngitis ................................................................................... 15
1.4.4. Chronische faryngitis...................................................................................... 19
1.4.5. Chronische tonsillitis...................................................................................... 19
1.4.6. Andere aandoeningen van de orofarynx ........................................................... 22
2. Larynx ........................................................................................................................... 23
2.1. Slikken en dysfagie ................................................................................................. 23
2.1.1. Normaal slikken ............................................................................................. 23
2.1.2. Dysfagie ......................................................................................................... 28
2.2. Stembandverlamming ............................................................................................ 32
2.2.1. Unilaterale en bilaterale stembandverlamming ............................................... 32
2.3. Gender chirurgie .................................................................................................... 35
2.3.1. Transseksualiteit ............................................................................................ 35
2.3.2. Logopedie bij M/V ........................................................................................... 35
2.3.3. Chirurgie bij M/V ............................................................................................. 35
2.4. Congenitale larynxpathologie ................................................................................. 36
2.4.1. Laryngomalacie ............................................................................................. 36
2.4.2. Laryngeale webben ........................................................................................ 37
2.4.3. Laryngoschisis – laryngeal cleft....................................................................... 38
2.4.4. Congenitale subglottisstenose........................................................................ 39
3. Speekselklierpathologie ................................................................................................. 40
1
, 3.1. Anatomie ............................................................................................................... 40
3.1.1. Parotisklier ..................................................................................................... 40
3.1.2. Submandibulaire speekselklier ....................................................................... 41
3.1.3. Sublinguale klier............................................................................................. 42
3.2. Histologie .............................................................................................................. 42
3.3. Fysiologie .............................................................................................................. 42
3.4. Pathologie ............................................................................................................. 44
3.4.1. Infecties......................................................................................................... 44
3.4.2. Auto-immune aandoening .............................................................................. 45
3.4.3. Tumoren ........................................................................................................ 46
3.5. Drooling................................................................................................................. 51
4. Halsgezwellen ............................................................................................................... 52
4.1. Embryologie (achtergrond informatie) ..................................................................... 53
4.2. Embryologische afwijkingen ................................................................................... 54
4.2.1. Mediaan......................................................................................................... 55
4.2.2. Lateraal ......................................................................................................... 56
4.3. Halsklierpathologie ................................................................................................ 58
4.3.1. Infectieus....................................................................................................... 58
4.3.2. Kwaadaardig – hematogeen ............................................................................ 59
4.3.3. Kwaadaardig – epitheliaal ............................................................................... 59
4.3.4. Andere (komt niet op het examen) ................................................................... 60
5. Maligne slijmvliestumoren in het NKO-gebied ................................................................. 61
5.1. Epidemiologie – hoofd-halskanker .......................................................................... 61
5.1.1. Histologie ...................................................................................................... 62
5.1.2. Etiologie......................................................................................................... 64
5.1.3. Gedrag ........................................................................................................... 65
5.2. Mondholte/lip ........................................................................................................ 65
5.3. Nasofarynx ............................................................................................................ 66
5.4. Orofarynx............................................................................................................... 67
5.5. Hypofarynx ............................................................................................................ 67
5.6. Larynx ................................................................................................................... 68
5.7. Diagnostiek (achtergrond – volledig deel diagnostiek) .............................................. 69
5.7.1. Klinisch onderzoek ......................................................................................... 69
5.7.2. Endoscopie in narcose ................................................................................... 69
2
, 5.7.3. Beeldvorming ................................................................................................. 69
5.7.4. TNM – classificatie mondholte ........................................................................ 70
5.8. Behandeling .......................................................................................................... 70
5.8.1. Heelkunde – mondholte.................................................................................. 70
5.8.2. Heelkunde – larynx/hypofarynx ....................................................................... 71
5.8.3. Radiotherapie ................................................................................................ 72
5.8.4. Chemotherapie .............................................................................................. 74
5.8.5. Immunotherapie ............................................................................................ 74
5.9. Prognose ............................................................................................................... 75
3
, 1. Benigne aandoeningen van de farynx
1.1. Anatomie van de farynx
De farynx is een structuur tussen de schedelbasis en de ingang vd slokdarm. Het bestaat uit:
- Mucosa
- Spieren => belangrijk voor:
o Slikken
o Openen vd buis van Eustachius
o Bescherming tegen aspiratie
De farynx is onderverdeel in 3 regio’s:
1) Nasofarynx => achter de choanae
2) Orofarynx => splitsing naso- en orofarynx = weke verhemelte.
3) Laryngofarynx (of hypofarynx) => posterieur vd larynx
Kruising luchtweg en voedselweg =
De farynx is een gemeenschappelijke doorgaan voor:
Luchtweg: via neus nasofarynx larynx longen
Voedselweg: via mond orofarynx hypofarynx slokdarm maag
Tijdens het slikken sluit de epiglottis de larynx af en wordt de larynx opgetild => voorkomt dat
voedsel in de luchtweg komt (anti-aspiratie).
Ring van Waldeyer =
Behoort tot het MALT (mucosa geassocieerde lymfoïde weefsel). Het is dus een lymfoïde weefsel
wat een ingangspoort is voor micro-organisme.
MALT = ook in GIS, longen, huid,…
De ring van Waldeyer zorgt voor lokale en regionale immuunrespons
4
,Het bestaat uit:
Lymfoïde weefsel Uitleg
Tonsillae palatinae Enige lymfoïde weefsel in de ring dat omgeven is met een kapsel
(keelamandel) (belang bij chirurgie: door kapsel kan je volledige weefsel
verwijderen tot de laatste cel).
Tonsillae pharyngea Typisch aanwezig bij kinderen
(adenoïd)
Tonsillae lingualis Op de basis vd tong
(tongamandelen)
Tonsillae tubariae = lymfoïd weefsel rond de buis van Eustachius
kan je niet met het blote oog zien!
Plica tubopharyngicae = lymfoïd weefsel op de laterale en posterieure wand vd
farynxwand
Het adenoïd, tongamandelen, lymfoïde weefsel rond de buis van Eustachius en plica
tubopharyngicae = omgeven door losmazig/di uus weefsel
Chirurgie: verwijderen van volledige weefsel kan nooit 100%. Er zullen nog altijd een
aantal overblijvende cellen zijn.
Tonsillae palatinae =
Het contact en het op gang zetten van de immuunrespons gebeurt rechtstreeks => het antigeen
(AG) gaat rechtstreeks op het lymfoïde weefsel.
De tonsillae palatinae heeft GEEN aanvoerende lymfevaten maar WEL afvoerende lymfevaten.
Door de uitstulpingen vh epitheel, hebben deze weefsel een groter contactoppervlak. Hierdoor
kan het:
5
, - Veel AG/microben opnemen => immuunrespons activeren.
- Oorzaak vh probleem vormen: opstapeling van debris, voedselresten,… => vormen van
infectie/ontsteking.
De tonsillae palatinae bestaat uit:
- Meerlagig plaveiselcelepitheel
- Lymfatische nodules
o AG wordt via de anitgeenpresenterende cellen (APC) naar de B- en T-lymfocyten
gebracht.
- Tonsillaire crypten
- Capsule
- Spier
- Trabekels met bloedvaten
- Kiemcentra met B-lymfocyten
o In de kiemcentra = vnl. B-lymfocyten zijn sterk aanwezig.
o Via APC wordt AG gepresenteerd => B-cellen worden AG-specifieke
plasmacellen.
o Indien er veel immuunrespons is, gaat het kiemcentrum groeien =>
keelamandelen worden hierdoor ook groter.
6
, 1.2. Onderzoek van de farynx
1.2.1. Inspectie orofarynx
Benodigdheden =
- Goede lichtbron (liefst hoofdlamp => beide handen vrij)
- Tongspatel => niet verder dan V lingualis anders wurgreflex
- Palpatie van (suspecte) letsels (belang van hoofdlamp)
Invloed van wurgreflex =
De ‘grootte’ van de keelamandel wordt beïnvloed door:
- Tongprotrusie
- Wurgreflex
o Te diep met de spatel = amandelen naar voor brengen door het wurgreflex
Het is dus belangrijk om de amandelen te inspecteren zonder dat de pte een wurgreflex heeft
uitgevoerd!
Foto 1 = normale tonsillen
Foto 2 = kissing tonsils
Foto 3 en 4 = zeer grote crypten + kleine bolletjes met debris => zorgt voor
keelpijnklachten en slechte adem (foetor)
Endoscoop/spiegel =
Je kan de tongbasis en de vallecula epiglottica inspecteren a.d.h.v. een endoscoop of spiegel.
Het spiegeltje kan aandampen. Om dit te vermijden is het best om het spiegeltje op te
warmen zodat het niet aandamt.
De pte moet of geen wurgreflex hebben of moet het kunnen verdragen om dit te kunnen doen (zie
“invloed van wurgreflex”). Bij jonge pte is deze inspectie dus niet gemakkelijk.
7
,Klinische evaluatie en afwijkingen =
Weefsel Klinische evaluatie
Tonsillen - Grootte, asymmetrie
- Kleur => normaal = roze, ontstoken = rood of
met beslag
- Crypteus
- Beslag => uiting van ontsteking
- Ulcus, tumor
Palatum (molle) - He ing = toont de werking van de n. IX
(glossopharyngeus)
- Submucosal cleft = subtiele vorm van schisis;
andere gehemelte spieren zijn ook zwakker
aangelegd.
- Bifidi uvula = gespleten m. uvula
Farynxachterwand - Kleur
- Postnasale drip => na verkoudheid of sinusitis ->
prikkeling of infectie van de farynx
- Lymfoïd weefsel = rode bolletjes
Tongbasis/vallecula epiglottica - Beslag
- Hyperplasie tonsillae lingualis = bij bepaalde
infecties of reflux
- Cysten (benigne) of tumoren (benigne/maligne)
8
, 1.2.2. Inspectie nasofarynx
Je kan de nasofarynx inspecteren op 3 manieren:
1) Posterieure rinoscopie => nasofarynx zien met het spiegeltje dat je nu naar boven houdt
nadat je achter het weke gehemelte zit.
2) Rigide nasendoscopie
3) Flexibele nasendoscopie => hiermee kan je ook kijken naar de hypofarynx.
Adenoidhyperplasie =
= rood, woekerend weefsel => lijkt op keelamandel maar is niet mooi omkapseld.
Geen adenoïd meer = Buis van Eustachius is duidelijk zichtbaar
RX-profiel =
DOEL = zien hoe groot het adenoïd is bij kinderen (adenoïdhyperplasie)
Niet 100% betrouwbaar omdat kinderen niet de hele tijd niet kunnen slikken; wordt
daarom niet zoveel meer gedaan + vermijden van straling.
Palpatie Halsklierregio’s =
Nasofarynx draineert naar de retrofaryngeale klieren (= Louvière
klieren) = niet palpeerbaar
Orofarynx draineert naar de cervicale klieren (nr. 2-4) => lopen langs
de v. jugularis (typisch symptoom bij angina), achter de m. SCM
9
, 1.3. Aandoeningen van de nasofarynx
1.3.1. Aandoeningen van het adenoïd
Adenoïditis =
= ontsteking van het adenoïd (acuut – recidiverend – chronisch)
Meestal herhaaldelijk maar soms bijna chronisch (aanslepend) => begint viraal en na
tijdje een bacteriële surinfectie (S. pneumoniae, M. catarrhalis, H. influenza, S. aureus).
Het behoort tot het spectrum van de bovenste luchtweginfecties met dan ook dezelfde
risicofactoren:
- Jonge leeftijd => immuniteit is aan het opbouwen + gaat naar de crèche (= omgeving met
veel microben)
- Immuundeficiëntie
- Genetische predispositie
- Crowding
- Pollutie
- Herfst/winter
Behandeling is in eerste instantie = symptomatisch; indien het erger wordt kan antibiotica
gegeven worden.
Associatie met otitis media:
Het adenoïd ligt in de nasofarynx en heeft dus een nauw contact met de buis van
Eustachius.
Het adenoïd = bron van middenoorontsteking door:
o Zwelling van het adenoïd blokkeert de verluchting vh middenoor
o Adenoïd = reservoir van virussen/bacteriën die vanuit het adenoïd verspreiden
naar het middenoor.
Adenoïdhyperplasie =
= vaak samengaand met frequente BLW-infecties, recidieven/chronische adenoïditis op
kinderleeftijd.
Symptomen:
- Neusobstructie
- Open mond ademhaling
- Hyponasale spraak
- Slaapgebonden ademhalingsstoornissen (snurken –
OSAS/slaapapneu)
Tijdens het klinisch consult valt vaak op dat het kind een overbeet van de tanden heeft door ene
permanent open mond gedrag. Het heeft ook een retrogratie van de kind = adenoïdfacies
Het is, alsook adenoïditis, geassocieerd met otitis media met e usie (= vocht uit het oor).
10
Inhoud
1. Benigne aandoeningen van de farynx ................................................................................4
1.1. Anatomie van de farynx ............................................................................................4
1.2. Onderzoek van de farynx ..........................................................................................7
1.2.1. Inspectie orofarynx ...........................................................................................7
1.2.2. Inspectie nasofarynx ........................................................................................9
1.3. Aandoeningen van de nasofarynx............................................................................ 10
1.3.1. Aandoeningen van het adenoïd ....................................................................... 10
1.3.2. Andere aandoeningen van de nasofarynx......................................................... 12
1.4. Aandoeningen van de orofarynx .............................................................................. 14
1.4.1. Definities: faryngitis – tonsillitis ....................................................................... 14
1.4.2. Oorzaken/verwekkers (tonsillo)faryngitis ......................................................... 14
1.4.3. Acute tonsillofaryngitis ................................................................................... 15
1.4.4. Chronische faryngitis...................................................................................... 19
1.4.5. Chronische tonsillitis...................................................................................... 19
1.4.6. Andere aandoeningen van de orofarynx ........................................................... 22
2. Larynx ........................................................................................................................... 23
2.1. Slikken en dysfagie ................................................................................................. 23
2.1.1. Normaal slikken ............................................................................................. 23
2.1.2. Dysfagie ......................................................................................................... 28
2.2. Stembandverlamming ............................................................................................ 32
2.2.1. Unilaterale en bilaterale stembandverlamming ............................................... 32
2.3. Gender chirurgie .................................................................................................... 35
2.3.1. Transseksualiteit ............................................................................................ 35
2.3.2. Logopedie bij M/V ........................................................................................... 35
2.3.3. Chirurgie bij M/V ............................................................................................. 35
2.4. Congenitale larynxpathologie ................................................................................. 36
2.4.1. Laryngomalacie ............................................................................................. 36
2.4.2. Laryngeale webben ........................................................................................ 37
2.4.3. Laryngoschisis – laryngeal cleft....................................................................... 38
2.4.4. Congenitale subglottisstenose........................................................................ 39
3. Speekselklierpathologie ................................................................................................. 40
1
, 3.1. Anatomie ............................................................................................................... 40
3.1.1. Parotisklier ..................................................................................................... 40
3.1.2. Submandibulaire speekselklier ....................................................................... 41
3.1.3. Sublinguale klier............................................................................................. 42
3.2. Histologie .............................................................................................................. 42
3.3. Fysiologie .............................................................................................................. 42
3.4. Pathologie ............................................................................................................. 44
3.4.1. Infecties......................................................................................................... 44
3.4.2. Auto-immune aandoening .............................................................................. 45
3.4.3. Tumoren ........................................................................................................ 46
3.5. Drooling................................................................................................................. 51
4. Halsgezwellen ............................................................................................................... 52
4.1. Embryologie (achtergrond informatie) ..................................................................... 53
4.2. Embryologische afwijkingen ................................................................................... 54
4.2.1. Mediaan......................................................................................................... 55
4.2.2. Lateraal ......................................................................................................... 56
4.3. Halsklierpathologie ................................................................................................ 58
4.3.1. Infectieus....................................................................................................... 58
4.3.2. Kwaadaardig – hematogeen ............................................................................ 59
4.3.3. Kwaadaardig – epitheliaal ............................................................................... 59
4.3.4. Andere (komt niet op het examen) ................................................................... 60
5. Maligne slijmvliestumoren in het NKO-gebied ................................................................. 61
5.1. Epidemiologie – hoofd-halskanker .......................................................................... 61
5.1.1. Histologie ...................................................................................................... 62
5.1.2. Etiologie......................................................................................................... 64
5.1.3. Gedrag ........................................................................................................... 65
5.2. Mondholte/lip ........................................................................................................ 65
5.3. Nasofarynx ............................................................................................................ 66
5.4. Orofarynx............................................................................................................... 67
5.5. Hypofarynx ............................................................................................................ 67
5.6. Larynx ................................................................................................................... 68
5.7. Diagnostiek (achtergrond – volledig deel diagnostiek) .............................................. 69
5.7.1. Klinisch onderzoek ......................................................................................... 69
5.7.2. Endoscopie in narcose ................................................................................... 69
2
, 5.7.3. Beeldvorming ................................................................................................. 69
5.7.4. TNM – classificatie mondholte ........................................................................ 70
5.8. Behandeling .......................................................................................................... 70
5.8.1. Heelkunde – mondholte.................................................................................. 70
5.8.2. Heelkunde – larynx/hypofarynx ....................................................................... 71
5.8.3. Radiotherapie ................................................................................................ 72
5.8.4. Chemotherapie .............................................................................................. 74
5.8.5. Immunotherapie ............................................................................................ 74
5.9. Prognose ............................................................................................................... 75
3
, 1. Benigne aandoeningen van de farynx
1.1. Anatomie van de farynx
De farynx is een structuur tussen de schedelbasis en de ingang vd slokdarm. Het bestaat uit:
- Mucosa
- Spieren => belangrijk voor:
o Slikken
o Openen vd buis van Eustachius
o Bescherming tegen aspiratie
De farynx is onderverdeel in 3 regio’s:
1) Nasofarynx => achter de choanae
2) Orofarynx => splitsing naso- en orofarynx = weke verhemelte.
3) Laryngofarynx (of hypofarynx) => posterieur vd larynx
Kruising luchtweg en voedselweg =
De farynx is een gemeenschappelijke doorgaan voor:
Luchtweg: via neus nasofarynx larynx longen
Voedselweg: via mond orofarynx hypofarynx slokdarm maag
Tijdens het slikken sluit de epiglottis de larynx af en wordt de larynx opgetild => voorkomt dat
voedsel in de luchtweg komt (anti-aspiratie).
Ring van Waldeyer =
Behoort tot het MALT (mucosa geassocieerde lymfoïde weefsel). Het is dus een lymfoïde weefsel
wat een ingangspoort is voor micro-organisme.
MALT = ook in GIS, longen, huid,…
De ring van Waldeyer zorgt voor lokale en regionale immuunrespons
4
,Het bestaat uit:
Lymfoïde weefsel Uitleg
Tonsillae palatinae Enige lymfoïde weefsel in de ring dat omgeven is met een kapsel
(keelamandel) (belang bij chirurgie: door kapsel kan je volledige weefsel
verwijderen tot de laatste cel).
Tonsillae pharyngea Typisch aanwezig bij kinderen
(adenoïd)
Tonsillae lingualis Op de basis vd tong
(tongamandelen)
Tonsillae tubariae = lymfoïd weefsel rond de buis van Eustachius
kan je niet met het blote oog zien!
Plica tubopharyngicae = lymfoïd weefsel op de laterale en posterieure wand vd
farynxwand
Het adenoïd, tongamandelen, lymfoïde weefsel rond de buis van Eustachius en plica
tubopharyngicae = omgeven door losmazig/di uus weefsel
Chirurgie: verwijderen van volledige weefsel kan nooit 100%. Er zullen nog altijd een
aantal overblijvende cellen zijn.
Tonsillae palatinae =
Het contact en het op gang zetten van de immuunrespons gebeurt rechtstreeks => het antigeen
(AG) gaat rechtstreeks op het lymfoïde weefsel.
De tonsillae palatinae heeft GEEN aanvoerende lymfevaten maar WEL afvoerende lymfevaten.
Door de uitstulpingen vh epitheel, hebben deze weefsel een groter contactoppervlak. Hierdoor
kan het:
5
, - Veel AG/microben opnemen => immuunrespons activeren.
- Oorzaak vh probleem vormen: opstapeling van debris, voedselresten,… => vormen van
infectie/ontsteking.
De tonsillae palatinae bestaat uit:
- Meerlagig plaveiselcelepitheel
- Lymfatische nodules
o AG wordt via de anitgeenpresenterende cellen (APC) naar de B- en T-lymfocyten
gebracht.
- Tonsillaire crypten
- Capsule
- Spier
- Trabekels met bloedvaten
- Kiemcentra met B-lymfocyten
o In de kiemcentra = vnl. B-lymfocyten zijn sterk aanwezig.
o Via APC wordt AG gepresenteerd => B-cellen worden AG-specifieke
plasmacellen.
o Indien er veel immuunrespons is, gaat het kiemcentrum groeien =>
keelamandelen worden hierdoor ook groter.
6
, 1.2. Onderzoek van de farynx
1.2.1. Inspectie orofarynx
Benodigdheden =
- Goede lichtbron (liefst hoofdlamp => beide handen vrij)
- Tongspatel => niet verder dan V lingualis anders wurgreflex
- Palpatie van (suspecte) letsels (belang van hoofdlamp)
Invloed van wurgreflex =
De ‘grootte’ van de keelamandel wordt beïnvloed door:
- Tongprotrusie
- Wurgreflex
o Te diep met de spatel = amandelen naar voor brengen door het wurgreflex
Het is dus belangrijk om de amandelen te inspecteren zonder dat de pte een wurgreflex heeft
uitgevoerd!
Foto 1 = normale tonsillen
Foto 2 = kissing tonsils
Foto 3 en 4 = zeer grote crypten + kleine bolletjes met debris => zorgt voor
keelpijnklachten en slechte adem (foetor)
Endoscoop/spiegel =
Je kan de tongbasis en de vallecula epiglottica inspecteren a.d.h.v. een endoscoop of spiegel.
Het spiegeltje kan aandampen. Om dit te vermijden is het best om het spiegeltje op te
warmen zodat het niet aandamt.
De pte moet of geen wurgreflex hebben of moet het kunnen verdragen om dit te kunnen doen (zie
“invloed van wurgreflex”). Bij jonge pte is deze inspectie dus niet gemakkelijk.
7
,Klinische evaluatie en afwijkingen =
Weefsel Klinische evaluatie
Tonsillen - Grootte, asymmetrie
- Kleur => normaal = roze, ontstoken = rood of
met beslag
- Crypteus
- Beslag => uiting van ontsteking
- Ulcus, tumor
Palatum (molle) - He ing = toont de werking van de n. IX
(glossopharyngeus)
- Submucosal cleft = subtiele vorm van schisis;
andere gehemelte spieren zijn ook zwakker
aangelegd.
- Bifidi uvula = gespleten m. uvula
Farynxachterwand - Kleur
- Postnasale drip => na verkoudheid of sinusitis ->
prikkeling of infectie van de farynx
- Lymfoïd weefsel = rode bolletjes
Tongbasis/vallecula epiglottica - Beslag
- Hyperplasie tonsillae lingualis = bij bepaalde
infecties of reflux
- Cysten (benigne) of tumoren (benigne/maligne)
8
, 1.2.2. Inspectie nasofarynx
Je kan de nasofarynx inspecteren op 3 manieren:
1) Posterieure rinoscopie => nasofarynx zien met het spiegeltje dat je nu naar boven houdt
nadat je achter het weke gehemelte zit.
2) Rigide nasendoscopie
3) Flexibele nasendoscopie => hiermee kan je ook kijken naar de hypofarynx.
Adenoidhyperplasie =
= rood, woekerend weefsel => lijkt op keelamandel maar is niet mooi omkapseld.
Geen adenoïd meer = Buis van Eustachius is duidelijk zichtbaar
RX-profiel =
DOEL = zien hoe groot het adenoïd is bij kinderen (adenoïdhyperplasie)
Niet 100% betrouwbaar omdat kinderen niet de hele tijd niet kunnen slikken; wordt
daarom niet zoveel meer gedaan + vermijden van straling.
Palpatie Halsklierregio’s =
Nasofarynx draineert naar de retrofaryngeale klieren (= Louvière
klieren) = niet palpeerbaar
Orofarynx draineert naar de cervicale klieren (nr. 2-4) => lopen langs
de v. jugularis (typisch symptoom bij angina), achter de m. SCM
9
, 1.3. Aandoeningen van de nasofarynx
1.3.1. Aandoeningen van het adenoïd
Adenoïditis =
= ontsteking van het adenoïd (acuut – recidiverend – chronisch)
Meestal herhaaldelijk maar soms bijna chronisch (aanslepend) => begint viraal en na
tijdje een bacteriële surinfectie (S. pneumoniae, M. catarrhalis, H. influenza, S. aureus).
Het behoort tot het spectrum van de bovenste luchtweginfecties met dan ook dezelfde
risicofactoren:
- Jonge leeftijd => immuniteit is aan het opbouwen + gaat naar de crèche (= omgeving met
veel microben)
- Immuundeficiëntie
- Genetische predispositie
- Crowding
- Pollutie
- Herfst/winter
Behandeling is in eerste instantie = symptomatisch; indien het erger wordt kan antibiotica
gegeven worden.
Associatie met otitis media:
Het adenoïd ligt in de nasofarynx en heeft dus een nauw contact met de buis van
Eustachius.
Het adenoïd = bron van middenoorontsteking door:
o Zwelling van het adenoïd blokkeert de verluchting vh middenoor
o Adenoïd = reservoir van virussen/bacteriën die vanuit het adenoïd verspreiden
naar het middenoor.
Adenoïdhyperplasie =
= vaak samengaand met frequente BLW-infecties, recidieven/chronische adenoïditis op
kinderleeftijd.
Symptomen:
- Neusobstructie
- Open mond ademhaling
- Hyponasale spraak
- Slaapgebonden ademhalingsstoornissen (snurken –
OSAS/slaapapneu)
Tijdens het klinisch consult valt vaak op dat het kind een overbeet van de tanden heeft door ene
permanent open mond gedrag. Het heeft ook een retrogratie van de kind = adenoïdfacies
Het is, alsook adenoïditis, geassocieerd met otitis media met e usie (= vocht uit het oor).
10
