Ontwikkelingspsychologie
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: Inleiding in de ontwikkeling van het kind...........................................................................5
1.1: Een oriëntatie op de ontwikkelingspsychologie................................................................................5
1.2.3: Vraagstukken bij thema’s van de ontwikkelingspsychologie.........................................................6
Hoofdstuk 2: Theoretische perspectieven...............................................................................................7
2.1: Perspectieven bij het kijken naar kinderen.......................................................................................7
Hoofdstuk 4: De geboorte van het pasgeboren kind...............................................................................8
4.3: Wat een pasgeboren baby allemaal kan...........................................................................................8
DE BABYTIJD..........................................................................................................................................10
Hoofdstuk 5: De fysieke ontwikkeling in de babytijd.............................................................................10
5.1: Groei en ontwikkeling.....................................................................................................................10
Hoofdstuk 6: Cognitieve ontwikkeling volgens Piaget...........................................................................12
6.1: Belangrijke elementen van Piagets theorie....................................................................................12
6.2: De sensomotorische periode (0-24 maanden)................................................................................13
6.3: Meningen over Piaget: steun en kritiek..........................................................................................14
6.2: Informatieverwerkingstheorie van cognitieve ontwikkeling...........................................................14
6.2.1: Codering, opslag en terughalen...................................................................................................15
6.2.2: Het geheugen in de babytijd........................................................................................................15
6.2.3: Individuele verschillen in intelligentie: is de ene baby slimmer dan de andere ?........................16
Hoofdstuk 7: Sociale en persoonlijkheidsontwikkeling in de babytijd...................................................17
7.1: De basis van sociaal gedrag............................................................................................................17
7.1.1: Emoties in de babytijd: kennen baby’s emotionele pieken en dalen ?........................................17
7.1.2: De ontwikkeling van het ik...........................................................................................................18
7.1.3: Social referencing........................................................................................................................18
7.1.4: Theory of mind............................................................................................................................18
7.2: Relaties smeden..............................................................................................................................19
7.2.1: Hechting.......................................................................................................................................19
7.2.2: De totstandkoming van hechting.................................................................................................21
7.2.3: Interactie met baby’s: ontluikende relaties.................................................................................21
7.3: Verschillen tussen baby’s................................................................................................................22
7.3.1: De persoonlijkheidsontwikkeling.................................................................................................22
7.3.2: Temperament..............................................................................................................................22
7.3.3: Gender.........................................................................................................................................23
,DE PEUTER-EN KLEUTERTIJD..................................................................................................................24
Hoofdstuk 9: De cognitieve ontwikkeling in de peuter- en kleutertijd..................................................24
9.1: De intellectuele ontwikkeling.........................................................................................................24
9.1.1: Piaget: het preoperationeel denken............................................................................................24
Hoofdstuk 10: De sociale ontwikkeling en de persoonlijkheidsontwikkeling in de peuter- en kleutertijd
...............................................................................................................................................................26
10.1: Een antwoord op de vraag ‘wie ben ik ?’......................................................................................26
10.1.1: De persoonlijkheidsontwikkeling: conflicten oplossen..............................................................26
10.1.2: Genderidentiteit: het ontstaan van vrouwelijkheid en mannelijkheid.......................................26
10.2: Vrienden en familie: het sociale leven van peuters en kleuters....................................................27
10.2.1: Het ontstaan van vriendschappen.............................................................................................27
10.2.2: De ‘theory of mind’ van peuters en kleuters: begrijpen wat anderen denken..........................27
10.3: Morele ontwikkeling.....................................................................................................................28
10.3.1: Het ontstaan van moreel besef: goed en fout in de maatschappij............................................28
DE SCHOOLTIJD......................................................................................................................................30
Hoofdstuk 12: De cognitieve ontwikkeling in de schooltijd...................................................................30
12.1: De intellectuele ontwikkeling.......................................................................................................30
12.1.1: De cognitieve ontwikkeling volgens Piaget................................................................................30
12.1.2: Informatieverwerking in de schooltijd.......................................................................................30
Hoofdstuk 13: De sociale en persoonlijkheidsontwikkeling in de schooltijd..........................................32
13.1: De ontwikkeling van het eigen ik..................................................................................................32
13.1.1: De psychosociale ontwikkeling en zelfkennis in de schooltijd: vlijt vs minderwaardigheid.......32
13.1.2: Eigenwaarde..............................................................................................................................33
13.2: Relaties: vriendschappen in de basisschooltijd.............................................................................34
13.2.1: De kijk op vriendschap verandert..............................................................................................34
13.2.2: Gender en vriendschappen: segregatie van de seksen in de schooltijd.....................................34
Hoofdstuk 14: De fysieke ontwikkeling..................................................................................................36
14.3: Bedreigingen van het welzijn van adolescenten...........................................................................36
14.3.1: Alcohol.......................................................................................................................................36
14.3.2: Drugs..........................................................................................................................................36
14.3.3: Tabak.........................................................................................................................................36
14.3.4: Seksualiteit.................................................................................................................................37
Hoofdstuk 15: Cognitieve ontwikkeling in de schooltijd........................................................................38
, 15.1: De intellectuele ontwikkeling.......................................................................................................38
15.1.1: De cognitieve ontwikkeling volgens Piaget................................................................................38
15.1.2: De infoverwerkingstheorie: geleidelijke veranderingen in vermogens......................................39
15.1.3: De adolescent als het middelpunt van het universum...............................................................39
15.2: De morele ontwikkeling................................................................................................................39
15.2.1: Kohlbergs theorie van morele ontwikkeling..............................................................................39
15.3: Schoolprestaties en cognitieve ontwikkeling................................................................................40
15.3.8: Naar het hoger onderwijs..........................................................................................................40
15.3.9: Gender en presentaties in het hoger onderwijs........................................................................40
15.4: Het kiezen van een beroep...........................................................................................................41
15.4.1: De drie perioden van Ginzberg..................................................................................................41
15.4.2: De zes persoonlijkheidstypen van Holland................................................................................41
Hoofdstuk 16: De sociale ontwikkeling en de persoonlijkheidsontwikkeling in de adolescentie...........42
16.1: Identiteit: een antwoord op de vraag ‘wie ben ik’ ?.....................................................................42
16.1.1/2: Zelfbeeld/eigenwaarde..........................................................................................................43
16.1.3: Identiteitsvorming in de adolescentie: verandering of crisis ?...................................................43
16.1.3: Marcia’s theorie van identiteitsontwikkeling: Erikson in een modern jasje...............................44
ADOLESCENTIE.......................................................................................................................................45
Hoofdstuk 16: Sociale ontwikkeling en de persoonlijkheidsontwikkeling in de adolescentie................45
16.1: Ontwikkelingen in het gezin..........................................................................................................45
16.1.1: Het lege-nestsyndroom.............................................................................................................45
16.1.2: Boemerangkinderen..................................................................................................................45
16.1.3: Sandwichgeneratie....................................................................................................................45
16.2: Beroepscarrière............................................................................................................................45
16.2: Zelfbeeld en eigenwaarde.............................................................................................................46
Hoofdstuk 17: De oudere volwassenheid..............................................................................................47
17.1: Beeldvorming over ouderen.........................................................................................................47
17.2: Fysieke ontwikkeling in de oudere volwassenheid.......................................................................47
17.3: De cognitieve ontwikkeling in de oudere volwassenheid.............................................................47
17.3.1: Klassieke intelligentieonderzoek................................................................................................47
17.3.2Competent ouder worden...........................................................................................................48
Hoofdstuk 18: De sociale en persoonlijkheidsontwikkeling in de oudere volwassenheid.....................49
18.1: De psychosociale theorie van Erikson...........................................................................................49
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: Inleiding in de ontwikkeling van het kind...........................................................................5
1.1: Een oriëntatie op de ontwikkelingspsychologie................................................................................5
1.2.3: Vraagstukken bij thema’s van de ontwikkelingspsychologie.........................................................6
Hoofdstuk 2: Theoretische perspectieven...............................................................................................7
2.1: Perspectieven bij het kijken naar kinderen.......................................................................................7
Hoofdstuk 4: De geboorte van het pasgeboren kind...............................................................................8
4.3: Wat een pasgeboren baby allemaal kan...........................................................................................8
DE BABYTIJD..........................................................................................................................................10
Hoofdstuk 5: De fysieke ontwikkeling in de babytijd.............................................................................10
5.1: Groei en ontwikkeling.....................................................................................................................10
Hoofdstuk 6: Cognitieve ontwikkeling volgens Piaget...........................................................................12
6.1: Belangrijke elementen van Piagets theorie....................................................................................12
6.2: De sensomotorische periode (0-24 maanden)................................................................................13
6.3: Meningen over Piaget: steun en kritiek..........................................................................................14
6.2: Informatieverwerkingstheorie van cognitieve ontwikkeling...........................................................14
6.2.1: Codering, opslag en terughalen...................................................................................................15
6.2.2: Het geheugen in de babytijd........................................................................................................15
6.2.3: Individuele verschillen in intelligentie: is de ene baby slimmer dan de andere ?........................16
Hoofdstuk 7: Sociale en persoonlijkheidsontwikkeling in de babytijd...................................................17
7.1: De basis van sociaal gedrag............................................................................................................17
7.1.1: Emoties in de babytijd: kennen baby’s emotionele pieken en dalen ?........................................17
7.1.2: De ontwikkeling van het ik...........................................................................................................18
7.1.3: Social referencing........................................................................................................................18
7.1.4: Theory of mind............................................................................................................................18
7.2: Relaties smeden..............................................................................................................................19
7.2.1: Hechting.......................................................................................................................................19
7.2.2: De totstandkoming van hechting.................................................................................................21
7.2.3: Interactie met baby’s: ontluikende relaties.................................................................................21
7.3: Verschillen tussen baby’s................................................................................................................22
7.3.1: De persoonlijkheidsontwikkeling.................................................................................................22
7.3.2: Temperament..............................................................................................................................22
7.3.3: Gender.........................................................................................................................................23
,DE PEUTER-EN KLEUTERTIJD..................................................................................................................24
Hoofdstuk 9: De cognitieve ontwikkeling in de peuter- en kleutertijd..................................................24
9.1: De intellectuele ontwikkeling.........................................................................................................24
9.1.1: Piaget: het preoperationeel denken............................................................................................24
Hoofdstuk 10: De sociale ontwikkeling en de persoonlijkheidsontwikkeling in de peuter- en kleutertijd
...............................................................................................................................................................26
10.1: Een antwoord op de vraag ‘wie ben ik ?’......................................................................................26
10.1.1: De persoonlijkheidsontwikkeling: conflicten oplossen..............................................................26
10.1.2: Genderidentiteit: het ontstaan van vrouwelijkheid en mannelijkheid.......................................26
10.2: Vrienden en familie: het sociale leven van peuters en kleuters....................................................27
10.2.1: Het ontstaan van vriendschappen.............................................................................................27
10.2.2: De ‘theory of mind’ van peuters en kleuters: begrijpen wat anderen denken..........................27
10.3: Morele ontwikkeling.....................................................................................................................28
10.3.1: Het ontstaan van moreel besef: goed en fout in de maatschappij............................................28
DE SCHOOLTIJD......................................................................................................................................30
Hoofdstuk 12: De cognitieve ontwikkeling in de schooltijd...................................................................30
12.1: De intellectuele ontwikkeling.......................................................................................................30
12.1.1: De cognitieve ontwikkeling volgens Piaget................................................................................30
12.1.2: Informatieverwerking in de schooltijd.......................................................................................30
Hoofdstuk 13: De sociale en persoonlijkheidsontwikkeling in de schooltijd..........................................32
13.1: De ontwikkeling van het eigen ik..................................................................................................32
13.1.1: De psychosociale ontwikkeling en zelfkennis in de schooltijd: vlijt vs minderwaardigheid.......32
13.1.2: Eigenwaarde..............................................................................................................................33
13.2: Relaties: vriendschappen in de basisschooltijd.............................................................................34
13.2.1: De kijk op vriendschap verandert..............................................................................................34
13.2.2: Gender en vriendschappen: segregatie van de seksen in de schooltijd.....................................34
Hoofdstuk 14: De fysieke ontwikkeling..................................................................................................36
14.3: Bedreigingen van het welzijn van adolescenten...........................................................................36
14.3.1: Alcohol.......................................................................................................................................36
14.3.2: Drugs..........................................................................................................................................36
14.3.3: Tabak.........................................................................................................................................36
14.3.4: Seksualiteit.................................................................................................................................37
Hoofdstuk 15: Cognitieve ontwikkeling in de schooltijd........................................................................38
, 15.1: De intellectuele ontwikkeling.......................................................................................................38
15.1.1: De cognitieve ontwikkeling volgens Piaget................................................................................38
15.1.2: De infoverwerkingstheorie: geleidelijke veranderingen in vermogens......................................39
15.1.3: De adolescent als het middelpunt van het universum...............................................................39
15.2: De morele ontwikkeling................................................................................................................39
15.2.1: Kohlbergs theorie van morele ontwikkeling..............................................................................39
15.3: Schoolprestaties en cognitieve ontwikkeling................................................................................40
15.3.8: Naar het hoger onderwijs..........................................................................................................40
15.3.9: Gender en presentaties in het hoger onderwijs........................................................................40
15.4: Het kiezen van een beroep...........................................................................................................41
15.4.1: De drie perioden van Ginzberg..................................................................................................41
15.4.2: De zes persoonlijkheidstypen van Holland................................................................................41
Hoofdstuk 16: De sociale ontwikkeling en de persoonlijkheidsontwikkeling in de adolescentie...........42
16.1: Identiteit: een antwoord op de vraag ‘wie ben ik’ ?.....................................................................42
16.1.1/2: Zelfbeeld/eigenwaarde..........................................................................................................43
16.1.3: Identiteitsvorming in de adolescentie: verandering of crisis ?...................................................43
16.1.3: Marcia’s theorie van identiteitsontwikkeling: Erikson in een modern jasje...............................44
ADOLESCENTIE.......................................................................................................................................45
Hoofdstuk 16: Sociale ontwikkeling en de persoonlijkheidsontwikkeling in de adolescentie................45
16.1: Ontwikkelingen in het gezin..........................................................................................................45
16.1.1: Het lege-nestsyndroom.............................................................................................................45
16.1.2: Boemerangkinderen..................................................................................................................45
16.1.3: Sandwichgeneratie....................................................................................................................45
16.2: Beroepscarrière............................................................................................................................45
16.2: Zelfbeeld en eigenwaarde.............................................................................................................46
Hoofdstuk 17: De oudere volwassenheid..............................................................................................47
17.1: Beeldvorming over ouderen.........................................................................................................47
17.2: Fysieke ontwikkeling in de oudere volwassenheid.......................................................................47
17.3: De cognitieve ontwikkeling in de oudere volwassenheid.............................................................47
17.3.1: Klassieke intelligentieonderzoek................................................................................................47
17.3.2Competent ouder worden...........................................................................................................48
Hoofdstuk 18: De sociale en persoonlijkheidsontwikkeling in de oudere volwassenheid.....................49
18.1: De psychosociale theorie van Erikson...........................................................................................49
