STAATSRECHT
1. KRACHTLIJNEN
INLEIDING
RECHT
Krachtlijnen: gaat in grote lijnen in op belangrijkste elementen van de cursus.
Het eerste deel is opgebouwd aan die ene belangrijke zin.
Wat is recht?
Rationeel opgebouwd geheel van door de overheid uitgevaardigde en via sancties
afdwingbare normen die dienen tot organisatie, handhaving of herstel van de orde in
de samenleving.
Het recht is gericht om de sl te ordenen via regels die knn worden afgedwongne door
de OH.
Het idee van het recht: sterkte van het recht geldt, NIET van rechts van de sterkste.
Het recht heeft een onderlinge samenhang. Als rechters het hebben over de
buitencontractuele aansprakelijkheidsfout, weten zijn allebei wat dit betekent (recht
als systeem heeft een eigen begrippenkamer).
in principe zouden er geen tegenstrijdigheden mogen in zitten (coherent geheel.
2 basiswaarden:
- rechtszekerheid: ied wordt op dezelfde manier behandeld. Pure
rechtszekerheid kan tot heel oneerlijke gevolgen leiden (bv iedereen evenveel
belastingen op zijn inkomen).
- Rechtvaardigheid: streeft dit na om correctiemechanisme in te voeren, we
werken met verschillende schijven (hoe hoger je inkomen, hoe hoger je
belastingen).
Recht onderscheid van andere regelsystemen: het kan w afgedwongen van andere
systeem (zoals moraal: ik ben vegetariër, als ik vlees eet gaat de staat mij niet
komen straffen, ook al voel ik me gedwongen door mezelf). Regels in het recht knn
wel worden afgedwongen!!
Recht tov mts: zijn inherent met elkaar verweven. Het recht probeert de mts te
sturen, probeert regels te maken die sturen (sturend mechanisme), vb regering heeft
ervoor gekoze, ‘zoveel mogelijk mensen aan het werk’ -> werkloosheidsuitkering
1
,terugdraaien, mensen pushen om te werken. Op die manier probeert het recht de
mts te duwen in een bepaalde richting.
Maar aan de andere kant stuurt de mts ook het recht (bepaalde regels af te zwakken
door druk van de mts).
SUMMA DIVISIO PUBLIEKRECHT – PRIVAATRECHT
Het recht kan worden onderverdeeld in 2 grote groepen:
- Publiekrecht: tss overheden en particulieren of tss overheden= altijd een oh
betrokken
- Privaatrecht: alle rechtstakken die de relaties tss particulieren, rp en np=
individuen
à Summa divisio Publiekrecht – Privaatrecht: ‘Hoogste onderscheid’
PUBLIEKRECHT
Staatsrecht hoort bij het publiekrecht!
DE KERNBOODSCHAP
België is een (grondwettelijke) meergelaagde, democratische rechtsstaat in
Europa!!
DE BELGISCHE STAAT
Staatsrecht: staat
Begrip staat: meerdere betekenissen
- Publiekrechtelijke vorm: staat is een land met een afgebakend territorium, vaste
bevolkingsgroep en iemand die gezag uitoefent op de bevolking.
HET ONTSTAAN VAN STATEN
2 manieren om een staat te ontstaan:
2
, - vroeger: oorspronkelijk ontstaan (een avonturier ging naar een onbekend land
en hij noemt zichzelf koning, bouwt een kasteel… -> dat is mijn land). Zo zijn
sommige staten ontstaan. Zo konden ze vroeger ontstaan uit het niks.
- Dat kan nu niet meer (alles is al opgeeist). Hoe staten nu tot stand komen, is
op afgeleide manier. 4 mogelijkheden:
1. Dekolonisatie: kolonies van andere landen, waren niet onaf, werden maar
zelfstandig door dekolonisatie (Kongo was een Belgische kolonie, werd onaf in
1960).
2. Secessie: is dat een deel van een land zich afscheurt van een land, dat
gebeurt regelmatig dat ze zich wel verbonden voelen met elkaar, maar niet
met het grotere deel (bv Kosovo of wat er gebeurt met Catalonië: voelen zich
verbonden als volk maar voelen zich niet verbonden met Spanje).
3. Dismembratio: ‘uit elkaar vallen’ -> een land valt uit elkaar in 2 landen.
Verschil met seccesie: oorspronkelijk land blijft bestaan, maar met stukje
minder. Hier vb Tjechoslowakije
4. Fusie: worden 1 land van meerdere delen (West – en Oost-Duitsland).
Juridisch heel belangrijke zaken MAAR grote voorgeschiedenis. Je kunt het niet
loskoppelen van de voorgeschiedenis.
HET ONTSTAAN VAN BELGIË
Ook zo bij België (is ontstaan 1830, maar om het volledige verhaal te begrijpen,
terug naar 1814).
1814: Napoleon was verslagen, in congress van Wenen (VK, Pruisen, Rusland en
Oostenrijk). Die gingen samen rond de tafel zitten om een toekomstplan voor Europa
uit te werken -> bepaalde landgrenzen te hertekenen.
We gaan Frankrijk omsingelen met sterke staten zodat ze niet knn uitbreiden.
- Onder Frankrijk ten zuiden, Spanje -> geen probleem
- Links, water -> geen probleem
- Ten oosten, Duitsland (Pruisen) -> geen probleem
- Noorden: Nederland
-> We gaan van Nederland een sterk land maken zodat ze niet knn uitbreiden. Hoe?
Ze hebben een stuk van Frankrijk afgesneden en bij Nederland toegevoegd + deel
Luxemburg + een paar Duitste staten Verenigd Koninkrijk der Nederlanden.
1815: kreeg ook zijn eigen grondwet, aan het hoofd van dat land Koning Willem (was
al heerser van Nederland).
Maar geen erg lang leven! Heel snel strubbelingen, ontevredenheid tussen
noordelijke (=Nederlandse deel) vooral gericht op handel en zuidelijke (= Belgische
deel) gericht op industrialisering.
3
, Hij regeerde vooral via decreten (mochten niet door de rechter worden getoetst), hij
mengde zich met de ker, christelijk onderwijs. Willem liet heel weinig ruimte voor
persvrijheid. Daarenboven: conflictpunt (probleem qua taal). Willem wilde het
Nederlands, MAAR zuidelijke deel was vooral Frans want heeft bij Frankrijk gehoord.
Op het einde heel veel punten van wrijving.
MONSTERVERBOND VAN DE ZUIDELIJKE ELITES
Frictie kwam tot uiting in het Monsterverbond (=samenwerking tss 2 groepen die
tegen elkaar stonden -> katholieken en liberalen) bieden tegengas tegen Willem.
Ze hebbend dat monsterverbond niet gesloten om onaf te worden, maar gwn minder
inmenging met persvrijheid, onderwijs, kerk, wilden gwn meer vrijheid. mAAR willen
kon daar niet mee om en werd alleen maar autoritairer.
1 punt in de geschiedenis tot culmilatie: opera in Brussel die werd opgevoerd ter
viering van koning Willem. In die opera wordt er een Aria aangehoffen dat het liefde
voor het vaderland wordt aangehaald. Alle mensen zijn beginnen roepen ‘vivre le
liberté’. Ze komen op straat, willem stuurt een leger, België vecht terug en wint de
oorlog. Daarna roepen ze de onaf uit van België (4 okt 1830). En er zal een
grondwetgevende vergadering worden opgesteld om een nieuwe grondwet op te
stellen= Nationaal Congress
DE BELGISCHE STAAT
Maar er zijn juridische voorwaarden om erkend te worden als staat, je bent niet
zomaar onaf als je dat zegt.
4 voorwaarden:
- Afgebakend gebied: vast grondgebied, elk stuk land komt toe aan 1 land. Het
Belgische grondgebied wordt vastgesteld bij Verdrag van Maastricht (1843).
Moet ook standvastigd zijn, grenzen knn veranderen maar moet bij het
parlement.
- Sprake van effectieve OH: moet gezag knn uitoefenen, recht knn spreken,
wetten knn maken, bescherming bieden --> basisfuncties voldoen. Is zo bij
België!
- Onafh knn opereren (met andere staten relaties aan te gaan): betekent dat
België zonder inmenging van buitenaf knn doen, zelfstandig, onafhankelijk
- Permanente bevolking hebben: 1 januari 2024: 11.763.650 inwoners
Aan die 4 voldoet België dus.
Soms wordt er gezegd dat er nog een vijfde is: andere landen moeten erkennen dat
jij een staat bent.
Ze zeggen dat het daar niet van moet afhangen, juridisch gezien geen constitutieve
voorwaarde MAAR wel moeilijk als niemand je erkent.
4
1. KRACHTLIJNEN
INLEIDING
RECHT
Krachtlijnen: gaat in grote lijnen in op belangrijkste elementen van de cursus.
Het eerste deel is opgebouwd aan die ene belangrijke zin.
Wat is recht?
Rationeel opgebouwd geheel van door de overheid uitgevaardigde en via sancties
afdwingbare normen die dienen tot organisatie, handhaving of herstel van de orde in
de samenleving.
Het recht is gericht om de sl te ordenen via regels die knn worden afgedwongne door
de OH.
Het idee van het recht: sterkte van het recht geldt, NIET van rechts van de sterkste.
Het recht heeft een onderlinge samenhang. Als rechters het hebben over de
buitencontractuele aansprakelijkheidsfout, weten zijn allebei wat dit betekent (recht
als systeem heeft een eigen begrippenkamer).
in principe zouden er geen tegenstrijdigheden mogen in zitten (coherent geheel.
2 basiswaarden:
- rechtszekerheid: ied wordt op dezelfde manier behandeld. Pure
rechtszekerheid kan tot heel oneerlijke gevolgen leiden (bv iedereen evenveel
belastingen op zijn inkomen).
- Rechtvaardigheid: streeft dit na om correctiemechanisme in te voeren, we
werken met verschillende schijven (hoe hoger je inkomen, hoe hoger je
belastingen).
Recht onderscheid van andere regelsystemen: het kan w afgedwongen van andere
systeem (zoals moraal: ik ben vegetariër, als ik vlees eet gaat de staat mij niet
komen straffen, ook al voel ik me gedwongen door mezelf). Regels in het recht knn
wel worden afgedwongen!!
Recht tov mts: zijn inherent met elkaar verweven. Het recht probeert de mts te
sturen, probeert regels te maken die sturen (sturend mechanisme), vb regering heeft
ervoor gekoze, ‘zoveel mogelijk mensen aan het werk’ -> werkloosheidsuitkering
1
,terugdraaien, mensen pushen om te werken. Op die manier probeert het recht de
mts te duwen in een bepaalde richting.
Maar aan de andere kant stuurt de mts ook het recht (bepaalde regels af te zwakken
door druk van de mts).
SUMMA DIVISIO PUBLIEKRECHT – PRIVAATRECHT
Het recht kan worden onderverdeeld in 2 grote groepen:
- Publiekrecht: tss overheden en particulieren of tss overheden= altijd een oh
betrokken
- Privaatrecht: alle rechtstakken die de relaties tss particulieren, rp en np=
individuen
à Summa divisio Publiekrecht – Privaatrecht: ‘Hoogste onderscheid’
PUBLIEKRECHT
Staatsrecht hoort bij het publiekrecht!
DE KERNBOODSCHAP
België is een (grondwettelijke) meergelaagde, democratische rechtsstaat in
Europa!!
DE BELGISCHE STAAT
Staatsrecht: staat
Begrip staat: meerdere betekenissen
- Publiekrechtelijke vorm: staat is een land met een afgebakend territorium, vaste
bevolkingsgroep en iemand die gezag uitoefent op de bevolking.
HET ONTSTAAN VAN STATEN
2 manieren om een staat te ontstaan:
2
, - vroeger: oorspronkelijk ontstaan (een avonturier ging naar een onbekend land
en hij noemt zichzelf koning, bouwt een kasteel… -> dat is mijn land). Zo zijn
sommige staten ontstaan. Zo konden ze vroeger ontstaan uit het niks.
- Dat kan nu niet meer (alles is al opgeeist). Hoe staten nu tot stand komen, is
op afgeleide manier. 4 mogelijkheden:
1. Dekolonisatie: kolonies van andere landen, waren niet onaf, werden maar
zelfstandig door dekolonisatie (Kongo was een Belgische kolonie, werd onaf in
1960).
2. Secessie: is dat een deel van een land zich afscheurt van een land, dat
gebeurt regelmatig dat ze zich wel verbonden voelen met elkaar, maar niet
met het grotere deel (bv Kosovo of wat er gebeurt met Catalonië: voelen zich
verbonden als volk maar voelen zich niet verbonden met Spanje).
3. Dismembratio: ‘uit elkaar vallen’ -> een land valt uit elkaar in 2 landen.
Verschil met seccesie: oorspronkelijk land blijft bestaan, maar met stukje
minder. Hier vb Tjechoslowakije
4. Fusie: worden 1 land van meerdere delen (West – en Oost-Duitsland).
Juridisch heel belangrijke zaken MAAR grote voorgeschiedenis. Je kunt het niet
loskoppelen van de voorgeschiedenis.
HET ONTSTAAN VAN BELGIË
Ook zo bij België (is ontstaan 1830, maar om het volledige verhaal te begrijpen,
terug naar 1814).
1814: Napoleon was verslagen, in congress van Wenen (VK, Pruisen, Rusland en
Oostenrijk). Die gingen samen rond de tafel zitten om een toekomstplan voor Europa
uit te werken -> bepaalde landgrenzen te hertekenen.
We gaan Frankrijk omsingelen met sterke staten zodat ze niet knn uitbreiden.
- Onder Frankrijk ten zuiden, Spanje -> geen probleem
- Links, water -> geen probleem
- Ten oosten, Duitsland (Pruisen) -> geen probleem
- Noorden: Nederland
-> We gaan van Nederland een sterk land maken zodat ze niet knn uitbreiden. Hoe?
Ze hebben een stuk van Frankrijk afgesneden en bij Nederland toegevoegd + deel
Luxemburg + een paar Duitste staten Verenigd Koninkrijk der Nederlanden.
1815: kreeg ook zijn eigen grondwet, aan het hoofd van dat land Koning Willem (was
al heerser van Nederland).
Maar geen erg lang leven! Heel snel strubbelingen, ontevredenheid tussen
noordelijke (=Nederlandse deel) vooral gericht op handel en zuidelijke (= Belgische
deel) gericht op industrialisering.
3
, Hij regeerde vooral via decreten (mochten niet door de rechter worden getoetst), hij
mengde zich met de ker, christelijk onderwijs. Willem liet heel weinig ruimte voor
persvrijheid. Daarenboven: conflictpunt (probleem qua taal). Willem wilde het
Nederlands, MAAR zuidelijke deel was vooral Frans want heeft bij Frankrijk gehoord.
Op het einde heel veel punten van wrijving.
MONSTERVERBOND VAN DE ZUIDELIJKE ELITES
Frictie kwam tot uiting in het Monsterverbond (=samenwerking tss 2 groepen die
tegen elkaar stonden -> katholieken en liberalen) bieden tegengas tegen Willem.
Ze hebbend dat monsterverbond niet gesloten om onaf te worden, maar gwn minder
inmenging met persvrijheid, onderwijs, kerk, wilden gwn meer vrijheid. mAAR willen
kon daar niet mee om en werd alleen maar autoritairer.
1 punt in de geschiedenis tot culmilatie: opera in Brussel die werd opgevoerd ter
viering van koning Willem. In die opera wordt er een Aria aangehoffen dat het liefde
voor het vaderland wordt aangehaald. Alle mensen zijn beginnen roepen ‘vivre le
liberté’. Ze komen op straat, willem stuurt een leger, België vecht terug en wint de
oorlog. Daarna roepen ze de onaf uit van België (4 okt 1830). En er zal een
grondwetgevende vergadering worden opgesteld om een nieuwe grondwet op te
stellen= Nationaal Congress
DE BELGISCHE STAAT
Maar er zijn juridische voorwaarden om erkend te worden als staat, je bent niet
zomaar onaf als je dat zegt.
4 voorwaarden:
- Afgebakend gebied: vast grondgebied, elk stuk land komt toe aan 1 land. Het
Belgische grondgebied wordt vastgesteld bij Verdrag van Maastricht (1843).
Moet ook standvastigd zijn, grenzen knn veranderen maar moet bij het
parlement.
- Sprake van effectieve OH: moet gezag knn uitoefenen, recht knn spreken,
wetten knn maken, bescherming bieden --> basisfuncties voldoen. Is zo bij
België!
- Onafh knn opereren (met andere staten relaties aan te gaan): betekent dat
België zonder inmenging van buitenaf knn doen, zelfstandig, onafhankelijk
- Permanente bevolking hebben: 1 januari 2024: 11.763.650 inwoners
Aan die 4 voldoet België dus.
Soms wordt er gezegd dat er nog een vijfde is: andere landen moeten erkennen dat
jij een staat bent.
Ze zeggen dat het daar niet van moet afhangen, juridisch gezien geen constitutieve
voorwaarde MAAR wel moeilijk als niemand je erkent.
4
