Samenvatting van het boek ‘Ik weet veel van wijn’
Voor het examen ‘SDEN3’ (wijnbrevet)
ISBN 9789082666113 UR 447
4e druk, 2022
1
,Inhoudsopgave
DEEL 1: VAN BODEM TOT BOTTELING ............................................................................ 6
Hoofdstuk 1: De druif en zijn omgeving................................................................................ 6
De wijnstok ........................................................................................................................ 6
Klimaat ............................................................................................................................... 6
Bodem ................................................................................................................................ 7
Wijngaard ........................................................................................................................... 8
Cyclus van de wijnstok ...................................................................................................... 8
Werkzaamheden in de wijngaard ....................................................................................... 8
Hoofdstuk 2: De druif ............................................................................................................ 9
Druivenplant & onderstam ................................................................................................. 9
35 druivenrassen................................................................................................................. 9
17 witte druivenrassen in schema..................................................................................... 10
18 blauwe druivenrassen in schema ................................................................................. 14
Hoofdstuk 3: Van druif tot wijn ........................................................................................... 18
De 5 fasen van wijn maken .............................................................................................. 18
Fase 1: oogsten ................................................................................................................. 18
Vinificatie van droge witte wijn in schema...................................................................... 19
Vinificatie van rode wijn in schema................................................................................. 20
Fase 2: van druif naar most .............................................................................................. 20
Fase 3: Vergisten .............................................................................................................. 21
Fase 4: rijpen of opvoeden ............................................................................................... 22
Fase 5: bottelen................................................................................................................. 22
Meer wijnstijlen................................................................................................................ 22
Rosé.................................................................................................................................. 22
Versterkte wijn ................................................................................................................. 22
Mousserende wijn ............................................................................................................ 23
Hoofdstuk 4: Wijn en de wet................................................................................................ 24
Wijncategorieën, accijns .................................................................................................. 24
Wijnbouwzones in EU ..................................................................................................... 24
Kwaliteitsaanduidingen in EU ......................................................................................... 24
Etiketregels....................................................................................................................... 25
DEEL 2: EEN WERELD VOL WIJN: OUDE EN NIEUWE WERELD ............................... 26
Hoofdstuk 1: Frankrijk ......................................................................................................... 26
Etiket ................................................................................................................................ 26
Alsace ............................................................................................................................... 26
Bourgogne ........................................................................................................................ 27
Chablis.............................................................................................................................. 27
Côte d’Or.......................................................................................................................... 27
Côte Chalonnaise & Mâconnais....................................................................................... 28
Beaujolais ......................................................................................................................... 29
Jura & Savoie ................................................................................................................... 29
Rhône ............................................................................................................................... 30
Provence & Corsica.......................................................................................................... 32
Languedoc-Roussillon...................................................................................................... 32
Sud-Ouest ......................................................................................................................... 33
Bordeaux .......................................................................................................................... 34
Rive Gauche/linkeroever.................................................................................................. 34
Rive Droite/rechteroever .................................................................................................. 35
2
, Loire ................................................................................................................................. 36
Champagne....................................................................................................................... 38
Hoofdstuk 2: Italië................................................................................................................ 39
Etiket ................................................................................................................................ 39
Piemonte........................................................................................................................... 40
Veneto .............................................................................................................................. 41
Meer gebieden in Noord-Italië ......................................................................................... 41
Toscana............................................................................................................................. 41
Meer gebieden in Midden-Italië....................................................................................... 42
Zuid-Italië......................................................................................................................... 42
Hoofdstuk 3: Spanje & Portugal .......................................................................................... 43
Spanje ............................................................................................................................... 43
Etiket ................................................................................................................................ 43
Cava.................................................................................................................................. 43
Penedès, Priorat ................................................................................................................ 43
Somontano, Rioja ............................................................................................................. 44
Ribera del Duero .............................................................................................................. 44
Rueda, Rias Baxas............................................................................................................ 44
La Mancha........................................................................................................................ 45
Valdepenas ....................................................................................................................... 45
Jerez.................................................................................................................................. 45
Vinificatie van sherry ....................................................................................................... 45
Portugal ............................................................................................................................ 46
Etiket ................................................................................................................................ 46
Minho/Vinho Verde ......................................................................................................... 46
Douro................................................................................................................................ 46
Vinificatie van port........................................................................................................... 47
Dão, Bairrada, Alentejo.................................................................................................... 47
Madeira............................................................................................................................. 48
Hoofdstuk 4: Duitsland ........................................................................................................ 49
Etiket ................................................................................................................................ 49
Ahr.................................................................................................................................... 50
Mosel................................................................................................................................ 50
Nahe ................................................................................................................................. 50
Rheingau........................................................................................................................... 51
Rheinhesen, ...................................................................................................................... 51
Pfalz.................................................................................................................................. 51
Baden................................................................................................................................ 51
Franken............................................................................................................................. 51
Hoofdstuk 5: Oostenrijk en Zwitserland .............................................................................. 52
Oostenrijk ......................................................................................................................... 52
Etiket ................................................................................................................................ 52
Niederösterreich ............................................................................................................... 52
Burgenland, Steiermark.................................................................................................... 53
Zwitserland....................................................................................................................... 53
Hoofdstuk 6: Hongarije, Balkanlanden & Griekenland ....................................................... 54
Hongarije, Kroatië, Slovenië............................................................................................ 54
Bulgarije, Roemenië......................................................................................................... 55
Griekenland ...................................................................................................................... 55
Hoofdstuk 7: Nederland, België, Luxemburg ...................................................................... 56
3
, Nederland ......................................................................................................................... 56
België, Luxemburg........................................................................................................... 56
Hoofdstuk 8: Verenigde Staten ............................................................................................ 57
California.......................................................................................................................... 57
Nappa Valley, Sonoma County........................................................................................ 57
Washington State.............................................................................................................. 57
Oregon .............................................................................................................................. 57
Hoofdstuk 9: Zuid-Amerika ................................................................................................. 58
Chili.................................................................................................................................. 58
Costa, Aconcagua, Maipo, Rapel, Curicó, Maule............................................................ 58
Argentinië......................................................................................................................... 59
Mendoza ........................................................................................................................... 59
Brazilië, Uruguay ............................................................................................................. 59
Hoofdstuk 10: Zuid-Afrika................................................................................................... 60
Etiket ................................................................................................................................ 60
Méthode Cap Classique.................................................................................................... 60
Stellenbosch ..................................................................................................................... 60
Paarl & Franschhoek ........................................................................................................ 61
Cape South Coast, Swartland ........................................................................................... 61
Constantia......................................................................................................................... 61
Hoofdstuk 11: Australië & Nieuw-Zeeland ......................................................................... 62
Australië ........................................................................................................................... 62
Etiket ................................................................................................................................ 62
Western Australia............................................................................................................. 62
South Australia, Barossa Valley....................................................................................... 62
Victoria, Yarra Valley ...................................................................................................... 62
New South Wales, Hunter Valley .................................................................................... 62
Nieuw-Zeeland ................................................................................................................. 63
Noordereiland, Hawke’s Bay ........................................................................................... 63
Zuidereiland: Marlborough, Central Otago...................................................................... 63
Hoofdstuk 12: China ............................................................................................................ 63
DEEL 3: OMGAAN MET WIJN............................................................................................. 64
Hoofdstuk 1: Wijn proeven .................................................................................................. 64
De smaakfactoren ............................................................................................................. 64
Zintuigen .......................................................................................................................... 64
Proeven in 6 stappen ........................................................................................................ 64
Aromawiel ........................................................................................................................ 65
Wijn in woorden............................................................................................................... 65
Hoofdstuk 2: Serveren en bewaren ...................................................................................... 66
Kurkentrekkers ................................................................................................................. 66
Glaswerk........................................................................................................................... 66
Goed proefglas: ................................................................................................................ 66
Karaf................................................................................................................................. 66
Temperatuur ..................................................................................................................... 67
Wijn bewaren ................................................................................................................... 67
Flesmaten ......................................................................................................................... 67
Hoofdstuk 3: Aan tafel ......................................................................................................... 67
Combineren gerecht en wijn ............................................................................................ 67
5-stappenplan wijn-spijs................................................................................................... 67
Wijnstijlen in schema ....................................................................................................... 68
4
, Wijn bij vlees ................................................................................................................... 68
Wijn bij vis ....................................................................................................................... 69
Wijn bij groente................................................................................................................ 69
Wijn bij kaas..................................................................................................................... 69
Wijn bij zoet ..................................................................................................................... 69
Wijn voorop...................................................................................................................... 69
Hoofdstuk 4: Blijven genieten.............................................................................................. 69
Wijn & je lijf .................................................................................................................... 69
WIM over wijn ................................................................................................................. 69
Wijn onderweg ................................................................................................................. 69
5
,DEEL 1: VAN BODEM TOT BOTTELING
Hoofdstuk 1: De druif en zijn omgeving
De wijnstok
Onderdelen van de druivenplant:
1. De wortels, o.a. voor de opslag van suikers voor de groei van de plant
2. Onderstam, bestand tegen Phylloxera en passend bij klimaat en bodem.
3. Stam
4. Bladeren, hierin vindt koolzuurassimilatie plaats
Klimaat
Klimaat: gemiddelde weer over een langere periode in een bepaald gebied.
• Zeeklimaat: invloed zee, zomers niet heel warm, ’s winters niet heel koud
• Landklimaat: geen temperende invloed, vaak groot verschil tussen zomer en winter
Meeste wijnbouw in zee- of semicontinentaal klimaat. Tussen de 30ste en 50ste breedtegraad.
Daarbuiten ook, maar dan hulpmiddelen nodig.
Wijnwereld ook in te delen in landen met koel of warm klimaat.
• Koel klimaat: groeiseizoen relatief kort, daardoor minder suiker en meer zuren. Wijnen
zijn daardoor in algemeen lichter en frisser.
• Warm klimaat: lang groeiseizoen, meer suiker (daardoor meer alcohol). Tijdens rijping
nemen de zuren af. Wijnen zijn zwaarder, voller en zachter.
4 wijnklimaten
Wijnklimaat Gem. temp in Wijngebieden Geschikte
groeiseizoen (voorbeelden) druivenrassen
Koel tot matig warm 13 – 15 C Kustgebieden als Sauvignon blanc,
met maritieme Bordeaux, Loire, chenin blanc, merlot,
invloeden Marlborough cabernet franc
Koel tot matig warm 15 – 17 C Alsace, Bourgogne, Riesling, pinot gris,
met (semi)- Mosel, Niederöstereich, pinot noir, chardonnay,
continentale Alto Adige, Central gamay, grüner veltliner
invloeden Otago
Warm, mediterraan 17 – 19 C Kustgebieden als Cabernet sauvignon,
met maritieme Languedoc-Rousillon, grenache, syrah,
invloeden Provence, Stellenbosch, tempranillo, sangiovese,
Barossa Valley, Napa viognier
Valley
Warm tot heet 19 – 21 C Mendoza, Central Malbec, monastrell,
Valley, Jerez carignan, zinfandel,
palomino, moscatel
6
,In de wijnbouw wordt het klimaat van een gebied verdeeld in:
1. Macroklimaat of regionaal klimaat
beslaat het gehele gebied obv metingen over periode van minstens 30 jaar
2. Mesoklimaat of lokaal klimaat
beslaat een specifiek deel van het gebied
3. Microklimaat
klimaat in één wijngaard of een gedeelte ervan
Macroklimaat Rheingau Bourgogne Rhônevallei Mendoza Costal region
Mesoklimaat Zuidelijke Chablis Côte-Rotie Valle de Uco Stellenbosch
ligging van
de wijngaard
Microklimaat Wijnstokken Wijngaarden Côte Brune Wijngaarden Wijngaarden
hoger op de op zuiden of boven 1.000 dicht bij False
helling zuidwesten meter Bay
(=grand
cru’s)
Klimaatfactoren:
1. Temperatuur
Wat ertoe doet is de gemiddelde temperatuur van het groeiseizoen van de druivenstok, die
tussen 13 en 21 graden ligt.
In noordelijk halfrond start in april, in zuidelijk halfrond in oktober. Belangrijk is de
temperatuur in de laatste rijpingsmaand.
2. Zonlicht en koolzuurassimilatie
kz-assimilatie = productie van suikers door de plant via fotosynthese
3. Neerslag
Regen is prettig in winter en vroege voorjaar. In herfst een risico, want vocht vergroot
kans op schimmel
4. Luchtvochtigheid
Hoeveelheid waterdamp in de lucht. Invloed op ontstaan schimmels
5. Wind
Niet te hard, voor ventilatie
Bodem
Na klimaat de belangrijkste factor. Geschikte bodems zijn redelijk goed waterdoorlatend, met
een niet al te vaste structuur en het vermogen vocht op te nemen en af te voeren. Bevatten niet
al teveel voedingsstoffen.
Voor wijnbouwbodem zijn de volgende factoren van belang:
1. Structuur en vochthuishouding
- luchtige, losse bodem = kiezel, zand: zorgt voor goede drainage en bevat weinig
voeding
- vaste compacte bodem = klei, leem = bodems dicht bij rivieren en in valleien
houden water vast, minder geschikt voor kwaliteitswijnen
2. Bodemdiepte
voordeel van diep wortelende druivenstokken is betere weerstand tegen extreme
weersomstandigheden
7
,3. Samenstelling
Door teveel voedingsstoffen groeit druif te hard, veel bladeren en teveel druiven met te
weinig suiker en smaakstoffen.
Voorkeur heeft relatief arme kalkhoudende bodem
Wijngaard
Ligging & inrichting
• Plantdichtheid
varieert tussen 600 tot 10.000 wijnstokken per hectare
In vochtige en relatief vruchtbare wijngaarden staan ze dicht op elkaar
• Vorm van de wijnstok
- vrijstaande druivenplant die laag bij de grond gehouden wordt bestaat uit korte stam met
enkele takken. Profiteert hierdoor van de warmte vanuit de bodem. Opbrengst is lager
dan bij andere groeiwijzen. Veel in droge mediterrane klimaten (Z-Fankrijk, Spanje, etc)
- Geleide wijnstokken hebben hogere stammen. Gevoeliger voor droogte, verkleint het
risico op bevriezing minder kans op schimmels door de wind. In koele en gematigd
warme streken.
• Opbrengst per hectare
Heeft te maken met plantdichtheid en met mate waarin er in winter en voor de oogst
gesnoeid wordt.
Cyclus van de wijnstok
Lente Begin van de Zomer Zomer / Herfst / Winter
zomer vroege herfst vroege winter
• Knoppen • Bloei: • Groei: • Rijping • Overrijping • Winter-
worden minitrosjes groene • Indroging slaap
gevormd druiven • Bevriezing
• Botten uit • Kleuromslag
tot • Rijping
bladeren
Risico: Risico: Risico: Risico: Risico Risico:
- Vorst - Regen: - Te veel - Regen - Hagel - Niet koud
kans op regen - Hagel - Grijze rot genoeg
meeldauw - Temperatuur - Temperatuur - Te koud
- Hagel
- Droogte
Werkzaamheden in de wijngaard
Winter Lente Zomer Zomer Herfst Winter
Jan/feb Mrt/Apr/Mei Jun/Jul Augustus Sept/Okt Nov/Dec
• Wintersnoei • Vroege • Geleiden • Groene • Oogst • Rust
snoei • Beschermen snoei
• Groene
oogst
8
Voor het examen ‘SDEN3’ (wijnbrevet)
ISBN 9789082666113 UR 447
4e druk, 2022
1
,Inhoudsopgave
DEEL 1: VAN BODEM TOT BOTTELING ............................................................................ 6
Hoofdstuk 1: De druif en zijn omgeving................................................................................ 6
De wijnstok ........................................................................................................................ 6
Klimaat ............................................................................................................................... 6
Bodem ................................................................................................................................ 7
Wijngaard ........................................................................................................................... 8
Cyclus van de wijnstok ...................................................................................................... 8
Werkzaamheden in de wijngaard ....................................................................................... 8
Hoofdstuk 2: De druif ............................................................................................................ 9
Druivenplant & onderstam ................................................................................................. 9
35 druivenrassen................................................................................................................. 9
17 witte druivenrassen in schema..................................................................................... 10
18 blauwe druivenrassen in schema ................................................................................. 14
Hoofdstuk 3: Van druif tot wijn ........................................................................................... 18
De 5 fasen van wijn maken .............................................................................................. 18
Fase 1: oogsten ................................................................................................................. 18
Vinificatie van droge witte wijn in schema...................................................................... 19
Vinificatie van rode wijn in schema................................................................................. 20
Fase 2: van druif naar most .............................................................................................. 20
Fase 3: Vergisten .............................................................................................................. 21
Fase 4: rijpen of opvoeden ............................................................................................... 22
Fase 5: bottelen................................................................................................................. 22
Meer wijnstijlen................................................................................................................ 22
Rosé.................................................................................................................................. 22
Versterkte wijn ................................................................................................................. 22
Mousserende wijn ............................................................................................................ 23
Hoofdstuk 4: Wijn en de wet................................................................................................ 24
Wijncategorieën, accijns .................................................................................................. 24
Wijnbouwzones in EU ..................................................................................................... 24
Kwaliteitsaanduidingen in EU ......................................................................................... 24
Etiketregels....................................................................................................................... 25
DEEL 2: EEN WERELD VOL WIJN: OUDE EN NIEUWE WERELD ............................... 26
Hoofdstuk 1: Frankrijk ......................................................................................................... 26
Etiket ................................................................................................................................ 26
Alsace ............................................................................................................................... 26
Bourgogne ........................................................................................................................ 27
Chablis.............................................................................................................................. 27
Côte d’Or.......................................................................................................................... 27
Côte Chalonnaise & Mâconnais....................................................................................... 28
Beaujolais ......................................................................................................................... 29
Jura & Savoie ................................................................................................................... 29
Rhône ............................................................................................................................... 30
Provence & Corsica.......................................................................................................... 32
Languedoc-Roussillon...................................................................................................... 32
Sud-Ouest ......................................................................................................................... 33
Bordeaux .......................................................................................................................... 34
Rive Gauche/linkeroever.................................................................................................. 34
Rive Droite/rechteroever .................................................................................................. 35
2
, Loire ................................................................................................................................. 36
Champagne....................................................................................................................... 38
Hoofdstuk 2: Italië................................................................................................................ 39
Etiket ................................................................................................................................ 39
Piemonte........................................................................................................................... 40
Veneto .............................................................................................................................. 41
Meer gebieden in Noord-Italië ......................................................................................... 41
Toscana............................................................................................................................. 41
Meer gebieden in Midden-Italië....................................................................................... 42
Zuid-Italië......................................................................................................................... 42
Hoofdstuk 3: Spanje & Portugal .......................................................................................... 43
Spanje ............................................................................................................................... 43
Etiket ................................................................................................................................ 43
Cava.................................................................................................................................. 43
Penedès, Priorat ................................................................................................................ 43
Somontano, Rioja ............................................................................................................. 44
Ribera del Duero .............................................................................................................. 44
Rueda, Rias Baxas............................................................................................................ 44
La Mancha........................................................................................................................ 45
Valdepenas ....................................................................................................................... 45
Jerez.................................................................................................................................. 45
Vinificatie van sherry ....................................................................................................... 45
Portugal ............................................................................................................................ 46
Etiket ................................................................................................................................ 46
Minho/Vinho Verde ......................................................................................................... 46
Douro................................................................................................................................ 46
Vinificatie van port........................................................................................................... 47
Dão, Bairrada, Alentejo.................................................................................................... 47
Madeira............................................................................................................................. 48
Hoofdstuk 4: Duitsland ........................................................................................................ 49
Etiket ................................................................................................................................ 49
Ahr.................................................................................................................................... 50
Mosel................................................................................................................................ 50
Nahe ................................................................................................................................. 50
Rheingau........................................................................................................................... 51
Rheinhesen, ...................................................................................................................... 51
Pfalz.................................................................................................................................. 51
Baden................................................................................................................................ 51
Franken............................................................................................................................. 51
Hoofdstuk 5: Oostenrijk en Zwitserland .............................................................................. 52
Oostenrijk ......................................................................................................................... 52
Etiket ................................................................................................................................ 52
Niederösterreich ............................................................................................................... 52
Burgenland, Steiermark.................................................................................................... 53
Zwitserland....................................................................................................................... 53
Hoofdstuk 6: Hongarije, Balkanlanden & Griekenland ....................................................... 54
Hongarije, Kroatië, Slovenië............................................................................................ 54
Bulgarije, Roemenië......................................................................................................... 55
Griekenland ...................................................................................................................... 55
Hoofdstuk 7: Nederland, België, Luxemburg ...................................................................... 56
3
, Nederland ......................................................................................................................... 56
België, Luxemburg........................................................................................................... 56
Hoofdstuk 8: Verenigde Staten ............................................................................................ 57
California.......................................................................................................................... 57
Nappa Valley, Sonoma County........................................................................................ 57
Washington State.............................................................................................................. 57
Oregon .............................................................................................................................. 57
Hoofdstuk 9: Zuid-Amerika ................................................................................................. 58
Chili.................................................................................................................................. 58
Costa, Aconcagua, Maipo, Rapel, Curicó, Maule............................................................ 58
Argentinië......................................................................................................................... 59
Mendoza ........................................................................................................................... 59
Brazilië, Uruguay ............................................................................................................. 59
Hoofdstuk 10: Zuid-Afrika................................................................................................... 60
Etiket ................................................................................................................................ 60
Méthode Cap Classique.................................................................................................... 60
Stellenbosch ..................................................................................................................... 60
Paarl & Franschhoek ........................................................................................................ 61
Cape South Coast, Swartland ........................................................................................... 61
Constantia......................................................................................................................... 61
Hoofdstuk 11: Australië & Nieuw-Zeeland ......................................................................... 62
Australië ........................................................................................................................... 62
Etiket ................................................................................................................................ 62
Western Australia............................................................................................................. 62
South Australia, Barossa Valley....................................................................................... 62
Victoria, Yarra Valley ...................................................................................................... 62
New South Wales, Hunter Valley .................................................................................... 62
Nieuw-Zeeland ................................................................................................................. 63
Noordereiland, Hawke’s Bay ........................................................................................... 63
Zuidereiland: Marlborough, Central Otago...................................................................... 63
Hoofdstuk 12: China ............................................................................................................ 63
DEEL 3: OMGAAN MET WIJN............................................................................................. 64
Hoofdstuk 1: Wijn proeven .................................................................................................. 64
De smaakfactoren ............................................................................................................. 64
Zintuigen .......................................................................................................................... 64
Proeven in 6 stappen ........................................................................................................ 64
Aromawiel ........................................................................................................................ 65
Wijn in woorden............................................................................................................... 65
Hoofdstuk 2: Serveren en bewaren ...................................................................................... 66
Kurkentrekkers ................................................................................................................. 66
Glaswerk........................................................................................................................... 66
Goed proefglas: ................................................................................................................ 66
Karaf................................................................................................................................. 66
Temperatuur ..................................................................................................................... 67
Wijn bewaren ................................................................................................................... 67
Flesmaten ......................................................................................................................... 67
Hoofdstuk 3: Aan tafel ......................................................................................................... 67
Combineren gerecht en wijn ............................................................................................ 67
5-stappenplan wijn-spijs................................................................................................... 67
Wijnstijlen in schema ....................................................................................................... 68
4
, Wijn bij vlees ................................................................................................................... 68
Wijn bij vis ....................................................................................................................... 69
Wijn bij groente................................................................................................................ 69
Wijn bij kaas..................................................................................................................... 69
Wijn bij zoet ..................................................................................................................... 69
Wijn voorop...................................................................................................................... 69
Hoofdstuk 4: Blijven genieten.............................................................................................. 69
Wijn & je lijf .................................................................................................................... 69
WIM over wijn ................................................................................................................. 69
Wijn onderweg ................................................................................................................. 69
5
,DEEL 1: VAN BODEM TOT BOTTELING
Hoofdstuk 1: De druif en zijn omgeving
De wijnstok
Onderdelen van de druivenplant:
1. De wortels, o.a. voor de opslag van suikers voor de groei van de plant
2. Onderstam, bestand tegen Phylloxera en passend bij klimaat en bodem.
3. Stam
4. Bladeren, hierin vindt koolzuurassimilatie plaats
Klimaat
Klimaat: gemiddelde weer over een langere periode in een bepaald gebied.
• Zeeklimaat: invloed zee, zomers niet heel warm, ’s winters niet heel koud
• Landklimaat: geen temperende invloed, vaak groot verschil tussen zomer en winter
Meeste wijnbouw in zee- of semicontinentaal klimaat. Tussen de 30ste en 50ste breedtegraad.
Daarbuiten ook, maar dan hulpmiddelen nodig.
Wijnwereld ook in te delen in landen met koel of warm klimaat.
• Koel klimaat: groeiseizoen relatief kort, daardoor minder suiker en meer zuren. Wijnen
zijn daardoor in algemeen lichter en frisser.
• Warm klimaat: lang groeiseizoen, meer suiker (daardoor meer alcohol). Tijdens rijping
nemen de zuren af. Wijnen zijn zwaarder, voller en zachter.
4 wijnklimaten
Wijnklimaat Gem. temp in Wijngebieden Geschikte
groeiseizoen (voorbeelden) druivenrassen
Koel tot matig warm 13 – 15 C Kustgebieden als Sauvignon blanc,
met maritieme Bordeaux, Loire, chenin blanc, merlot,
invloeden Marlborough cabernet franc
Koel tot matig warm 15 – 17 C Alsace, Bourgogne, Riesling, pinot gris,
met (semi)- Mosel, Niederöstereich, pinot noir, chardonnay,
continentale Alto Adige, Central gamay, grüner veltliner
invloeden Otago
Warm, mediterraan 17 – 19 C Kustgebieden als Cabernet sauvignon,
met maritieme Languedoc-Rousillon, grenache, syrah,
invloeden Provence, Stellenbosch, tempranillo, sangiovese,
Barossa Valley, Napa viognier
Valley
Warm tot heet 19 – 21 C Mendoza, Central Malbec, monastrell,
Valley, Jerez carignan, zinfandel,
palomino, moscatel
6
,In de wijnbouw wordt het klimaat van een gebied verdeeld in:
1. Macroklimaat of regionaal klimaat
beslaat het gehele gebied obv metingen over periode van minstens 30 jaar
2. Mesoklimaat of lokaal klimaat
beslaat een specifiek deel van het gebied
3. Microklimaat
klimaat in één wijngaard of een gedeelte ervan
Macroklimaat Rheingau Bourgogne Rhônevallei Mendoza Costal region
Mesoklimaat Zuidelijke Chablis Côte-Rotie Valle de Uco Stellenbosch
ligging van
de wijngaard
Microklimaat Wijnstokken Wijngaarden Côte Brune Wijngaarden Wijngaarden
hoger op de op zuiden of boven 1.000 dicht bij False
helling zuidwesten meter Bay
(=grand
cru’s)
Klimaatfactoren:
1. Temperatuur
Wat ertoe doet is de gemiddelde temperatuur van het groeiseizoen van de druivenstok, die
tussen 13 en 21 graden ligt.
In noordelijk halfrond start in april, in zuidelijk halfrond in oktober. Belangrijk is de
temperatuur in de laatste rijpingsmaand.
2. Zonlicht en koolzuurassimilatie
kz-assimilatie = productie van suikers door de plant via fotosynthese
3. Neerslag
Regen is prettig in winter en vroege voorjaar. In herfst een risico, want vocht vergroot
kans op schimmel
4. Luchtvochtigheid
Hoeveelheid waterdamp in de lucht. Invloed op ontstaan schimmels
5. Wind
Niet te hard, voor ventilatie
Bodem
Na klimaat de belangrijkste factor. Geschikte bodems zijn redelijk goed waterdoorlatend, met
een niet al te vaste structuur en het vermogen vocht op te nemen en af te voeren. Bevatten niet
al teveel voedingsstoffen.
Voor wijnbouwbodem zijn de volgende factoren van belang:
1. Structuur en vochthuishouding
- luchtige, losse bodem = kiezel, zand: zorgt voor goede drainage en bevat weinig
voeding
- vaste compacte bodem = klei, leem = bodems dicht bij rivieren en in valleien
houden water vast, minder geschikt voor kwaliteitswijnen
2. Bodemdiepte
voordeel van diep wortelende druivenstokken is betere weerstand tegen extreme
weersomstandigheden
7
,3. Samenstelling
Door teveel voedingsstoffen groeit druif te hard, veel bladeren en teveel druiven met te
weinig suiker en smaakstoffen.
Voorkeur heeft relatief arme kalkhoudende bodem
Wijngaard
Ligging & inrichting
• Plantdichtheid
varieert tussen 600 tot 10.000 wijnstokken per hectare
In vochtige en relatief vruchtbare wijngaarden staan ze dicht op elkaar
• Vorm van de wijnstok
- vrijstaande druivenplant die laag bij de grond gehouden wordt bestaat uit korte stam met
enkele takken. Profiteert hierdoor van de warmte vanuit de bodem. Opbrengst is lager
dan bij andere groeiwijzen. Veel in droge mediterrane klimaten (Z-Fankrijk, Spanje, etc)
- Geleide wijnstokken hebben hogere stammen. Gevoeliger voor droogte, verkleint het
risico op bevriezing minder kans op schimmels door de wind. In koele en gematigd
warme streken.
• Opbrengst per hectare
Heeft te maken met plantdichtheid en met mate waarin er in winter en voor de oogst
gesnoeid wordt.
Cyclus van de wijnstok
Lente Begin van de Zomer Zomer / Herfst / Winter
zomer vroege herfst vroege winter
• Knoppen • Bloei: • Groei: • Rijping • Overrijping • Winter-
worden minitrosjes groene • Indroging slaap
gevormd druiven • Bevriezing
• Botten uit • Kleuromslag
tot • Rijping
bladeren
Risico: Risico: Risico: Risico: Risico Risico:
- Vorst - Regen: - Te veel - Regen - Hagel - Niet koud
kans op regen - Hagel - Grijze rot genoeg
meeldauw - Temperatuur - Temperatuur - Te koud
- Hagel
- Droogte
Werkzaamheden in de wijngaard
Winter Lente Zomer Zomer Herfst Winter
Jan/feb Mrt/Apr/Mei Jun/Jul Augustus Sept/Okt Nov/Dec
• Wintersnoei • Vroege • Geleiden • Groene • Oogst • Rust
snoei • Beschermen snoei
• Groene
oogst
8
