BEDRIJFSECONOMIE
Inleiding.................................................................................................................................. 3
1. Accounting....................................................................................................................... 4
1.1 Management accounting (H1-H4 + H7)......................................................................4
1.2 Financial accounting................................................................................................... 5
Hoofdstuk 1. Kostenbegrippen................................................................................................ 6
1. Kaskosten en niet-kaskosten........................................................................................... 6
2. Kostenobjecten................................................................................................................ 6
3. Kostprijs........................................................................................................................... 6
Hoofdstuk 2. Kostensoorten.................................................................................................... 7
1. Kosten van grond- en hulpstoffen....................................................................................8
Stappenplan oefeningen (zie toepassingen Powerpoint)..................................................8
2. Kosten van arbeid............................................................................................................ 9
3. Duurzame productiemiddelen.......................................................................................... 9
3.1 Afschrijvingskosten – methodes.................................................................................9
4. Kosten van grond........................................................................................................... 10
5. Kosten van diensten van derden....................................................................................10
6. Kosten van belastingen.................................................................................................. 10
7. Rentekosten................................................................................................................... 10
Hoofdstuk 3. Constante en variabele kosten.........................................................................11
1. Grafische voorstelling (dia 9)......................................................................................... 11
2. Gemiddelde kosten (GK)................................................................................................12
3. Semi-variabele kosten................................................................................................... 12
4. Standaardkostprijs (dia 34)............................................................................................ 12
Stappenplan oefeningen (toepassingen Powerpoint)......................................................13
Hoofdstuk 4. Directe en indirecte kosten..............................................................................14
1. Totale kostprijs.............................................................................................................. 14
2. Toewijzing van kosten in functie van tijd.......................................................................14
Standard costing............................................................................................................ 14
Normal costing............................................................................................................... 15
3. Traditionele kostprijsberekening....................................................................................15
4. Activity based costing.................................................................................................... 15
Stappenplan ABC-methode.............................................................................................16
hoofdstuk 7. investeringsvraagstukken.................................................................................19
1
, 7.1 investeringen............................................................................................................... 19
wat is investeren?.......................................................................................................... 19
soorten investeringen en investeringsbehoeften............................................................19
7.2 de optimale vestigingsplaats (bij uitbreidingsinvesteringen).......................................19
7.3 de optimale bedrijfsgrootte of -capaciteit (bij uitbreidingsinvesteringen)....................20
grootte-degressie........................................................................................................... 20
grootte-progressie.......................................................................................................... 20
7.4 de optimale gebruiksduur (economische levensduur) (bij vervangingsinvesteringen). 21
7.5 rendement van de investeringen: selectiecriteria........................................................22
De terugverdientijdmethode (tvt) (pay-back periode)....................................................22
De gemiddelde rendementsmethode (ROI)....................................................................24
De methode voor de netto contante waarde (ncw) (net present value (npv))................25
De methode van de interne rendementsgraad (internal rate of return).........................28
hoofdstuk 8. analyse van de financiële structuur van een onderneming...............................29
8.1 de jaarrekening............................................................................................................ 30
8.1.1 wie moet zijn jaarrekening publiceren?.................................................................30
8.1.2 wie zijn de potentiële bestemmelingen?................................................................30
8.1.3 aan de informatie te stellen eisen.........................................................................31
8.2 begrippen van dubbel boekhouden..............................................................................31
8.2.1 de balans............................................................................................................... 31
activa........................................................................................................................... 31
passiva......................................................................................................................... 31
herwerking balans........................................................................................................ 32
bedrijfskapitaal berekenen...........................................................................................33
8.2.2 de resultatenrekening...........................................................................................34
8.3 cashflowtabel............................................................................................................... 34
8.3.1 cashflow uit operationele activiteiten – operationele cashflow..............................35
8.3.2 de courante cashflow............................................................................................35
8.3.3 de netto cashflow en de vrije cashflow..................................................................35
8.4 ratio-analyse................................................................................................................ 36
8.4.1 De liquiditeit.......................................................................................................... 36
liquiditeitsratio’s.......................................................................................................... 36
8.4.2 De efficiëntieratio’s (liquiditeit).............................................................................38
voorraadrotatie............................................................................................................ 38
Klantenkrediet............................................................................................................. 39
2
, Leverancierskrediet..................................................................................................... 39
8.4.3 De rentabiliteit...................................................................................................... 40
rentabiliteitsratio’s....................................................................................................... 40
rev en rtv..................................................................................................................... 40
8.4.4 De solvabiliteit....................................................................................................... 41
solvabiliteitsratio’s....................................................................................................... 41
solvabiliteit en rentabiliteit..........................................................................................42
+ oefeningen Powerpoints
INLEIDING
3
, Bedrijfseconomie is de studie van het economisch handelen van een bedrijfshuishouding.
Een bedrijf1 is een entiteit die productiefactoren (natuur, arbeid en kapitaal) combineert om
te kunnen produceren en een meerwaarde voor te brengen (goederen en diensten).
Zowel consumenten als producenten als overheden hebben bepaalde behoeften. Behoeften
zijn een soort tekort dat je ervaart. Deze kun je bevredigen door middelen aan te schaffen
en in te zetten, maar dit is niet gratis dus moet je kijken naar het budget en een
rangschikking maken. Elke partij zal dan moeten kiezen, er is dus sprake van een
keuzeprobleem.
Om een goede keuze te maken moet je nagaan hoe je een maximaal nut/maximale output
kunt realiseren, dus kiezen voor de behoefte met het meeste rendement. Aangezien er een
beperkt budget is, moet er sprake zijn van een strategie, moet je je kunnen onderscheiden
van de concurrentie en moet je een bepaalde doelgroep hebben.
1. ACCOUNTING
In een bedrijf heb je belanghebbenden/stakeholders. Deze kunnen zowel intern
(werknemers, managers ...) als extern (leveranciers, klanten, crediteurs, concurrenten,
shareholders, de overheid ...) zijn. Ze ervaren een bepaalde behoefte aan informatie, die je
kunt vinden in 2 boekhoudsystemen. Het ene systeem is management accounting of het
boekhouden die de interne stakeholders informeren en het andere systeem is financial
accounting of het boekhouden die externe stakeholders informeren (zie jaarrekening). Cost
accounting is een deel van management accounting.
Financial accounting Management accounting
Externe verslaggeving Interne verslaggeving
Vertraagd, historisch gericht Actuele rapportering, toekomstgericht
Zeer gereguleerd Geen regelgeving
Financieel Financieel, operationeel en fysiek
Objectief: controleerbaar, betrouwbaar, Subjectiever: wel geldig, relevant en
consistent en exact accuraat
Gecomprimeerd Gedetailleerd
1.1 MANAGEMENT ACCOUNTING (H1-H4 + H7)
Management accounting bevat bedrijfsgevoelige informatie dat niet gepubliceerd mag
worden. Het is enkel bestemd voor interne stakeholders. Het is een soort managertool door
1
=/= onderneming
4
Inleiding.................................................................................................................................. 3
1. Accounting....................................................................................................................... 4
1.1 Management accounting (H1-H4 + H7)......................................................................4
1.2 Financial accounting................................................................................................... 5
Hoofdstuk 1. Kostenbegrippen................................................................................................ 6
1. Kaskosten en niet-kaskosten........................................................................................... 6
2. Kostenobjecten................................................................................................................ 6
3. Kostprijs........................................................................................................................... 6
Hoofdstuk 2. Kostensoorten.................................................................................................... 7
1. Kosten van grond- en hulpstoffen....................................................................................8
Stappenplan oefeningen (zie toepassingen Powerpoint)..................................................8
2. Kosten van arbeid............................................................................................................ 9
3. Duurzame productiemiddelen.......................................................................................... 9
3.1 Afschrijvingskosten – methodes.................................................................................9
4. Kosten van grond........................................................................................................... 10
5. Kosten van diensten van derden....................................................................................10
6. Kosten van belastingen.................................................................................................. 10
7. Rentekosten................................................................................................................... 10
Hoofdstuk 3. Constante en variabele kosten.........................................................................11
1. Grafische voorstelling (dia 9)......................................................................................... 11
2. Gemiddelde kosten (GK)................................................................................................12
3. Semi-variabele kosten................................................................................................... 12
4. Standaardkostprijs (dia 34)............................................................................................ 12
Stappenplan oefeningen (toepassingen Powerpoint)......................................................13
Hoofdstuk 4. Directe en indirecte kosten..............................................................................14
1. Totale kostprijs.............................................................................................................. 14
2. Toewijzing van kosten in functie van tijd.......................................................................14
Standard costing............................................................................................................ 14
Normal costing............................................................................................................... 15
3. Traditionele kostprijsberekening....................................................................................15
4. Activity based costing.................................................................................................... 15
Stappenplan ABC-methode.............................................................................................16
hoofdstuk 7. investeringsvraagstukken.................................................................................19
1
, 7.1 investeringen............................................................................................................... 19
wat is investeren?.......................................................................................................... 19
soorten investeringen en investeringsbehoeften............................................................19
7.2 de optimale vestigingsplaats (bij uitbreidingsinvesteringen).......................................19
7.3 de optimale bedrijfsgrootte of -capaciteit (bij uitbreidingsinvesteringen)....................20
grootte-degressie........................................................................................................... 20
grootte-progressie.......................................................................................................... 20
7.4 de optimale gebruiksduur (economische levensduur) (bij vervangingsinvesteringen). 21
7.5 rendement van de investeringen: selectiecriteria........................................................22
De terugverdientijdmethode (tvt) (pay-back periode)....................................................22
De gemiddelde rendementsmethode (ROI)....................................................................24
De methode voor de netto contante waarde (ncw) (net present value (npv))................25
De methode van de interne rendementsgraad (internal rate of return).........................28
hoofdstuk 8. analyse van de financiële structuur van een onderneming...............................29
8.1 de jaarrekening............................................................................................................ 30
8.1.1 wie moet zijn jaarrekening publiceren?.................................................................30
8.1.2 wie zijn de potentiële bestemmelingen?................................................................30
8.1.3 aan de informatie te stellen eisen.........................................................................31
8.2 begrippen van dubbel boekhouden..............................................................................31
8.2.1 de balans............................................................................................................... 31
activa........................................................................................................................... 31
passiva......................................................................................................................... 31
herwerking balans........................................................................................................ 32
bedrijfskapitaal berekenen...........................................................................................33
8.2.2 de resultatenrekening...........................................................................................34
8.3 cashflowtabel............................................................................................................... 34
8.3.1 cashflow uit operationele activiteiten – operationele cashflow..............................35
8.3.2 de courante cashflow............................................................................................35
8.3.3 de netto cashflow en de vrije cashflow..................................................................35
8.4 ratio-analyse................................................................................................................ 36
8.4.1 De liquiditeit.......................................................................................................... 36
liquiditeitsratio’s.......................................................................................................... 36
8.4.2 De efficiëntieratio’s (liquiditeit).............................................................................38
voorraadrotatie............................................................................................................ 38
Klantenkrediet............................................................................................................. 39
2
, Leverancierskrediet..................................................................................................... 39
8.4.3 De rentabiliteit...................................................................................................... 40
rentabiliteitsratio’s....................................................................................................... 40
rev en rtv..................................................................................................................... 40
8.4.4 De solvabiliteit....................................................................................................... 41
solvabiliteitsratio’s....................................................................................................... 41
solvabiliteit en rentabiliteit..........................................................................................42
+ oefeningen Powerpoints
INLEIDING
3
, Bedrijfseconomie is de studie van het economisch handelen van een bedrijfshuishouding.
Een bedrijf1 is een entiteit die productiefactoren (natuur, arbeid en kapitaal) combineert om
te kunnen produceren en een meerwaarde voor te brengen (goederen en diensten).
Zowel consumenten als producenten als overheden hebben bepaalde behoeften. Behoeften
zijn een soort tekort dat je ervaart. Deze kun je bevredigen door middelen aan te schaffen
en in te zetten, maar dit is niet gratis dus moet je kijken naar het budget en een
rangschikking maken. Elke partij zal dan moeten kiezen, er is dus sprake van een
keuzeprobleem.
Om een goede keuze te maken moet je nagaan hoe je een maximaal nut/maximale output
kunt realiseren, dus kiezen voor de behoefte met het meeste rendement. Aangezien er een
beperkt budget is, moet er sprake zijn van een strategie, moet je je kunnen onderscheiden
van de concurrentie en moet je een bepaalde doelgroep hebben.
1. ACCOUNTING
In een bedrijf heb je belanghebbenden/stakeholders. Deze kunnen zowel intern
(werknemers, managers ...) als extern (leveranciers, klanten, crediteurs, concurrenten,
shareholders, de overheid ...) zijn. Ze ervaren een bepaalde behoefte aan informatie, die je
kunt vinden in 2 boekhoudsystemen. Het ene systeem is management accounting of het
boekhouden die de interne stakeholders informeren en het andere systeem is financial
accounting of het boekhouden die externe stakeholders informeren (zie jaarrekening). Cost
accounting is een deel van management accounting.
Financial accounting Management accounting
Externe verslaggeving Interne verslaggeving
Vertraagd, historisch gericht Actuele rapportering, toekomstgericht
Zeer gereguleerd Geen regelgeving
Financieel Financieel, operationeel en fysiek
Objectief: controleerbaar, betrouwbaar, Subjectiever: wel geldig, relevant en
consistent en exact accuraat
Gecomprimeerd Gedetailleerd
1.1 MANAGEMENT ACCOUNTING (H1-H4 + H7)
Management accounting bevat bedrijfsgevoelige informatie dat niet gepubliceerd mag
worden. Het is enkel bestemd voor interne stakeholders. Het is een soort managertool door
1
=/= onderneming
4
