Samenvatting IV - Contextualiseren 2A: Filosofie

LAURA MAES


FILOSOFIE
HET ACTUELE DENKEN




DE MENTALE RUIMTE
CONTAMINATIES
SERENDIPITEIT

,DE MENTALE RUIMTE


De 20ste eeuw
- De 20ste eeuw was de eeuw van de opkomst van de mentale ruimte
- De mentale ruimte kan krachtiger zijn dan de werkelijkheid en de dingen die zich
rondom u bevinden
- Fantasie kan over het fysieke heersen
- In de mentale ruimte wordt niet in termen van een concreet zichtbare wereld
gedacht
- De mentale ruimte is een leefwereld en een denkwereld waarin je tenslo@e alAjd
gevangen zit
- Je gedachten zijn je eigen grenzen, je kan niet denken wat je niet kan denken
- Je gedachten kunnen gestuurd worden door gevoelens en vage angsten die je zelf
voedsel geeD en die door de verbeelding aan de macht komen


Het ontstaan van de psychologie
• Psychologie
- Link tussen realiteit en wat je in je hoofd denkt over jezelf
- Sigmund Freud is een belangrijk persoon op vlak van de psychologie
- Je hecht belang aan wat er zich afspeelt in je hoofd
- Je aanvaard dat je gedachten belangrijker zijn dan de realiteit

• Hysteria
- Freud was een van de personen die het probleem hysteria bestudeerde
- Hij behandelde als arts vele gevallen en beschreef hun situaAes in talloze
publicaAes
- Hysteria kwam vooral voor bij vrouwen die een prachAg leven hadden
- Een gevoel van ‘opgesloten-zijn’, niet in een reële gevangenis maar in een
mentale gevangenis
- “wanneer we onze psyche niet verzorgen worden we ziek en krankzinnig”
- Ziekte kan het gevolg zijn van jarenlange verwaarlozing van onze
geestelijke gezondheid

VOORBEELD: Een pianiste die reuma kreeg in haar handen na jarenlang piano
te spelen. Dit kwam door de drang om een ander leven te leiden. Mentaal heeD
haar lichaam bepaald om een keuze te maken en haar hierbij te helpen.




2

, Abstracte schilderkunst
• Kandinsky
- Maakte het allereerste abstracte werk
- Vanaf dit moment gaan mensen de abstracAe ontdekken en vormgeven
- Door het abstracte wordt het mentale zichtbaar gemaakt
- Voortaan bestaat niet alles uit het zichtbare, pasklare en tastbare, maar ook uit
gedachten, sferen, intuïAe, moAeven, onderbewustzijn…
- Nog belangrijke mensen in de abstracte schilderkunst zijn: Maiakovsky, Shlovsky,
Mayerhold, Strawinsky, Eisenstein,…
pagina 23: voorbeelden


Franz Ka>a
- Ka\a heeD geschreven vanuit de mentale wereld die niet zichtbaar is rondom ons,
maar waar we wel allemaal het bestaan van vermoeden dankzij onze dromen en
angsten
- Hij slaagt erin om het onderbewuste zichtbaar te maken in zijn werken
- We leven in gedachtes, vermoedens, angsten en net zoals in een droom zijn we er al
- De mentale ruimte is een leefwereld, een denkwereld waarin je tenslo@e alAjd
gevangen zit, het heeD je volkomen in de greep

• Die verwandlung (1925, De Gedaanteverwisseling)
- Het hoofdfiguur wordt een kever
- Ka\a probeert hier in duidelijk te maken via talloze details dat onze vertrouwde
wereld slechts een voorlopig karakter heeD en dat op elk moment de choas en de
waanzin definiAef kunnen toeslaan en alles wat we dierbaar noemen op losse
schroeven kan worden gezet

• Orson Welles, Film ‘The Trail’ (Der process 1925)
- In deze film worden allerlei ruimtes die feitelijk niet aan elkaar palen toch aan
elkaar gekoppeld
- Bijvoorbeeld, het hoofdpersonage die vanuit zijn kantoor een deur instapt en dan
zo terecht komt in een gang van het jusAAepaleis en even later zit hij in een
donkere kelder waar iemand wordt mishandeld
- Al die ruimtes zi@en in zijn hoofd en dus kan hij er moeiteloos binnenstappen
zonder zicht fysiek te moeten verplaatsen
- In de film leven we in zijn gedachtes, zijn vermoedens, zijn angsten en zijn
dromen




3