EPIDEMIOLOGIE
PROFESSOR SOUBRY – LES 1
INFO OVER VAK
Theorie door:
- Prof Soubry
- Prof Vermeersch
Praktijk:
- Oefeningen en workshops: online op Toledo, zijn mkv
- Stelt niet dezelfde vragen opnieuw, maar wel dezelfde soort
- Er is online quiz, kan je maar 1x invullen en ze kan gem score per vraag zien -> komt in
blok terug open
Vragen:
- Tijdens lespauzes
- Forum open tot 11 december
Hoe is vak opgebouwd?
- Er is 12u hoorcollege
- 3u workshops
- Korte clips online
- Video’s (langer) als je les hebt gemist
- Artikels lezen
- Quiz
- Handboek is vrij te lezen
Werken adhv modules en na elke module moet je bep zaken kennen bv module 1 betreft de
basisbegrippen -> zijn allemaal te kennen, inhoud van artikels niet maar toepassingen erop wel
kunnen
Examen
- Mkv over een artikel, dus goed beheersen
1
,MODULE 1 EN STUKJE VAN 5
Doordat meer en meer mensen gingen samenwonen, begonnen zich ideeën te vormen over hoe
de mensen ziek konden worden en hoe die verspreiding gebeurde.
Wat is epidemiologie?
- Epi: op/ bij
- Demos: mensen
- Logos: studie
Wat doe je als je ziek bent? -> naar de dokter
Wat doe je als je niet ziek wilt worden? -> naar deze les komen
Epidemiologie is nodig om de oorzaak van alles te kennen en willen eerst weten hoe het met
de gezondheid zit
Zien in januari steeds piek van sterfte en
telkens meer in winter dan zomer
Vermoeden invloed van griep -> ku
gegevens gaan plotten voor leeftijd en
daaruit blijkt dat we naar subgroepen
moeten gaan kijken
Gaan aan preventie doen en focussen dus
op vaccinatiecampagnes voor ouderen
Maar hebben naast infectieziektes ook chronische ziektes zoals longkanker, kunnen die oorzaak
leggen bij het roken, maar waarom roken ze?
Vroeger was er onwetendheid over al dan nt schadelijk zijn van roken en tabak, moeten hierop
inspelen, epidemiologie en beleid liggen dicht bij elkaar want we moeten de bevindingen die wij
doen tot bij de mensen brengen
ð Gaan data en kennis over oorzaken gebruiken om aan preventie te doen
Niet het samen zijn, maar het samenleven op zich maakt ons ziek -> meestal start de oorzaak
met een ‘onwetendheid’, wetenschappelijk onderzoek is dan noodzakelijk om de etiologie van
een ziekte te achterhalen
Obesitas
Blijft toenemen en zien subgroep van mannen met bepaalde leeftijd -> waarom eten mensen
zoveel, waarom worden ze obees?
ð Denken aan de invloed vd maatschappij door infrastructuur (nt fietsen nr werk), welk
eten er woerdt aangeboden etc en beleid kan veel doen om populatie gezond te
houden en deze zaken te vermijden
2 BELANGRIJKE DOELSTELLINGEN IN DE EPIDEMIOLOGIE
1. Waarom/hoe? à oorzaak: etiologie van de ziekte bepalen
2. Hoe? Preventie
2
,Een greep uit de geschiedenis
Hippocrates -> zocht logica waarbij een invloed van buitenaf de pt ziek maakt
Oorsprong vd leer van epidemieën: de cholera-epidemie
Conclusie: men dacht vroeger dat het in de lucht zat en ze er niets aan konden doen
Men heeft op kaart aangeduid waar mensen stierven aan cholera en kwam in bepaalde regio’s
voor -> er waren 2 artsen die dit onderzochten. William Farr meende dat je volgens de regio ziet
of er ziekte is of niet en hier kan je associatie leggen met de hoogte vd huizen en als die laag
gelegen waren, was er meer kans op sterfte aan cholera dan in hoger gelegen huizen:
geografische ligging was dus bepalend volgens hem
Andere collega nl John Snow zei ja het gaat over maag-darm problemen en zijn gaan kijken naar
intake v water en voedsel en ook dezelfde kaart meenam en dacht van oké, die regio’s die lager
gelegen zijn, die hadden ook minder toegang tot stromend water, de rijkere regio’s hadden een
pomp en daar werd water geleverd vanuit rivier NADAT die de stad was gepasseerd, maar in die
tijd was de rivier de riolering dus door intake van faeces werden ze ziek
Andere regio’s die werden voorzien door maatschappijen die water halen uit rivier VOOR dat die
de stad passeerden werden minder ziek en er was minder sterfte
ð Hebben pomp experimenteel afgesloten en zo cholera uitgeroeid, maar men wist toen
nog niets over bacteriën etc
Dit is eigenlijk wat vak inhoud: logisch nadenken, studies doen en associaties/verbanden
zoeken om mogelijks aan preventie te doen
3
, Kapstok
We gaan altijd de populatie definiëren en willen weten over wie het gaat. wie
populatie
Populatie: een groep mensen met gelijke kenmerken zoals leeftijd,
geslacht, afkomst, woonplaats, maar ook kenmerken zoals een
gebeurtenis ih leven, eenzelfde ingreep of vg, eenzelfde huisarts
waarom? hoe?
of ziekenhuis (is een hospital based populatie) wat?
->
-> ziekte
è Open studie: mensen kunnen nog instromen ó gesloten determinanten
studie: eens we onze populatie hebben, sluiten we
inschrijvingen
Determinanten: willen steeds op zoek gaan naar de mogelijke oorzaak van ziekte: kan fysieke of
sociale omgeving zijn -> alle mogelijke factoren die de frequentie vd ziekte kunnen beïnvloeden,
vaak is oorzaak verscholen achter meerdere determinanten
Epidemiologisch onderzoek is opgebouwd als een piramide
van studiedesigns. Onderaan staan in vitro- en
dierstudies, die biologische mechanismen bestuderen
maar weinig directe toepasbaarheid hebben op de mens.
Daarboven staan observationele studies (ecological,
cross-sectional, case-control en cohortstudies). Deze
behoren vooral tot de analytische epidemiologie en
zoeken verklaringen voor waarom een ziekte voorkomt door
verbanden te leggen tussen blootstellingen en ziekte.
Bovenaan staan experimentele studies, zoals RCT’s en
meta-analyses van RCT’s, die het sterkste bewijs leveren
voor causale verbanden.
Epidemiologie start met descriptieve epidemiologie (in kaart brengen: wie, waar, wanneer),
gevolgd door analytische epidemiologie (inzicht: waarom). Dit inzicht is nodig om preventieve
maatregelen te ontwikkelen.
Ziekte: ofwel kennen we de ziekte en starten we hiervan en gaan op zoek naar oorzaak, dus de
determinanten, of we willen het nog breder zien en bv gevolgen v PFAS kennen, in dit geval
kennen we blootstelling al (kennen determinant al) en gaan dan op zoek naar de gevolgen ervan
4
PROFESSOR SOUBRY – LES 1
INFO OVER VAK
Theorie door:
- Prof Soubry
- Prof Vermeersch
Praktijk:
- Oefeningen en workshops: online op Toledo, zijn mkv
- Stelt niet dezelfde vragen opnieuw, maar wel dezelfde soort
- Er is online quiz, kan je maar 1x invullen en ze kan gem score per vraag zien -> komt in
blok terug open
Vragen:
- Tijdens lespauzes
- Forum open tot 11 december
Hoe is vak opgebouwd?
- Er is 12u hoorcollege
- 3u workshops
- Korte clips online
- Video’s (langer) als je les hebt gemist
- Artikels lezen
- Quiz
- Handboek is vrij te lezen
Werken adhv modules en na elke module moet je bep zaken kennen bv module 1 betreft de
basisbegrippen -> zijn allemaal te kennen, inhoud van artikels niet maar toepassingen erop wel
kunnen
Examen
- Mkv over een artikel, dus goed beheersen
1
,MODULE 1 EN STUKJE VAN 5
Doordat meer en meer mensen gingen samenwonen, begonnen zich ideeën te vormen over hoe
de mensen ziek konden worden en hoe die verspreiding gebeurde.
Wat is epidemiologie?
- Epi: op/ bij
- Demos: mensen
- Logos: studie
Wat doe je als je ziek bent? -> naar de dokter
Wat doe je als je niet ziek wilt worden? -> naar deze les komen
Epidemiologie is nodig om de oorzaak van alles te kennen en willen eerst weten hoe het met
de gezondheid zit
Zien in januari steeds piek van sterfte en
telkens meer in winter dan zomer
Vermoeden invloed van griep -> ku
gegevens gaan plotten voor leeftijd en
daaruit blijkt dat we naar subgroepen
moeten gaan kijken
Gaan aan preventie doen en focussen dus
op vaccinatiecampagnes voor ouderen
Maar hebben naast infectieziektes ook chronische ziektes zoals longkanker, kunnen die oorzaak
leggen bij het roken, maar waarom roken ze?
Vroeger was er onwetendheid over al dan nt schadelijk zijn van roken en tabak, moeten hierop
inspelen, epidemiologie en beleid liggen dicht bij elkaar want we moeten de bevindingen die wij
doen tot bij de mensen brengen
ð Gaan data en kennis over oorzaken gebruiken om aan preventie te doen
Niet het samen zijn, maar het samenleven op zich maakt ons ziek -> meestal start de oorzaak
met een ‘onwetendheid’, wetenschappelijk onderzoek is dan noodzakelijk om de etiologie van
een ziekte te achterhalen
Obesitas
Blijft toenemen en zien subgroep van mannen met bepaalde leeftijd -> waarom eten mensen
zoveel, waarom worden ze obees?
ð Denken aan de invloed vd maatschappij door infrastructuur (nt fietsen nr werk), welk
eten er woerdt aangeboden etc en beleid kan veel doen om populatie gezond te
houden en deze zaken te vermijden
2 BELANGRIJKE DOELSTELLINGEN IN DE EPIDEMIOLOGIE
1. Waarom/hoe? à oorzaak: etiologie van de ziekte bepalen
2. Hoe? Preventie
2
,Een greep uit de geschiedenis
Hippocrates -> zocht logica waarbij een invloed van buitenaf de pt ziek maakt
Oorsprong vd leer van epidemieën: de cholera-epidemie
Conclusie: men dacht vroeger dat het in de lucht zat en ze er niets aan konden doen
Men heeft op kaart aangeduid waar mensen stierven aan cholera en kwam in bepaalde regio’s
voor -> er waren 2 artsen die dit onderzochten. William Farr meende dat je volgens de regio ziet
of er ziekte is of niet en hier kan je associatie leggen met de hoogte vd huizen en als die laag
gelegen waren, was er meer kans op sterfte aan cholera dan in hoger gelegen huizen:
geografische ligging was dus bepalend volgens hem
Andere collega nl John Snow zei ja het gaat over maag-darm problemen en zijn gaan kijken naar
intake v water en voedsel en ook dezelfde kaart meenam en dacht van oké, die regio’s die lager
gelegen zijn, die hadden ook minder toegang tot stromend water, de rijkere regio’s hadden een
pomp en daar werd water geleverd vanuit rivier NADAT die de stad was gepasseerd, maar in die
tijd was de rivier de riolering dus door intake van faeces werden ze ziek
Andere regio’s die werden voorzien door maatschappijen die water halen uit rivier VOOR dat die
de stad passeerden werden minder ziek en er was minder sterfte
ð Hebben pomp experimenteel afgesloten en zo cholera uitgeroeid, maar men wist toen
nog niets over bacteriën etc
Dit is eigenlijk wat vak inhoud: logisch nadenken, studies doen en associaties/verbanden
zoeken om mogelijks aan preventie te doen
3
, Kapstok
We gaan altijd de populatie definiëren en willen weten over wie het gaat. wie
populatie
Populatie: een groep mensen met gelijke kenmerken zoals leeftijd,
geslacht, afkomst, woonplaats, maar ook kenmerken zoals een
gebeurtenis ih leven, eenzelfde ingreep of vg, eenzelfde huisarts
waarom? hoe?
of ziekenhuis (is een hospital based populatie) wat?
->
-> ziekte
è Open studie: mensen kunnen nog instromen ó gesloten determinanten
studie: eens we onze populatie hebben, sluiten we
inschrijvingen
Determinanten: willen steeds op zoek gaan naar de mogelijke oorzaak van ziekte: kan fysieke of
sociale omgeving zijn -> alle mogelijke factoren die de frequentie vd ziekte kunnen beïnvloeden,
vaak is oorzaak verscholen achter meerdere determinanten
Epidemiologisch onderzoek is opgebouwd als een piramide
van studiedesigns. Onderaan staan in vitro- en
dierstudies, die biologische mechanismen bestuderen
maar weinig directe toepasbaarheid hebben op de mens.
Daarboven staan observationele studies (ecological,
cross-sectional, case-control en cohortstudies). Deze
behoren vooral tot de analytische epidemiologie en
zoeken verklaringen voor waarom een ziekte voorkomt door
verbanden te leggen tussen blootstellingen en ziekte.
Bovenaan staan experimentele studies, zoals RCT’s en
meta-analyses van RCT’s, die het sterkste bewijs leveren
voor causale verbanden.
Epidemiologie start met descriptieve epidemiologie (in kaart brengen: wie, waar, wanneer),
gevolgd door analytische epidemiologie (inzicht: waarom). Dit inzicht is nodig om preventieve
maatregelen te ontwikkelen.
Ziekte: ofwel kennen we de ziekte en starten we hiervan en gaan op zoek naar oorzaak, dus de
determinanten, of we willen het nog breder zien en bv gevolgen v PFAS kennen, in dit geval
kennen we blootstelling al (kennen determinant al) en gaan dan op zoek naar de gevolgen ervan
4
