Verkorte samenvatting alle literatuur - Development of pro- and antisocial behavior

Pro- and antisocial behavior
Samenvatting – Verkort


Thema 1 – Theorieën van agressie

Biologische benaderingen:
 Ethologie.
 Sociobiologie.
 Gedragsgenetica.
 Hormonale verklaringen.


Ethologie: agressie zien als interne energie.
- Hydraulisch model / steam-boiler-model: agressieve energie wordt constant
opgebouwd en vrijgelaten bij een externe cue.
o Agressieve reactie hangt af van energieniveau en sterkte van stimuli.
o Bij overstroming van energie komt spontane agressie.
o Agressief gedrag gezien als onvermijdelijk.
o Lorenz zag bv. sporten als acceptabele manier van uiten van de energie.
- Mensen hebben geen inhibitie voor moord op eigen soort, dus agressie is
oncontroleerbaar.
- Kritiek: agressie kan vlak na elkaar (zonder energie-opbouw).


Sociobiologie: agressie als product van natuurlijke selectie.
- Agressie zou adaptief zijn.
o Soms niet  bij mannen bv. correlatie tussen lengte en fysieke agressie
(vanwege risico).
 Zou ook kunnen komen door eerdere reinforcement.
- Agressie zou aangeboren zijn (voor als man geen consensuele partner kan vinden).
o Bewijs  verkrachting vooral bij jonge, vruchtbare vrouwen, door mannen
met lage SES (maar veel kritiek hierop).


Gedragsgenetica: is agressie erfelijk?
- Adoptie- en tweeling studies  genetica bleek 50% van agressief gedrag te bepalen.
o Bepalender dan omgeving bij volwassenen (maar juist minder bij
adolescenten en kinderen).
- Wellicht additief effect van genetica en omgeving  eerder crimineel als biologische
én adoptieve ouders crimineel zijn.
o Los van elkaar hadden criminele biologische ouders meer invloed (maar geen
onderscheid tussen wel of niet gewelddadige misdaad).
- Aanleg kan dus kwetsbaarheid veroorzaken, maar omgeving speelt cruciale rol.

,Hormonenale verklaringen (hormonen niet bepalend):
- Testosteron  eerder fight-reactie, dus eerder agressief.
o Omgaan met pistool zorgt voor meer testosteron dan speelgoed.
- Lage cortisol  fearless, risico’s nemen, ongevoelig voor straf.
o Voorspelt agressief gedrag.
o Vooral hoge testosteron en lage cortisol (want cortisol inhibeert testosteron
normaal)!


Psychologische verklaringen:
 Freudiaanse psychoanalyse.
 Frustratie-agressie hypothese.
 Cognitief neo-associatief model.
 Excitatie transfer theorie.
 Sociaal cognitieve benadering.
 Learning theorie.
 Social interactionist model.
 General Aggression Model (GAM).


Freudiaanse psychoanalyse: agressie als destructief instinct.
- Dual instinct theorie (Freud): gedrag gedreven door 2 basiskrachten; Eros
(levensinstinct; plezier) en Thanatos (doodinstinct; zelfdestructie).
o Agressief gedrag wordt gezien als oplossing voor conflict tussen Eros en
Thanatos.
 Volgens Freud kan dit tijdelijk ook zonder agressie (bv. grapjes).
- Agressief gedrag wordt gezien als onvermijdelijk.
- Dit model heeft weinig bewijs.


Frustratie-agressie hypothese:
- Agressie wordt getriggerd door frustratie (verstoring van doelgericht gedrag). Er
wordt dan een drive geactiveerd voor agressief gedrag (om pad tot doel te
herstellen).
o Later bleek dat niet elke frustratie leidt tot agressief gedrag en niet elk
agressief gedrag voorafgaat aan frustratie.
Wraak willen nemen bij frustratie/uitlokking, maar dit niet kan uiten, kan een kleine
volgende uitlokking leiden tot misplaatste agressie.
- Negatieve arousal is dan nog aanwezig door piekeren.
Door agressieve cues (bv. aanwezigheid van wapen) zijn mensen eerder agressief.
- Ze vergroten toegang tot agressieve cognities, waardoor agressief gedrag
gefaciliteerd wordt (vooral bij boosheid).

, Cognitief neo-associationief model: de rol van boosheid.
- [Onprettige gebeurtenis (bv. frustratie)]  [negatief affect]  [primitieve
associatie-reactie]  [fight] of [flight].
o Bij fight: [agressie-gerelateerde gedachtes, herinneringen, etc.] 
[rudimentaire boosheid]  interpretatie (attributie, sociale regels, etc.)
 [irritatie of boosheid].
- Boosheid en appraisal zijn dus mediators tussen (bv.) frustratie en agressie.
o Dit legt uit waarom frustratie soms wel leidt tot agressie en soms niet.
- Agressie wordt gezien als niet onvermijdelijk.


Excitatie transfer theorie: boosheid en attributie van arousal.
- Intensiteit van boosheid is een functie van 2 factoren: fysiologische arousal &
label/verklaring voor die arousal.
o Als neutrale arousal (bv. van traplopen) nog aanwezig is bij een uitlokkende
situatie, wordt dit omgezet naar boosheid-gerelateerde arousal en verkeerd
geattribueerd als boosheid.
 Die misattributie gebeurt alleen als de bron van neutrale arousal niet
meer in bewustzijn is (boosheid versterkt  agressieve reactie ook).
- Agressie wordt gezien als niet onvermijdelijk.


Sociaal cognitieve benadering: agressieve scripts en sociale informatieverwerking.
- Script model: individuele verschillen in agressie vanwege verschillen in scripts en
sociale informatieverwerking.
o Of een agressief script leidt tot agressief gedrag hangt af van cognitieve
verwerking (bv. hostile attribution bias).
- Sociale informatie processing model (SIP): 5 cognitieve stappen:
o Cues coderen  cues interpreteren  doelen verduidelijken  mogelijke
reacties genereren  reactieselectie.
o Antisociale jongeren hebben een nadeel bij elke stap (bv. eerder schadelijke
doelen of eerder agressieve reacties selecteren).


Learning theorie: reinforcement en immitatie.
- Agressief gedrag leren komt door:
o Instrumenteel leren (beloning; directe reinforcement).
o Modeling (imitatie; indirecte reinforcement).
- Bobo pop paradigma (Bandura): kinderen die volwassenen agressief naar de
opblaasbare clown zagen doen, deden daarna zelf ook vaker agressief naar Bobo.
o Observatie leidt tot acquisitie van gedrag, uitvoering ligt aan gevolgen voor
model.