Bestuursrecht
Hoofdstuk 1 t/m 10 & hoofdstuk 18
Inhoud
Hoofdstuk 1: Inleiding bestuursrecht......................................................................4
Het bestuursrecht:............................................................................................... 4
Het algemeen bestuursrecht:.............................................................................. 4
Het bijzonder bestuursrecht:............................................................................... 4
De plaats van het bestuursrecht:........................................................................4
Materieel en formeel bestuursrecht:...................................................................4
Bronnen van het bestuursrecht:..........................................................................5
Kenmerken van het bestuursrecht:.....................................................................5
Gelede normstelling:........................................................................................... 6
Overzicht verschillende niveaus regelgeving:.....................................................6
Openbare lichamen:............................................................................................ 6
Overheid en privaatrecht:................................................................................... 6
Communicatie met de overheid:.........................................................................8
Hoofdstuk 2: Bevoegdheidsverkrijging...................................................................9
Attributie:............................................................................................................ 9
Delegatie:............................................................................................................ 9
Mandaat:............................................................................................................. 9
Hoofdstuk 3: Belanghebbende............................................................................. 10
Belanghebbende:.............................................................................................. 10
Eisen belanghebbende:..................................................................................... 10
1. Een eigen belang:...................................................................................... 10
2. Objectief bepaalbaar belang:.....................................................................10
3. Actueel, voldoende zeker belang:..............................................................10
4. Persoonlijk belang:..................................................................................... 10
5. Rechtstreeks betrokken belang:.................................................................11
Belang van rechtspersonen:.............................................................................. 11
Belang van bestuursorganen:............................................................................11
Hoofdstuk 4: Het besluit....................................................................................... 12
Het Awb-besluit:................................................................................................ 12
Schriftelijke beslissing:...................................................................................... 12
Bestuursorgaan:................................................................................................ 12
A-organen:......................................................................................................... 12
, Zelfstandige bestuursorganen (zbo’s):..............................................................13
Publiekrechtelijk:............................................................................................... 13
Rechtshandeling:............................................................................................... 13
Soorten besluiten:............................................................................................. 13
Hoofdstuk 5: De beschikking................................................................................ 15
De beschikking:................................................................................................. 15
Voorbeelden van een beschikking:....................................................................15
Soorten beschikkingen:..................................................................................... 15
Aflopende en duurzame beschikkingen:............................................................15
Belastende en begunstigende beschikkingen:..................................................15
Vrije en gebonden beschikking:........................................................................16
Persoonsgerichte en zaaksgerichte beschikkingen:..........................................16
Beschikkingen op aanvraag en ambtshalve beschikkingen:.............................16
Totstandkoming van een beschikking:...............................................................17
De beslistermijn:............................................................................................... 17
Inwerkingtreding beschikking:...........................................................................17
De herhaalde aanvraag:.................................................................................... 19
Hoofdstuk 6: Besluit van algemene strekking......................................................20
Soorten besluiten van algemene strekking:......................................................20
De algemeen verbindende voorschriften:.........................................................20
Plannen met rechtsgevolg:................................................................................ 20
Beleidsregel:...................................................................................................... 20
Het concretiserende besluit van algemene strekking:.......................................21
Hoofdstuk 7: De algemene beginselen van behoorlijk bestuur (abbb’s)...............22
Formele beginselen van behoorlijk bestuur:......................................................22
Materiële beginselen van behoorlijk bestuur:....................................................22
Hoofdstuk 8: De formele beginselen van behoorlijk bestuur................................23
Het fair-playbeginsel:........................................................................................ 23
Het formele zorgvuldigheidsbeginsel:...............................................................23
Het motiveringsbeginsel:.................................................................................. 23
Het formele rechtszekerheidsbeginsel:.............................................................23
Hoofdstuk 9: De materiële beginselen van behoorlijk bestuur.............................24
Het gelijkheidsbeginsel:.................................................................................... 24
Het materiële rechtszekerheidsbeginsel:..........................................................24
Het vertrouwensbeginsel:.................................................................................. 24
Het verbod van détournement de pouvoir:.......................................................24
Materiële zorgvuldigheid:.................................................................................. 24
, Evenredigheidsbeginsel:................................................................................... 24
Verbod van willekeur:........................................................................................ 25
Hoofdstuk 10: Handhaving................................................................................... 26
Toezicht op naleving:......................................................................................... 26
De bestuurlijke sancties:................................................................................... 26
1. Last onder bestuursdwang:........................................................................26
2. Last onder dwangsom:............................................................................... 26
3. Intrekking of wijziging van een begunstigende beschikking:.....................27
4. De beginselplicht tot handhaving:..............................................................27
5. Invordering van dwangsommen:................................................................27
6. De bestuurlijke boete:................................................................................ 28
7. Strafrechtelijke handhaving:......................................................................28
8. Gedogen:.................................................................................................... 28
,Hoofdstuk 1: Inleiding bestuursrecht
Het bestuursrecht:
- Regels die de overheid nodig heeft om te kunnen en mogen besturen.
- De normen voor het overheidsbestuur die bij het besturen in acht moeten
worden genomen.
- De regels die de burger nodig heeft om tegen dit besturen te kunnen
optreden.
Het algemeen bestuursrecht:
- Algemene wet bestuursrecht (Awb)
- Algemene regels over de rechtsbescherming, handhaving en bijvoorbeeld
de begrippen bestuursorgaan, delegatie, attributie, mandaat, besluit en
beschikking.
- Doelen Awb:
o Meer eenheid brengen in de bestuursrechtelijke wetgeving.
o De bestuursrechtelijke wetgeving systematiseren en
vereenvoudigen.
o Normen die in de rechtspraak zijn ontwikkeld opnemen in een wet.
Het bijzonder bestuursrecht:
- Richt zich op een bepaald onderdeel van het bestuursrecht.
- Diverse terreinen van overheidszorg.
o Belastingen, financiën, onderwijs, milieu, sociale zekerheid,
ruimtelijke ordening, enz.
De plaats van het bestuursrecht:
- Privaatrecht regelt de relatie tussen burgers onderling.
- Publiekrecht regelt de relatie tussen overheden en die tussen de overheid
en de burger.
- Publiekrecht kun je onderverdelen in:
1. Het strafrecht
2. Het staatsrecht
3. Het bestuursrecht
Materieel en formeel bestuursrecht:
- Materieel bestuursrecht bevat rechtsnormen waarin voor burgers en
bestuursorganen aanspraken of verplichtingen zijn opgenomen.
, - Formeel bestuursrecht bevat de procesrechtelijke regels die de burger
nodig heeft om tegen het optreden van de overheid iets te ondernemen.
Bronnen van het bestuursrecht:
1. Het internationale recht
2. De nationale wetgeving
o Bestaat voor een groot deel uit bestuursrechtelijke wetten in formele
zin (wetten die door de regering en de Staten-Generaal worden
vastgesteld). Denk aan de Gemeentewet, de Grondwet en de Wet op
de Raad van State.
o Bij wetten die zijn vastgesteld door de lagere (decentrale) wetgevers
moet je denken aan de gemeentelijke verordeningen, zoals de APV.
De term die gebruikt wordt voor deze wetten is: wettelijk voorschrift.
3. Jurisprudentie
o Jurisprudentie zorgt voor nieuwe regels waar burger en overheid
voortaan rekening mee moeten houden.
4. Het ongeschreven bestuursrecht
o Wordt ook wel gewoonterecht genoemd.
o Het vertrouwensbeginsel en het rechtszekerheidsbeginsel zijn
ongeschreven beginselen waar de overheid rekening mee moet
houden en waarop de burger een beroep kan doen.
Het vertrouwensbeginsel: burgers moeten er redelijkerwijs op
kunnen vertrouwen dat een toezegging van een
bestuursorgaan wordt nagekomen.
Het rechtszekerheidsbeginsel: burgers moeten kunnen
vertrouwen op het recht, dat duidelijk, voorspelbaar en niet
met terugwerkende kracht wordt toegepast.
Kenmerken van het bestuursrecht:
- Het legaliteitsbeginsel
o Het legaliteitsbeginsel houdt in dat bevoegdheden en rechten van
de overheid om op te treden zijn in de wet terug te vinden.
o De bevoegdheid om als overheid te handelen mag slechts voor
zover de wettelijke regels en rechtsbeginselen dit toestaan.
o De overheid kan de burger alleen verplichtingen opleggen als de
bevoegdheid in een wet in formele zin is opgenomen. Het verbod of
gebod mag vervolgens alleen door de lagere wetgever worden
opgenomen indien de grondslag is terug te vinden in een wet in
formele zin.
- Het specialiteitsbeginsel
o Het specialiteitsbeginsel houdt in dat de overheid bij het gebruiken
van een bevoegdheid, alleen het belang mag behartigen waarvoor
die regeling speciaal bedoeld is.
o Als dit niet wordt nagekomen en de overheid zijn bevoegdheid voor
een ander doel gebruikt, is er sprake van détournement de pouvoir.
Hoofdstuk 1 t/m 10 & hoofdstuk 18
Inhoud
Hoofdstuk 1: Inleiding bestuursrecht......................................................................4
Het bestuursrecht:............................................................................................... 4
Het algemeen bestuursrecht:.............................................................................. 4
Het bijzonder bestuursrecht:............................................................................... 4
De plaats van het bestuursrecht:........................................................................4
Materieel en formeel bestuursrecht:...................................................................4
Bronnen van het bestuursrecht:..........................................................................5
Kenmerken van het bestuursrecht:.....................................................................5
Gelede normstelling:........................................................................................... 6
Overzicht verschillende niveaus regelgeving:.....................................................6
Openbare lichamen:............................................................................................ 6
Overheid en privaatrecht:................................................................................... 6
Communicatie met de overheid:.........................................................................8
Hoofdstuk 2: Bevoegdheidsverkrijging...................................................................9
Attributie:............................................................................................................ 9
Delegatie:............................................................................................................ 9
Mandaat:............................................................................................................. 9
Hoofdstuk 3: Belanghebbende............................................................................. 10
Belanghebbende:.............................................................................................. 10
Eisen belanghebbende:..................................................................................... 10
1. Een eigen belang:...................................................................................... 10
2. Objectief bepaalbaar belang:.....................................................................10
3. Actueel, voldoende zeker belang:..............................................................10
4. Persoonlijk belang:..................................................................................... 10
5. Rechtstreeks betrokken belang:.................................................................11
Belang van rechtspersonen:.............................................................................. 11
Belang van bestuursorganen:............................................................................11
Hoofdstuk 4: Het besluit....................................................................................... 12
Het Awb-besluit:................................................................................................ 12
Schriftelijke beslissing:...................................................................................... 12
Bestuursorgaan:................................................................................................ 12
A-organen:......................................................................................................... 12
, Zelfstandige bestuursorganen (zbo’s):..............................................................13
Publiekrechtelijk:............................................................................................... 13
Rechtshandeling:............................................................................................... 13
Soorten besluiten:............................................................................................. 13
Hoofdstuk 5: De beschikking................................................................................ 15
De beschikking:................................................................................................. 15
Voorbeelden van een beschikking:....................................................................15
Soorten beschikkingen:..................................................................................... 15
Aflopende en duurzame beschikkingen:............................................................15
Belastende en begunstigende beschikkingen:..................................................15
Vrije en gebonden beschikking:........................................................................16
Persoonsgerichte en zaaksgerichte beschikkingen:..........................................16
Beschikkingen op aanvraag en ambtshalve beschikkingen:.............................16
Totstandkoming van een beschikking:...............................................................17
De beslistermijn:............................................................................................... 17
Inwerkingtreding beschikking:...........................................................................17
De herhaalde aanvraag:.................................................................................... 19
Hoofdstuk 6: Besluit van algemene strekking......................................................20
Soorten besluiten van algemene strekking:......................................................20
De algemeen verbindende voorschriften:.........................................................20
Plannen met rechtsgevolg:................................................................................ 20
Beleidsregel:...................................................................................................... 20
Het concretiserende besluit van algemene strekking:.......................................21
Hoofdstuk 7: De algemene beginselen van behoorlijk bestuur (abbb’s)...............22
Formele beginselen van behoorlijk bestuur:......................................................22
Materiële beginselen van behoorlijk bestuur:....................................................22
Hoofdstuk 8: De formele beginselen van behoorlijk bestuur................................23
Het fair-playbeginsel:........................................................................................ 23
Het formele zorgvuldigheidsbeginsel:...............................................................23
Het motiveringsbeginsel:.................................................................................. 23
Het formele rechtszekerheidsbeginsel:.............................................................23
Hoofdstuk 9: De materiële beginselen van behoorlijk bestuur.............................24
Het gelijkheidsbeginsel:.................................................................................... 24
Het materiële rechtszekerheidsbeginsel:..........................................................24
Het vertrouwensbeginsel:.................................................................................. 24
Het verbod van détournement de pouvoir:.......................................................24
Materiële zorgvuldigheid:.................................................................................. 24
, Evenredigheidsbeginsel:................................................................................... 24
Verbod van willekeur:........................................................................................ 25
Hoofdstuk 10: Handhaving................................................................................... 26
Toezicht op naleving:......................................................................................... 26
De bestuurlijke sancties:................................................................................... 26
1. Last onder bestuursdwang:........................................................................26
2. Last onder dwangsom:............................................................................... 26
3. Intrekking of wijziging van een begunstigende beschikking:.....................27
4. De beginselplicht tot handhaving:..............................................................27
5. Invordering van dwangsommen:................................................................27
6. De bestuurlijke boete:................................................................................ 28
7. Strafrechtelijke handhaving:......................................................................28
8. Gedogen:.................................................................................................... 28
,Hoofdstuk 1: Inleiding bestuursrecht
Het bestuursrecht:
- Regels die de overheid nodig heeft om te kunnen en mogen besturen.
- De normen voor het overheidsbestuur die bij het besturen in acht moeten
worden genomen.
- De regels die de burger nodig heeft om tegen dit besturen te kunnen
optreden.
Het algemeen bestuursrecht:
- Algemene wet bestuursrecht (Awb)
- Algemene regels over de rechtsbescherming, handhaving en bijvoorbeeld
de begrippen bestuursorgaan, delegatie, attributie, mandaat, besluit en
beschikking.
- Doelen Awb:
o Meer eenheid brengen in de bestuursrechtelijke wetgeving.
o De bestuursrechtelijke wetgeving systematiseren en
vereenvoudigen.
o Normen die in de rechtspraak zijn ontwikkeld opnemen in een wet.
Het bijzonder bestuursrecht:
- Richt zich op een bepaald onderdeel van het bestuursrecht.
- Diverse terreinen van overheidszorg.
o Belastingen, financiën, onderwijs, milieu, sociale zekerheid,
ruimtelijke ordening, enz.
De plaats van het bestuursrecht:
- Privaatrecht regelt de relatie tussen burgers onderling.
- Publiekrecht regelt de relatie tussen overheden en die tussen de overheid
en de burger.
- Publiekrecht kun je onderverdelen in:
1. Het strafrecht
2. Het staatsrecht
3. Het bestuursrecht
Materieel en formeel bestuursrecht:
- Materieel bestuursrecht bevat rechtsnormen waarin voor burgers en
bestuursorganen aanspraken of verplichtingen zijn opgenomen.
, - Formeel bestuursrecht bevat de procesrechtelijke regels die de burger
nodig heeft om tegen het optreden van de overheid iets te ondernemen.
Bronnen van het bestuursrecht:
1. Het internationale recht
2. De nationale wetgeving
o Bestaat voor een groot deel uit bestuursrechtelijke wetten in formele
zin (wetten die door de regering en de Staten-Generaal worden
vastgesteld). Denk aan de Gemeentewet, de Grondwet en de Wet op
de Raad van State.
o Bij wetten die zijn vastgesteld door de lagere (decentrale) wetgevers
moet je denken aan de gemeentelijke verordeningen, zoals de APV.
De term die gebruikt wordt voor deze wetten is: wettelijk voorschrift.
3. Jurisprudentie
o Jurisprudentie zorgt voor nieuwe regels waar burger en overheid
voortaan rekening mee moeten houden.
4. Het ongeschreven bestuursrecht
o Wordt ook wel gewoonterecht genoemd.
o Het vertrouwensbeginsel en het rechtszekerheidsbeginsel zijn
ongeschreven beginselen waar de overheid rekening mee moet
houden en waarop de burger een beroep kan doen.
Het vertrouwensbeginsel: burgers moeten er redelijkerwijs op
kunnen vertrouwen dat een toezegging van een
bestuursorgaan wordt nagekomen.
Het rechtszekerheidsbeginsel: burgers moeten kunnen
vertrouwen op het recht, dat duidelijk, voorspelbaar en niet
met terugwerkende kracht wordt toegepast.
Kenmerken van het bestuursrecht:
- Het legaliteitsbeginsel
o Het legaliteitsbeginsel houdt in dat bevoegdheden en rechten van
de overheid om op te treden zijn in de wet terug te vinden.
o De bevoegdheid om als overheid te handelen mag slechts voor
zover de wettelijke regels en rechtsbeginselen dit toestaan.
o De overheid kan de burger alleen verplichtingen opleggen als de
bevoegdheid in een wet in formele zin is opgenomen. Het verbod of
gebod mag vervolgens alleen door de lagere wetgever worden
opgenomen indien de grondslag is terug te vinden in een wet in
formele zin.
- Het specialiteitsbeginsel
o Het specialiteitsbeginsel houdt in dat de overheid bij het gebruiken
van een bevoegdheid, alleen het belang mag behartigen waarvoor
die regeling speciaal bedoeld is.
o Als dit niet wordt nagekomen en de overheid zijn bevoegdheid voor
een ander doel gebruikt, is er sprake van détournement de pouvoir.
