Summary GR12 LO (AFR)

STRES


1. Die konsep van stres verduidelik

 Definisie: Stres is die liggaam en gees se reaksie op eise of druk vanuit die omgewing of binne
jouself.

 Tipes stres:

o Eustress (positiewe stres): Help jou om beter te presteer, byvoorbeeld wanneer jy vir
’n sportbyeenkoms voorberei.

o Distress (negatiewe stres): Wanneer die druk te veel raak en jou fisies, emosioneel of
geestelik benadeel.

 Stres self is nie altyd sleg nie; dit is hoe jy daarop reageer wat die impak bepaal.



2. Verskillende reaksies tot stres identifiseer

Fisiese reaksies: vinnige hartklop, vinnige asemhaling, verhoogde bloeddruk, sweet, spierspanning,
maagprobleme.
Emosionele reaksies: prikkelbaarheid, angs, depressie, frustrasie, huil.
Kognitiewe reaksies: konsentrasieprobleme, vergeetagtigheid, negatiewe denke, besluiteloosheid.
Gedragsreaksies: onttrekking van mense, meer rook/drink, eetlusverandering, slapeloosheid.



3. Algemene oorsake van stres in jou lewe

 Fisies: siekte, beserings, gebrek aan slaap, swak dieet.

 Omgewings: geraas, besoedeling, onveilige woongebied, oorvol plekke.

 Akademies/werk: sperdatums, eksamenstress, swaar werkslading.

 Persoonlik: konflik, familieprobleme, finansiële druk, verlies van ’n geliefde.

 Sosiaal: groepsdruk, aanpassingsprobleme, afwysing.



4. Kritiese ondersoek van maniere om stres in die daaglikse lewe te hanteer

 Tydsbestuur: beplan take, stel prioriteite, vermy uitstel.

 Ontspanningstegnieke: meditasie, diep asemhaling, joga, gebed.

 Sosiale ondersteuning: praat met familie, vriende of ’n berader.

 Gesonde leefstyl: genoeg slaap, gebalanseerde dieet, gereelde oefening.

 Grense stel: leer om “nee” te sê, moenie oorlaai raak nie.

 Probleemoplossing: identifiseer die oorsaak, maak ’n plan, neem stappe.



5. Belangrikheid van fisiese aktiwiteite en waarde vir stresverligting

 Verlaag vlakke van streshormone (kortisol en adrenalien).

 Stimuleer produksie van endorfiene (“gelukshormone”) wat bui verbeter.

 Verbeter slaapgehalte en energie.

,  Gee tyd weg van stresvolle situasies, skep ’n gevoel van beheer.

 Verbeter selfbeeld en selfvertroue.



6. Oefeninge wat stres teenwerk

 Kardiovaskulêr: stap, draf, swem, fietsry.

 Sterktemoefening: liggewigte, liggaamsgewig-oefeninge.

 Buigsaamheid en ontspanning: joga, strek, Pilates.

 Asemhalingsoefeninge: stadig en diep asemhaal, diafragmatiese asemhaling.



7. Waarom sekere aktiwiteite waardevol is in stresverligting

 Oefeninge met ’n ritmiese patroon (soos stap, swem) help jou fokus en laat jou ontspan.

 Spansport bied sosiale ondersteuning en ’n gevoel van samehorigheid.

 Ontspanningspraktyke soos joga of meditasie kalmeer die senuweestelsel.

 Buite-aktiwiteite verhoog blootstelling aan vars lug en natuurlike lig wat bui verbeter.

, N GEBALANSEERDE LEEFSTYL


1. Definisie

 ’n Gebalanseerde leefstyl beteken om alle belangrike aspekte van jou lewe so te bestuur dat jy
fisies, emosioneel, geestelik en sosiaal gesond bly.

 Dit gaan oor balans tussen werk/studie, rus, sosiale interaksie, fisiese aktiwiteit, gesonde
eetgewoontes en ontspanning.



2. Hoofkomponente van ’n gebalanseerde leefstyl

a) Fisiese gesondheid

 Gereelde fisiese aktiwiteit: minstens 150 minute matige oefening per week.

 Gebalanseerde dieet: eet vrugte, groente, volgraan, maer proteïen, vermy oormatige
suiker/vette.

 Voldoende slaap: 7–9 uur per nag.

 Mediese selfversorging: gereelde kontrole, tandarts, entstowwe.

b) Emosionele gesondheid

 Streshantering (bv. ontspanningsoefeninge, meditasie, gesels met iemand).

 Selfbewustheid: ken jou emosies en hoe dit jou gedrag beïnvloed.

 Positiewe ingesteldheid: fokus op wat jy kan beheer.

c) Sosiale gesondheid

 Gesonde verhoudings met familie en vriende.

 Deelname aan groepsaktiwiteite en gemeenskapsprojekte.

 Effektiewe kommunikasie en konflikhantering.

d) Geestelike gesondheid

 ’n Duidelike waardestelsel en lewensdoel.

 Deelname aan aktiwiteite wat betekenis gee (bv. geloof, vrywilligerswerk, kreatiewe
stokperdjies).

e) Intellektuele gesondheid

 Leergierigheid, nuuskierigheid en ontwikkeling van nuwe vaardighede.

 Lees, navorsing, deelname aan opvoedkundige geleenthede.



3. Voordele van ’n gebalanseerde leefstyl

 Verbeterde fisiese gesondheid en immuniteit.

 Beter emosionele stabiliteit en veerkragtigheid.

 Hoër produktiwiteit en fokus.

 Beter verhoudings en sosiale ondersteuning.

 Groter lewensbevrediging en geluk.