Kopiereg © Skool Notas Besigheidstudies Graad 12 Bladsy 0 van 21
, Hoofstuk 01: Besigheidsomgewings
Die makro-, mark- en mikro-omgewing
Wat leer jy hier?
• Besighede funksioneer binne drie hoofomgewings: makro, mark en mikro.
• Die makro-omgewing bevat faktore buite die besigheid se beheer - soos politiek en ekonomie.
• Omgewingsondersoek en PE²STLE-analise help om bedreigings en geleenthede te identifiseer.
• Die markomgewing fokus op mededingers, verskaffers, kopers, ens.
• Die mikro-omgewing verwys na interne funksies soos aankope, produksie en finansies.
• Waardeketting- en hulpbrongebaseerde ontledings wys hoe ondernemings waarde kan skep.
Woordelys
Woord Betekenis
Makro-omgewing Eksterne faktore buite die besigheid se beheer.
Mikro-omgewing Interne funksionele areas van die besigheid.
PESTLE Politiek, Ekonomie, Etiek, Sosiaal, Tegnologie, Reg, Omgewing.
Porter se Ses Kragte Ontleed mededinging in die mark.
Omgewingskandering Deurlopende monitering van eksterne invloede.
SSGB Sterk, Swak, Geleenthede, Bedreigings (SWOT sonder “S” en “S”).
Waardeketting Prosesse wat waarde tot produkte/dienste toevoeg.
Makro-omgewing en PE²STLE-analise
• Politiek: Stabiliteit, wetgewing, internasionale verhoudinge.
• Ekonomie: Inflasie, groei, belasting, werkloosheid, wisselkoerse.
• Etiek: Billike handel, privaatheid, sosiale verantwoordelikheid.
• Sosiaal: Demografie, gesondheid, tegnologieverbruik, misdaad.
• Tegnologie: Outomatisering, innovasie, aanlynverkope.
• Reg: Verbruikers-, arbeids- en omgewingswette.
• Omgewing: Duursaamheid, herwinning, omgewingsbewaring.
Markomgewing: Porter se Ses Kragte
• Mededingers: Kwaliteit, prys, lojaliteit, ligging.
• Nuwe toetreders: Hindernisstrategieë beskerm markaandeel.
• Substituutprodukte: Alternatiewe produkte met dieselfde nut.
• Verskaffers: Belangrik vir voorraad, koste en betroubaarheid.
• Kopers: Bepaal aanvraag, waarde vir geld en lojaliteit.
• Komplementêre produkte: Koffie + melk, bril + vloeistof.
Mikro-omgewing: Interne funksies
Aankoopfunksie
• Fokus op koste, gehalte, tydigheid, aanbodketting.
• Risiko’s: Kindersarbeid, wisselkoers, tegnologie, voorraadvlakke.
Produksiefunksie
• Doel: Waarde skep, koste beheer, gehalte verseker.
• Outomatisasie:
o Voordele - koste, gehalte, produksietyd.
o Nadele - kapitaalkoste, werksverlies.
Menskapitaalfunksie
• Doel: Tevredenheid, regte aanstelling, vakbonde, wetgewing.
• Gelukkige werknemers = hoër produktiwiteit en wins.
Kopiereg © Skool Notas Besigheidstudies Graad 12 Bladsy 1 van 21
, Hoofstuk 01: Besigheidsomgewings
Die makro-, mark- en mikro-omgewing (vervolg)
Finansiële funksie
• Fokus: Wins, likiditeit, solvensie.
• Kredietverkope: verhoog wins, maar verhoog risiko’s van skuld.
• Verhoudings:
o Bedryfskapitaal = 2:1
o Vuurproef = >1:1
o Solvensie = 2:1
Menskapitaalfunksie
• Doel: Tevredenheid, regte aanstelling, vakbonde, wetgewing.
• Gelukkige werknemers = hoër produktiwiteit en wins.
Bemarkingsfunksie
• Fokus op 4 P’s: Produk, Prys, Plek, Promosie.
• Marknavorsing is sleutel tot kliëntteikening.
Openbare betrekkinge
• Bou positiewe besigheidsbeeld by publiek en belangegroepe.
Administratiewe funksie
• Verskaf akkurate, wettige en tydige inligting aan bestuur.
Algemene Bestuur
• Beplan, organiseer, lei, beheer, motiveer, kommunikeer, besluit.
Besigheid as organisasie
• Tegnologie: IT-risiko’s soos databeskerming (bv. POPIA).
• Logistiek: Produksie, vervoer, finansiële vloei.
Strategiese analise-instrumente
Hulpbrongebaseerde ontleding
• Identifiseer hulpbronne wat 'n volhoubare voordeel bied.
Waardekettingontleding
• Fokus op aktiwiteite wat direkte of indirekte waarde toevoeg.
• Doel: Hou waardevolle prosesse, elimineer ondoeltreffendes.
Kopiereg © Skool Notas Besigheidstudies Graad 12 Bladsy 2 van 21
, Hoofstuk 01: Besigheidsomgewings
Die makro-, mark- en mikro-omgewing
Wat leer jy hier?
• Besighede funksioneer binne drie hoofomgewings: makro, mark en mikro.
• Die makro-omgewing bevat faktore buite die besigheid se beheer - soos politiek en ekonomie.
• Omgewingsondersoek en PE²STLE-analise help om bedreigings en geleenthede te identifiseer.
• Die markomgewing fokus op mededingers, verskaffers, kopers, ens.
• Die mikro-omgewing verwys na interne funksies soos aankope, produksie en finansies.
• Waardeketting- en hulpbrongebaseerde ontledings wys hoe ondernemings waarde kan skep.
Woordelys
Woord Betekenis
Makro-omgewing Eksterne faktore buite die besigheid se beheer.
Mikro-omgewing Interne funksionele areas van die besigheid.
PESTLE Politiek, Ekonomie, Etiek, Sosiaal, Tegnologie, Reg, Omgewing.
Porter se Ses Kragte Ontleed mededinging in die mark.
Omgewingskandering Deurlopende monitering van eksterne invloede.
SSGB Sterk, Swak, Geleenthede, Bedreigings (SWOT sonder “S” en “S”).
Waardeketting Prosesse wat waarde tot produkte/dienste toevoeg.
Makro-omgewing en PE²STLE-analise
• Politiek: Stabiliteit, wetgewing, internasionale verhoudinge.
• Ekonomie: Inflasie, groei, belasting, werkloosheid, wisselkoerse.
• Etiek: Billike handel, privaatheid, sosiale verantwoordelikheid.
• Sosiaal: Demografie, gesondheid, tegnologieverbruik, misdaad.
• Tegnologie: Outomatisering, innovasie, aanlynverkope.
• Reg: Verbruikers-, arbeids- en omgewingswette.
• Omgewing: Duursaamheid, herwinning, omgewingsbewaring.
Markomgewing: Porter se Ses Kragte
• Mededingers: Kwaliteit, prys, lojaliteit, ligging.
• Nuwe toetreders: Hindernisstrategieë beskerm markaandeel.
• Substituutprodukte: Alternatiewe produkte met dieselfde nut.
• Verskaffers: Belangrik vir voorraad, koste en betroubaarheid.
• Kopers: Bepaal aanvraag, waarde vir geld en lojaliteit.
• Komplementêre produkte: Koffie + melk, bril + vloeistof.
Mikro-omgewing: Interne funksies
Aankoopfunksie
• Fokus op koste, gehalte, tydigheid, aanbodketting.
• Risiko’s: Kindersarbeid, wisselkoers, tegnologie, voorraadvlakke.
Produksiefunksie
• Doel: Waarde skep, koste beheer, gehalte verseker.
• Outomatisasie:
o Voordele - koste, gehalte, produksietyd.
o Nadele - kapitaalkoste, werksverlies.
Menskapitaalfunksie
• Doel: Tevredenheid, regte aanstelling, vakbonde, wetgewing.
• Gelukkige werknemers = hoër produktiwiteit en wins.
Kopiereg © Skool Notas Besigheidstudies Graad 12 Bladsy 1 van 21
, Hoofstuk 01: Besigheidsomgewings
Die makro-, mark- en mikro-omgewing (vervolg)
Finansiële funksie
• Fokus: Wins, likiditeit, solvensie.
• Kredietverkope: verhoog wins, maar verhoog risiko’s van skuld.
• Verhoudings:
o Bedryfskapitaal = 2:1
o Vuurproef = >1:1
o Solvensie = 2:1
Menskapitaalfunksie
• Doel: Tevredenheid, regte aanstelling, vakbonde, wetgewing.
• Gelukkige werknemers = hoër produktiwiteit en wins.
Bemarkingsfunksie
• Fokus op 4 P’s: Produk, Prys, Plek, Promosie.
• Marknavorsing is sleutel tot kliëntteikening.
Openbare betrekkinge
• Bou positiewe besigheidsbeeld by publiek en belangegroepe.
Administratiewe funksie
• Verskaf akkurate, wettige en tydige inligting aan bestuur.
Algemene Bestuur
• Beplan, organiseer, lei, beheer, motiveer, kommunikeer, besluit.
Besigheid as organisasie
• Tegnologie: IT-risiko’s soos databeskerming (bv. POPIA).
• Logistiek: Produksie, vervoer, finansiële vloei.
Strategiese analise-instrumente
Hulpbrongebaseerde ontleding
• Identifiseer hulpbronne wat 'n volhoubare voordeel bied.
Waardekettingontleding
• Fokus op aktiwiteite wat direkte of indirekte waarde toevoeg.
• Doel: Hou waardevolle prosesse, elimineer ondoeltreffendes.
Kopiereg © Skool Notas Besigheidstudies Graad 12 Bladsy 2 van 21
