1
Lewensweten-
skappe
Graad 10
Junie Eksamen_2025
Hulpbronne: WKOD HERSIENINGBOEKIE 2024 KWARTAAL 2. @IMPAQ JUN 2020, @IMPAQ JUn 2021, @IMPAQ JUN 2022
Hierdie inligting/antwoorde is uit die memorandums (daar is dus meer moontlike
antwoorde). Sommige inligting word herhaal - ek wil jou die verskillende maniere wys
waarop dieselfde inligting gevra word. Ek moedig jou aan om die berekenings-
/illustrasievrae te beantwoord.
LET WEL:Jy moet kwartaal 1 en 2 notas vir die Junie-eksamen bestudeer. Indien jy nie
kwartaal 1 se notas gekoop het nie, kontak .
Sterkte: Juffrou Ansie
INHOUD
1. Plante & Diere Weefsels en Organe
2. Lewensprosesse in plante en diere
3. Ondersteuning en vervoerstelsels in aanlegte
4. Ondersteuningstelsels in diere
Plantweefsels Meristematiese weefsel is aktief verdelende weefsel waarin
nuwe selle deur mitose gevorm word. Die selle word nie
gedifferensieer om 'n spesifieke funksie te verrig nie.
, 2
Permanente weefsel is reeds gedifferensieer om 'n spesifieke
funksie te verrig en sluit xileem, floëem, parenchiem,
kollenchiem, sklerenchiem en epidermis in.
Parenchiem Die mees algemene tipe weefsel in plante.
Sklerenchiem Die wande van hierdie plantweefsel is hard en verdik.
Kolloïdale oplossing Die deeltjies van hierdie oplossing is te groot om te dryf, maar te
lig om te sink.
Kutikula Die wasagtige deel van die blaar wat transpirasie verminder.
Vakuool Verskaf fermheid aan die plant deur turgordruk.
Golgi-apparaat Speel 'n rol in die vorming van lisosome.
Diffusie
Faktore wat die tempo
van hierdie proses sal
beïnvloed:
• Konsentrasie-
gradiënt
• Temperatuur
Suurstofmolekules
• Druk
Epidermis Die weefsel in wortels wat aanleiding gee tot wortelhare is
die epidermis
Meristematiese
weefsel Apikale meristeem word naby die punte van wortels en
stamme gevind en is verantwoordelik vir groei in lengte.
Laterale meristeem word tussen die xileem en floëem in 'n
tweesaadlobbige plant gevind, en dit laat die plant dikker word.
Foramen magnum Opening in die skedel waardeur die rugmurg die vertebrale
kolom binnegaan.
Volwasse stamselle in Hierdie stamselle ontwikkel in verskillende tipes bloedselle,
beenmurg ander terug na been, kraakbeen, vet, spiere of die endoteel van
bloedvate
Skaap: Die eerste gekloonde soogdier se tipe.
, 3
Die wagsel van die huidmondjies bevat chloroplaste wat kan
fotosinteer
Die funksie van die Stomata is verantwoordelik vir gaswisseling / transpirasie
huidmondjies
Metodes van kloning • Vegetatiewe dele van die plant word gebruik om steggies
in plante te maak.
• Sommige plante gebruik spesifieke vegetatiewe
voortplantingsorgane, soos 'n aartappelknol.
• Met weefselkultuur word meristematiese weefsel
(knoppies) op 'n groeimedium geplaas.
Mitose Die tipe seldeling waar een ouersel verdeel om twee identiese
dogterselle te vorm; chromosoomgetal bly dieselfde
Mitose is baie belangrik vir:
Groei van organismes
Herstel van beskadigde weefsels
Vervanging van verslete sneesdoekies
Reproduksie van eensellige organismes
Profase Gedurende hierdie fase van Mitose begin die nukleolus en
kernmembraan verdwyn
BYSKRIFTE:
(a) Nukleolus
(b) Kernmembraan
(c) Nukleoplasma
(d) Chromosoom
Interfase Die fase in die selsiklus waartydens selgroei plaasvind
Telofase Twee identiese dogterselle word gevorm / sitokinese vind plaas
Anafase Chromatiede beweeg uitmekaar na teenoorgestelde pole
BYSKRIFTE:
(a) spilvesel/spildraad
(b) sentromeer
(c) chromatied
, 4
Die gedrag van Chromatiede van elke chromosoom skei en word na
chromosome tydens teenoorgestelde pole van die sel getrek
Anapha of Mitosis
Turgor druk Die druk wat die selinhoud op die plantselwand uitoefen
Trichome Eensellige of meersellige groeisels vanaf die epidermale laag
van die blaar.
Metafase Chromosome rangskik by die ewenaar
Chromatien netwerk 'n Verstrengelde netwerk van DNA en proteïen wat binne die
kern geleë is
Chromosoom Draadagtige strukture wat genetiese inligting in die vorm van
gene dra; bestaan uit 2 chromatiede, verbind deur 'n sentromeer
Chromatiede Die individuele stringe van 'n chromosoom
Sentromeer Die struktuur wat twee chromatiede van 'n chromosoom verbind
Sentrosoom/sentriool Die strukture in dierselle wat aanleiding gee tot spilvesels tydens
seldeling
Sitokinese Die verdeling van die sitoplasma van 'n sel tydens seldeling
Chemoterapie Die gebruik van chemikalieë om kanker te behandel
Spilvesels Die strukture wat deur die sentriole gevorm word tydens
seldeling
Kanker Siektes wat veroorsaak word deur abnormale en
onbeheerde seldeling.
Voorsorgmaatreëls - Wees versigtig om nie te brand wanneer jy met 'n
wat in ag geneem hittebron werk nie / dra handskoene en 'n masker
moet word wanneer 'n - Verhit die waterbad stadig om te verhoed dat warm
voedseltoets met vloeistof spuit
Millon se reagens / - Gebruik proefbuisklemme om die warm proefbuise vas te
Biuret se toets hou
gedoen word. - Maak seker dat die proefbuise weg van die gesig wys
wanneer dit in 'n waterbad verhit word
Met 'n dun kutikula Die blaar wat die meeste waarskynlik water teen die hoogste
tempo sal verloor
Kapillariteit Die neiging van vloeistowwe om in nou buise op te beweeg,
word kapillariteit genoem. 'n Plant verlep wanneer waterverlies
waterabsorpsie oorskry.
Guttasie Die uitskeiding van waterdruppels deur die porieë van blare van
'n plant as gevolg van worteldruk en 'n atmosfeer van hoë
humiditeit
Wortelhare Uitgroeisels van epidermale selle in wortels van plante
Stoma A uitgroeisels van die epidermale weefsel.
Lewensweten-
skappe
Graad 10
Junie Eksamen_2025
Hulpbronne: WKOD HERSIENINGBOEKIE 2024 KWARTAAL 2. @IMPAQ JUN 2020, @IMPAQ JUn 2021, @IMPAQ JUN 2022
Hierdie inligting/antwoorde is uit die memorandums (daar is dus meer moontlike
antwoorde). Sommige inligting word herhaal - ek wil jou die verskillende maniere wys
waarop dieselfde inligting gevra word. Ek moedig jou aan om die berekenings-
/illustrasievrae te beantwoord.
LET WEL:Jy moet kwartaal 1 en 2 notas vir die Junie-eksamen bestudeer. Indien jy nie
kwartaal 1 se notas gekoop het nie, kontak .
Sterkte: Juffrou Ansie
INHOUD
1. Plante & Diere Weefsels en Organe
2. Lewensprosesse in plante en diere
3. Ondersteuning en vervoerstelsels in aanlegte
4. Ondersteuningstelsels in diere
Plantweefsels Meristematiese weefsel is aktief verdelende weefsel waarin
nuwe selle deur mitose gevorm word. Die selle word nie
gedifferensieer om 'n spesifieke funksie te verrig nie.
, 2
Permanente weefsel is reeds gedifferensieer om 'n spesifieke
funksie te verrig en sluit xileem, floëem, parenchiem,
kollenchiem, sklerenchiem en epidermis in.
Parenchiem Die mees algemene tipe weefsel in plante.
Sklerenchiem Die wande van hierdie plantweefsel is hard en verdik.
Kolloïdale oplossing Die deeltjies van hierdie oplossing is te groot om te dryf, maar te
lig om te sink.
Kutikula Die wasagtige deel van die blaar wat transpirasie verminder.
Vakuool Verskaf fermheid aan die plant deur turgordruk.
Golgi-apparaat Speel 'n rol in die vorming van lisosome.
Diffusie
Faktore wat die tempo
van hierdie proses sal
beïnvloed:
• Konsentrasie-
gradiënt
• Temperatuur
Suurstofmolekules
• Druk
Epidermis Die weefsel in wortels wat aanleiding gee tot wortelhare is
die epidermis
Meristematiese
weefsel Apikale meristeem word naby die punte van wortels en
stamme gevind en is verantwoordelik vir groei in lengte.
Laterale meristeem word tussen die xileem en floëem in 'n
tweesaadlobbige plant gevind, en dit laat die plant dikker word.
Foramen magnum Opening in die skedel waardeur die rugmurg die vertebrale
kolom binnegaan.
Volwasse stamselle in Hierdie stamselle ontwikkel in verskillende tipes bloedselle,
beenmurg ander terug na been, kraakbeen, vet, spiere of die endoteel van
bloedvate
Skaap: Die eerste gekloonde soogdier se tipe.
, 3
Die wagsel van die huidmondjies bevat chloroplaste wat kan
fotosinteer
Die funksie van die Stomata is verantwoordelik vir gaswisseling / transpirasie
huidmondjies
Metodes van kloning • Vegetatiewe dele van die plant word gebruik om steggies
in plante te maak.
• Sommige plante gebruik spesifieke vegetatiewe
voortplantingsorgane, soos 'n aartappelknol.
• Met weefselkultuur word meristematiese weefsel
(knoppies) op 'n groeimedium geplaas.
Mitose Die tipe seldeling waar een ouersel verdeel om twee identiese
dogterselle te vorm; chromosoomgetal bly dieselfde
Mitose is baie belangrik vir:
Groei van organismes
Herstel van beskadigde weefsels
Vervanging van verslete sneesdoekies
Reproduksie van eensellige organismes
Profase Gedurende hierdie fase van Mitose begin die nukleolus en
kernmembraan verdwyn
BYSKRIFTE:
(a) Nukleolus
(b) Kernmembraan
(c) Nukleoplasma
(d) Chromosoom
Interfase Die fase in die selsiklus waartydens selgroei plaasvind
Telofase Twee identiese dogterselle word gevorm / sitokinese vind plaas
Anafase Chromatiede beweeg uitmekaar na teenoorgestelde pole
BYSKRIFTE:
(a) spilvesel/spildraad
(b) sentromeer
(c) chromatied
, 4
Die gedrag van Chromatiede van elke chromosoom skei en word na
chromosome tydens teenoorgestelde pole van die sel getrek
Anapha of Mitosis
Turgor druk Die druk wat die selinhoud op die plantselwand uitoefen
Trichome Eensellige of meersellige groeisels vanaf die epidermale laag
van die blaar.
Metafase Chromosome rangskik by die ewenaar
Chromatien netwerk 'n Verstrengelde netwerk van DNA en proteïen wat binne die
kern geleë is
Chromosoom Draadagtige strukture wat genetiese inligting in die vorm van
gene dra; bestaan uit 2 chromatiede, verbind deur 'n sentromeer
Chromatiede Die individuele stringe van 'n chromosoom
Sentromeer Die struktuur wat twee chromatiede van 'n chromosoom verbind
Sentrosoom/sentriool Die strukture in dierselle wat aanleiding gee tot spilvesels tydens
seldeling
Sitokinese Die verdeling van die sitoplasma van 'n sel tydens seldeling
Chemoterapie Die gebruik van chemikalieë om kanker te behandel
Spilvesels Die strukture wat deur die sentriole gevorm word tydens
seldeling
Kanker Siektes wat veroorsaak word deur abnormale en
onbeheerde seldeling.
Voorsorgmaatreëls - Wees versigtig om nie te brand wanneer jy met 'n
wat in ag geneem hittebron werk nie / dra handskoene en 'n masker
moet word wanneer 'n - Verhit die waterbad stadig om te verhoed dat warm
voedseltoets met vloeistof spuit
Millon se reagens / - Gebruik proefbuisklemme om die warm proefbuise vas te
Biuret se toets hou
gedoen word. - Maak seker dat die proefbuise weg van die gesig wys
wanneer dit in 'n waterbad verhit word
Met 'n dun kutikula Die blaar wat die meeste waarskynlik water teen die hoogste
tempo sal verloor
Kapillariteit Die neiging van vloeistowwe om in nou buise op te beweeg,
word kapillariteit genoem. 'n Plant verlep wanneer waterverlies
waterabsorpsie oorskry.
Guttasie Die uitskeiding van waterdruppels deur die porieë van blare van
'n plant as gevolg van worteldruk en 'n atmosfeer van hoë
humiditeit
Wortelhare Uitgroeisels van epidermale selle in wortels van plante
Stoma A uitgroeisels van die epidermale weefsel.
