Terme wat woord vir woord geleer moet word:
Asemhaling ‘n meganiese proses waardeur suurstof deur die longe opgeneem word.
Alle organismes benodig suurstof om die werking van selle te onderhou.
Selrespirasie ‘n chemiese proses wat in selle plaasvind om energie vry te stel. Plante
en diere het sellulêre energie nodig om te oorleef.
Gaswisseling/Gasuitruiling ‘n fisiese proses wat die uitruiling van gasse tussen die lug en die bloed
in die longe behels.
Inaseming Wanneer lug (Suurstof) ingeasem word.
Uitaseming Wanneer lug (Koolstofdioksied) uitgeasem word.
Spirometer ‘n instrument wat gebruik word om die volume lug wat die menslike
longe binnedring en verlaat tydens inaseming/uitaseming te meet. Dus
die tempo waarteen lug in en uit die longe beweeg.
Vereistes vir ‘n doeltreffende gaswisselingsoppervlak:
Vereiste Rede
Groot: ‘n Groot oppervlakte tot volume verhouding laat voldoende hoeveelhede
suurstof en koolstofdioksied toe om in en uit te diffundeer.
Dun en deurlatend: Diffusie kan vinniger en meer doeltreffender plaasvind as die oppervlak
dun en deurlatend is.
Klam/Vogtig: Suurstof/koolstofdioksied diffundeer wanneer dit in water opgelos is.
Beskerm: Alle gaswisselingsoppervlaktes moet teen meganiese besering sowel as
uitdroging beskerm word.
Goeie ventilasie: Verseker dat die suurstofryke lug vir terrestrïele organismes en
suurstofryke water vir akwatiese organismes voortdurend in aanraking
gebring word met gaswisselingsoppervlak.
Vaskulêr: ‘n Doeltreffende vervoermiddel word vereis vir die vervoer van gasse na
(Bloedvatryk) en van die gaswisselingsoppervlakte.
, N E U S H O L T E: L O N G E: T R A G E A (Buigbaar)
+ Die ingeasemde lug word warmer agv baie +Sponsagtige organe + C-vormige kraakbeenringe hou die tragea oop
bloedvate in die boonste voering van neusholte + Linkerlong: 2 lobbe + Die ringe is oop aan die agterkant van die
+ Neusholte uitgevoer met kolomepiteel wat + Regterlong: 3 lobbe tragea
sillia(filtereer stof en vreemde deeltjies) bevat + Alveoli word deur +Die esofagus rek agter die tragea uit wanneer
+ Die bekerselle skei mukus af wat die lug klam bindweefsel saamgevoeg kos gesluk word (die oop ringe laat dit toe)
maak en dit vang stof, bakterieë en vreemde om longlobbe te vorm + Word uitgevoer met gesillieerde kolomepiteel
deeltjies vas en bekerselle
+Mukus: maak lug klam en vang stof en
L A R I N K S(stemkas):
bakterieë vas
+ Bevat die stembande
+Die epiglottis(kraakbeenklep)
F A R I N K S (keel):
sluit die glottis wanneer kos
gesluk word +Verbind die neusholte met
larinks
+Verhoed dat kos in die tragea
beland wat iemand laat verstik
B R O N C H I en B R O N G I O L E
+Die tragea vertak in twee bronchi
A L V E O L I (lugsakkies)
+Kraakbeenringe hou die BRONCHI oop
Aanpassings vir doeltreffende gaswisselingsoppervlakte: NB NB
+Bronchi is uitgevoer met gesilieerde epiteel wat
1. Enkel laag plaveiselepiteel, dit voorsien ‘n dun oppervlak vir die mukus afskei
diffusie van gasse
+Brongiole: Bronchi wat onderverdeel in verskeie
2. Die alveoli is gelob, dit vergroot die oppervlakarea vir die uitruiling kleiner takkies
van gasse
+Brongiole is met kubusvormige epiteel uitgevoer
3. Alveolus het ‘n klam oppervlak, dit bevorder diffusie wat nie mukus afskei nie!
4. Ryklik voorsien van bloedvate vir die vinnige vervoer van suurstof +Brongiole het nie kraakbeenringe nie
vanaf die alveolus en koolstofdioksied na die alveolus
+ Wande van brongiole: Spiere wat kan saamtrek
of ontspan om lugvloei te verander
Asemhaling ‘n meganiese proses waardeur suurstof deur die longe opgeneem word.
Alle organismes benodig suurstof om die werking van selle te onderhou.
Selrespirasie ‘n chemiese proses wat in selle plaasvind om energie vry te stel. Plante
en diere het sellulêre energie nodig om te oorleef.
Gaswisseling/Gasuitruiling ‘n fisiese proses wat die uitruiling van gasse tussen die lug en die bloed
in die longe behels.
Inaseming Wanneer lug (Suurstof) ingeasem word.
Uitaseming Wanneer lug (Koolstofdioksied) uitgeasem word.
Spirometer ‘n instrument wat gebruik word om die volume lug wat die menslike
longe binnedring en verlaat tydens inaseming/uitaseming te meet. Dus
die tempo waarteen lug in en uit die longe beweeg.
Vereistes vir ‘n doeltreffende gaswisselingsoppervlak:
Vereiste Rede
Groot: ‘n Groot oppervlakte tot volume verhouding laat voldoende hoeveelhede
suurstof en koolstofdioksied toe om in en uit te diffundeer.
Dun en deurlatend: Diffusie kan vinniger en meer doeltreffender plaasvind as die oppervlak
dun en deurlatend is.
Klam/Vogtig: Suurstof/koolstofdioksied diffundeer wanneer dit in water opgelos is.
Beskerm: Alle gaswisselingsoppervlaktes moet teen meganiese besering sowel as
uitdroging beskerm word.
Goeie ventilasie: Verseker dat die suurstofryke lug vir terrestrïele organismes en
suurstofryke water vir akwatiese organismes voortdurend in aanraking
gebring word met gaswisselingsoppervlak.
Vaskulêr: ‘n Doeltreffende vervoermiddel word vereis vir die vervoer van gasse na
(Bloedvatryk) en van die gaswisselingsoppervlakte.
, N E U S H O L T E: L O N G E: T R A G E A (Buigbaar)
+ Die ingeasemde lug word warmer agv baie +Sponsagtige organe + C-vormige kraakbeenringe hou die tragea oop
bloedvate in die boonste voering van neusholte + Linkerlong: 2 lobbe + Die ringe is oop aan die agterkant van die
+ Neusholte uitgevoer met kolomepiteel wat + Regterlong: 3 lobbe tragea
sillia(filtereer stof en vreemde deeltjies) bevat + Alveoli word deur +Die esofagus rek agter die tragea uit wanneer
+ Die bekerselle skei mukus af wat die lug klam bindweefsel saamgevoeg kos gesluk word (die oop ringe laat dit toe)
maak en dit vang stof, bakterieë en vreemde om longlobbe te vorm + Word uitgevoer met gesillieerde kolomepiteel
deeltjies vas en bekerselle
+Mukus: maak lug klam en vang stof en
L A R I N K S(stemkas):
bakterieë vas
+ Bevat die stembande
+Die epiglottis(kraakbeenklep)
F A R I N K S (keel):
sluit die glottis wanneer kos
gesluk word +Verbind die neusholte met
larinks
+Verhoed dat kos in die tragea
beland wat iemand laat verstik
B R O N C H I en B R O N G I O L E
+Die tragea vertak in twee bronchi
A L V E O L I (lugsakkies)
+Kraakbeenringe hou die BRONCHI oop
Aanpassings vir doeltreffende gaswisselingsoppervlakte: NB NB
+Bronchi is uitgevoer met gesilieerde epiteel wat
1. Enkel laag plaveiselepiteel, dit voorsien ‘n dun oppervlak vir die mukus afskei
diffusie van gasse
+Brongiole: Bronchi wat onderverdeel in verskeie
2. Die alveoli is gelob, dit vergroot die oppervlakarea vir die uitruiling kleiner takkies
van gasse
+Brongiole is met kubusvormige epiteel uitgevoer
3. Alveolus het ‘n klam oppervlak, dit bevorder diffusie wat nie mukus afskei nie!
4. Ryklik voorsien van bloedvate vir die vinnige vervoer van suurstof +Brongiole het nie kraakbeenringe nie
vanaf die alveolus en koolstofdioksied na die alveolus
+ Wande van brongiole: Spiere wat kan saamtrek
of ontspan om lugvloei te verander
