,Inhoudsopgave
Ontwikkelingspsychologie bij kinderen en jongeren ....................................................................... 4
Hoofdstuk 1: Introductie ............................................................................................................. 4
1.1 Ontwikkelingspsychologie ........................................................................................................... 4
Hoofdstuk 2: Classificatie diagnostiek en epidemiologie ................................................................. 5
2.2 Classificatie ................................................................................................................................ 5
2.3 Diagnostiek ................................................................................................................................. 7
2.4 Diagnostische methoden en instrumenten .................................................................................. 7
2.5 Epidemiologie ............................................................................................................................. 9
Hoofdstuk 3: .............................................................................................................................10
3.2 De bio-ecologische systeemtheorie .......................................................................................... 10
3.3 Ontwikkelingsopgaven .............................................................................................................. 11
3.4 Risico- en beschermende factoren............................................................................................ 12
3.5 Ontwikkelingstrajecten ............................................................................................................. 14
3.6 Hulpverlening ............................................................................................................................ 14
Hoofdstuk 7: .............................................................................................................................15
7.2 De normale ontwikkeling van gehechtheid ................................................................................ 15
7.3 Indelingen van gehechtheid en hechtingsstoornissen ............................................................... 17
7.4 Culturele en maatschappelijke invloeden ................................................................................. 19
7.6 Preventie en behandeling van onveilige gehechtheid en hechtingsstoornissen .......................... 19
Hoofdstuk 8: .............................................................................................................................20
8.2 De normale ontwikkeling van sociaal gedrag tot het vijfde jaar................................................... 20
8.3 Autismespectrumstoornis......................................................................................................... 21
8.4 Culturele en maatschappelijke invloeden ................................................................................. 24
8.6 Ondersteuning en begeleiding van kinderen met autisme.......................................................... 24
Hoofdstuk 11: Zelfregulatie en de aandachtsdeficiëntie-/ hyperactiviteitsstoornis.............................25
11.2 Normale ontwikkeling van zelfregulatie en executieve functies ................................................ 25
11.3 Aandachtsdeficiëntie-/ hyperactiviteitsstoornis ...................................................................... 26
11.4 Culturele en maatschappelijke invloeden ............................................................................... 28
11.5 Risico- en beschermende factoren.......................................................................................... 28
11.6 Preventie en behandeling van ADHD ....................................................................................... 28
Hoofdstuk 12: Agressie en gedragsstoornissen .............................................................................30
12.2 Normale ontwikkeling: agressie, gehoorzaamheid en moraliteit .............................................. 30
12.3 Gedragsstoornissen ................................................................................................................ 31
12.4 Culturele en maatschappelijke invloeden ............................................................................... 32
12.5 Risico- en beschermende factoren.......................................................................................... 32
12.6 Preventie en behandeling van gedragsstoornissen .................................................................. 32
Hoofdstuk 13: Angst en angststoornissen.....................................................................................34
13.2 De normale ontwikkeling bij angst ........................................................................................... 34
13.3 Angststoornissen .................................................................................................................... 34
13.4 Risico- en beschermende factoren.......................................................................................... 36
13.5 Preventie en behandeling van angststoornissen ...................................................................... 36
Hoofdstuk 14: ...........................................................................................................................37
14.2 Normale ontwikkeling van stemming en emotie ...................................................................... 37
, 14.3 Stemmingsstoornissen ........................................................................................................... 38
14.4 Culturele en maatschappelijke invloeden ............................................................................... 39
14.5 Risico- en beschermende factoren.......................................................................................... 39
14.6 Preventie en behandeling van depressie .................................................................................. 40
Hoofdstuk 15: ...........................................................................................................................41
15.2 Normale ontwikkeling van gewichtsgroei en lichaamsbeeld .................................................... 41
15.3 Eetstoornissen ........................................................................................................................ 41
15.4 Culturele en maatschappelijke normen................................................................................... 42
15.5 Risico- en beschermende factoren.......................................................................................... 43
15.6 Preventie en behandeling van eetstoornissen .......................................................................... 43
Hoofdstuk 16: Middelengebruik en middelenmisbruik ...................................................................44
16.2 Normale ontwikkeling van middelengebruik ............................................................................ 44
16.3 Stoornis in middelengebruik en gokverslaving ......................................................................... 45
16.5 Culturele en maatschappelijke normen................................................................................... 46
16.5 Risico- en beschermende factoren.......................................................................................... 46
16.6 Preventie en behandeling van middelenmisbruik en verslaving ............................................... 47
Psychische aandoeningen, psychopathologie vanuit herstelperspectief ........................................48
Hoofdstuk 14: Persoonlijkheidsproblematiek ...............................................................................48
Artikel goed leven met dementie ..................................................................................................51
, Ontwikkelingspsychologie bij kinderen en jongeren
Hoofdstuk 1: Introductie
1.1 Ontwikkelingspsychologie
De wetenschappelijke discipline die onderzoekt hoe psychische stoornissen ontstaan
en zich ontwikkelen = Ontwikkelingspsychopathologie
Psychiatrie = een medische discipline die zich bezighoudt met onderzoek, diagnose en
behandeling van psychische stoornissen.
Ontwikkelingspsychologie in verschillende disciplines opgedeeld:
• Ontwikkelingspsychologie (normale ontwikkeling)
• Klinische psychologie (afwijkende ontwikkeling)
• Pedagogie (opvoeding)
• Kinderpsychiatrie (psychiatrische ziekten)
• Biologie (erfelijkheid en lichamelijke rijping)
• Sociologie (maatschappelijke processen)
• Antropologie (culturele normen en waarden)
• Epidemiologie (voorkomen van ziekten en stoornissen)
Baby’s (0-2), peuters (2-4), kleuters (4-6), basisschoolleeftijd (6-12) en
jongeren/adolescenten (12>), pubers (11-13)
→ Start van adolescentie = pubertijd
Om leeftijdsfase gebonden opgaven te behalen als kind, is het belangrijk dat je
voldoende vaardigheden ontwikkelt. Wanneer dit niet zo is → kan leiden tot problemen.
Opvoedingsvaardigheden van ouders spelen een grote rol en zijn afhankelijk van een
steunende sociale omgeving en bijv. goede kinderopvang.
Je kan in verschillende situaties meer of minder last hebben van een psychische
stoornis.
→ Gedrag ‘normaal’ vinden hangt samen met de ontwikkelingsopgaven die het kind op
die leeftijd heeft.
Factoren die het gedrag beïnvloeden:
1. Kindgebonden factoren: sekse, leeftijd, intelligentie
2. Ouder- en gezinsfactoren: opleiding, inkomen, opvoedingsvaardigheden,
gezondheid
3. Omgevingsgebonden factoren: sociaal netwerk, welvaart, onderwijs, sociale
media, culturele normen en waarden
Micro, Meso & Macro factoren balansmodel:
Risicofactor: negatieve invloed op ontwikkeling → vergroot kans op stoornis, is zwaarder
Beschermende factor: positieve invloed op ontwikkeling → weegt minder zwaar
Ontwikkelingspsychologie bij kinderen en jongeren ....................................................................... 4
Hoofdstuk 1: Introductie ............................................................................................................. 4
1.1 Ontwikkelingspsychologie ........................................................................................................... 4
Hoofdstuk 2: Classificatie diagnostiek en epidemiologie ................................................................. 5
2.2 Classificatie ................................................................................................................................ 5
2.3 Diagnostiek ................................................................................................................................. 7
2.4 Diagnostische methoden en instrumenten .................................................................................. 7
2.5 Epidemiologie ............................................................................................................................. 9
Hoofdstuk 3: .............................................................................................................................10
3.2 De bio-ecologische systeemtheorie .......................................................................................... 10
3.3 Ontwikkelingsopgaven .............................................................................................................. 11
3.4 Risico- en beschermende factoren............................................................................................ 12
3.5 Ontwikkelingstrajecten ............................................................................................................. 14
3.6 Hulpverlening ............................................................................................................................ 14
Hoofdstuk 7: .............................................................................................................................15
7.2 De normale ontwikkeling van gehechtheid ................................................................................ 15
7.3 Indelingen van gehechtheid en hechtingsstoornissen ............................................................... 17
7.4 Culturele en maatschappelijke invloeden ................................................................................. 19
7.6 Preventie en behandeling van onveilige gehechtheid en hechtingsstoornissen .......................... 19
Hoofdstuk 8: .............................................................................................................................20
8.2 De normale ontwikkeling van sociaal gedrag tot het vijfde jaar................................................... 20
8.3 Autismespectrumstoornis......................................................................................................... 21
8.4 Culturele en maatschappelijke invloeden ................................................................................. 24
8.6 Ondersteuning en begeleiding van kinderen met autisme.......................................................... 24
Hoofdstuk 11: Zelfregulatie en de aandachtsdeficiëntie-/ hyperactiviteitsstoornis.............................25
11.2 Normale ontwikkeling van zelfregulatie en executieve functies ................................................ 25
11.3 Aandachtsdeficiëntie-/ hyperactiviteitsstoornis ...................................................................... 26
11.4 Culturele en maatschappelijke invloeden ............................................................................... 28
11.5 Risico- en beschermende factoren.......................................................................................... 28
11.6 Preventie en behandeling van ADHD ....................................................................................... 28
Hoofdstuk 12: Agressie en gedragsstoornissen .............................................................................30
12.2 Normale ontwikkeling: agressie, gehoorzaamheid en moraliteit .............................................. 30
12.3 Gedragsstoornissen ................................................................................................................ 31
12.4 Culturele en maatschappelijke invloeden ............................................................................... 32
12.5 Risico- en beschermende factoren.......................................................................................... 32
12.6 Preventie en behandeling van gedragsstoornissen .................................................................. 32
Hoofdstuk 13: Angst en angststoornissen.....................................................................................34
13.2 De normale ontwikkeling bij angst ........................................................................................... 34
13.3 Angststoornissen .................................................................................................................... 34
13.4 Risico- en beschermende factoren.......................................................................................... 36
13.5 Preventie en behandeling van angststoornissen ...................................................................... 36
Hoofdstuk 14: ...........................................................................................................................37
14.2 Normale ontwikkeling van stemming en emotie ...................................................................... 37
, 14.3 Stemmingsstoornissen ........................................................................................................... 38
14.4 Culturele en maatschappelijke invloeden ............................................................................... 39
14.5 Risico- en beschermende factoren.......................................................................................... 39
14.6 Preventie en behandeling van depressie .................................................................................. 40
Hoofdstuk 15: ...........................................................................................................................41
15.2 Normale ontwikkeling van gewichtsgroei en lichaamsbeeld .................................................... 41
15.3 Eetstoornissen ........................................................................................................................ 41
15.4 Culturele en maatschappelijke normen................................................................................... 42
15.5 Risico- en beschermende factoren.......................................................................................... 43
15.6 Preventie en behandeling van eetstoornissen .......................................................................... 43
Hoofdstuk 16: Middelengebruik en middelenmisbruik ...................................................................44
16.2 Normale ontwikkeling van middelengebruik ............................................................................ 44
16.3 Stoornis in middelengebruik en gokverslaving ......................................................................... 45
16.5 Culturele en maatschappelijke normen................................................................................... 46
16.5 Risico- en beschermende factoren.......................................................................................... 46
16.6 Preventie en behandeling van middelenmisbruik en verslaving ............................................... 47
Psychische aandoeningen, psychopathologie vanuit herstelperspectief ........................................48
Hoofdstuk 14: Persoonlijkheidsproblematiek ...............................................................................48
Artikel goed leven met dementie ..................................................................................................51
, Ontwikkelingspsychologie bij kinderen en jongeren
Hoofdstuk 1: Introductie
1.1 Ontwikkelingspsychologie
De wetenschappelijke discipline die onderzoekt hoe psychische stoornissen ontstaan
en zich ontwikkelen = Ontwikkelingspsychopathologie
Psychiatrie = een medische discipline die zich bezighoudt met onderzoek, diagnose en
behandeling van psychische stoornissen.
Ontwikkelingspsychologie in verschillende disciplines opgedeeld:
• Ontwikkelingspsychologie (normale ontwikkeling)
• Klinische psychologie (afwijkende ontwikkeling)
• Pedagogie (opvoeding)
• Kinderpsychiatrie (psychiatrische ziekten)
• Biologie (erfelijkheid en lichamelijke rijping)
• Sociologie (maatschappelijke processen)
• Antropologie (culturele normen en waarden)
• Epidemiologie (voorkomen van ziekten en stoornissen)
Baby’s (0-2), peuters (2-4), kleuters (4-6), basisschoolleeftijd (6-12) en
jongeren/adolescenten (12>), pubers (11-13)
→ Start van adolescentie = pubertijd
Om leeftijdsfase gebonden opgaven te behalen als kind, is het belangrijk dat je
voldoende vaardigheden ontwikkelt. Wanneer dit niet zo is → kan leiden tot problemen.
Opvoedingsvaardigheden van ouders spelen een grote rol en zijn afhankelijk van een
steunende sociale omgeving en bijv. goede kinderopvang.
Je kan in verschillende situaties meer of minder last hebben van een psychische
stoornis.
→ Gedrag ‘normaal’ vinden hangt samen met de ontwikkelingsopgaven die het kind op
die leeftijd heeft.
Factoren die het gedrag beïnvloeden:
1. Kindgebonden factoren: sekse, leeftijd, intelligentie
2. Ouder- en gezinsfactoren: opleiding, inkomen, opvoedingsvaardigheden,
gezondheid
3. Omgevingsgebonden factoren: sociaal netwerk, welvaart, onderwijs, sociale
media, culturele normen en waarden
Micro, Meso & Macro factoren balansmodel:
Risicofactor: negatieve invloed op ontwikkeling → vergroot kans op stoornis, is zwaarder
Beschermende factor: positieve invloed op ontwikkeling → weegt minder zwaar
