Gesondheidsrisiko’s
Definisies:
Gesondheid • ‘n Toestand van algehele fisiese, geestelike en sosiale welsyn.
• Nie net die awesigheid van siekte of sieklikheid nie.
Angs • ‘n Gevoel van sterk senuweeagtigheid en ‘n normale reaksie op ‘n gebeurtenis.
• Konstante angstigheid sonder rede is nie gesond nie.
Depressie • Gevoel van hartseer of bedrukking.
• Verdwyn mettertyd.
Kliniese • Word deur chemiese wanbalanse in die brein veroorsaak.
depressie • Moet behandel word sodat dit nie tot selfmoord lei nie.
Menslike faktore wat gesondeidsrisiko’s inhou:
Ongelukke
• Onverwagte en onbeplande dinge wat gebeur
• Veroorsaak deur ‘n gebrek aan kennis, vaardighede en onveilige gedrag.
Krisisse
• Tye wanneer uiterste swaarkry of gevaar ervaar word.
• Dis ‘n noodtoestand wat groot nood en ontwrigting veroorsaak.
Rampe
• ‘n Groot tragedie of verwoesting wat deur die natuur of mense veroorsaak word.
• Veroorsaak groot hoeveelheid skade en verlies aan mense se lewens.
Sielkundige en sosiale praktyke
• Geestelike of emosionele toestande wat ons sielkundige welsyn in geheel bepaal.
Sluit in: • Hoe ons oor onsself voel.
• Gehalte van ons verhoudings.
• Vermoe om ons gevoelens te bestuur.
• Hoe ons probleme hanteer.
Gevolge van ‘n lae selfbeeld:
• Misbruik van alkohol en ander dwelms. • Swak eetgewoontes wat siektes soos oorgewig of
• Ongesonde seksuele gedrag wat lei tot SOI’s. ondergewig veroorsaak.
• Veroorsaak ongelukke.
Sosiale faktore
• Swak lewensomstandighede en armoede verhoog die risiko van swak gesondheid en ongelukke.
• Beperkte toegang tot skoon water en sanitasie kan tot siektes lei.
• Beperkte of swak gehalte kos lei tot voedingstekorte.
• Onveilige seksuele gedrag kan tot SOI’s bv, MIV/ Vigs lei.
Godsdiensfaktore
• Sommige mense verkry nie mediese hulp vir siektes nie want hulle glo lyding is ‘n straf of dat die Here hul sal genees.
• Mense volg ‘n geloof of ‘n spesifieke kennisperspektief wat rituele, gebruike en tradisies insluit.
Voorbeelde van geloofspraktyke:
• Jehovasgetuies verbied bloedoortappings.
• Die katolieke kerk verbied die gebruik van enige voorbehoedmiddels.
• Sommige islamitiese lande vereis van vrouens om ‘n sluier te dra.en hulk an gestenig word as hulle aan egbreuk skuldig bevind word.
• Indiese vrouens moet selfmoord pleeg as hul mans sterf.
, Kulturele praktyke
Sommige kulturele praktyke se kwessies:
Poligame huwelike • Verhoog die Risiko van MIV/ Vigs.
• Dit kan ook kinders wat borsvoed beinvloed.
Vroeë huwelike • Baie jong meisies moet met ouer mans trou.
• Verhoog die Risiko vir die oordrag van SOI’e.
Inisiasie • Die besnyding van swart mans om waardige manne te word.
• Doel: kweek discipline, moed, uithouvermoë en gehardheid by ingewydes.
Skade van inisiasie:
• Interne bloeding a.g.v. die penis wat deurgesny word.
• Infeksie want die besering word aan kieme blootgestel.
• Sterfte end it kan noodlottig wees as dit nie veilig gedoen word nie.
• Eksterne misvorming van die penis.
Vroulike maagdelikheidstoetsing • Die zoeloe en xhosa mense doen dit.
• Meisies word fisiek ondersoek om die gesondheid van hul maagdevliese te bepaal.
• Glo dit kan die verspreiding van MIV/ Vigs beperk.
Skade van maagdelikheidstoetsing:
• Vernederend en skaad die Reg tot fisiese integriteit, nie- diskriminasie op grond van geslag, privaatheid en
waardigheid.
• Gesondheid word benadeel want die hergebruik van handskoene versprei SOI’e.
• Die meisies wat die toets slaag kan verkrag word en die wat die toets druip sal teen gediskrimineer word.
Kennisperspektiewe
• Mense kry verskillende kennisperspektiewe uit die verskillende studies wat menslike gedragondersoek.
• Dis die mening of standpunt wat jy oor iets het en ka nuit verskillende standpunte gesien word.
Siektes, armoede en geslagsongelykheid
Definisies:
Leefwyse- siektes • Siekte wat verband hou met die manier waarop mense lewe.
• Mense in armoede het ekonomiese ontneming en ‘n gebrek aan die vermoe om die nodige hulp te kry.
Sistoliese druk • Druk wat ontstaan wanneer die hart bloed in die slagare pomp.
• Meer bloed = meer druk.
Diastoliese druk • Druk wat ontstaan wanneer die hart gevul word met bloed na ‘n hartslag
• Die druk in die slagare daal dan.
Immuniteit • Die ligaaam se vermoe om himself teen infeksie en siektes te beskerm.
Patogeen • Siekte veroorsaakende agent.
Kanker
• Kom voor as gevolg van abnormale sel groei. Kankerselle verdeel en groei abnormale selle onbeheerbaar.
• Geslagsongelykheid en dwang seks lei tot servikale kanker onder vrouens met swakker immuunstelsels.
• Armoede verhoog die Risiko vir kanker a.g.v die werksomstandighede waarin sommiges moet werk.
• Meer as 200 tipes kanker bestaan. Een uit 500 kinders ontwikkel kanker voordat hul 15 jaar oud is.
• Prostaatkanker en borskanker is die prominentste.
Simptome van kanker:
Alle kanker • Gebrek aan eetlus, gewigsverlies, moegheid en koors.
Prostaat en lewerkanker • Wonde wat nie gesond word nie.
Velkanker • Moesie wat verander in kleur, tekstuur, grootte, vorm of dit jeuk.
Borskanker, velkanker en testikulere kanker • ‘n knop onder die vel.
Long-, rektale-, servikale-, blaas- of nierkanker • Abnormale groeisels, onverklaarbare bloeding of afskeiding
Kolonkanker • Langdurige hardlywigheid of diarree
Keel-, esofagus-, of skildklierkanker • Knaende hoes of heesheid.
Hoë bloeddruk
• Bloeddruk hang af van die hoeveelheid bloed wat die hart met elke sametrekking uit pomp en hoe maklik die bloed deur die bloedvate kan
vloei. Nouer bloedvate= hoe moeiliker is bloedvloei wat hoë bloeddruk veroorsaak.
• Word gemeet in mm Hg en word weergee as 2 waardes. Wanneer is bloeddruk hoog?
• 130/ 85 mmHg
Definisies:
Gesondheid • ‘n Toestand van algehele fisiese, geestelike en sosiale welsyn.
• Nie net die awesigheid van siekte of sieklikheid nie.
Angs • ‘n Gevoel van sterk senuweeagtigheid en ‘n normale reaksie op ‘n gebeurtenis.
• Konstante angstigheid sonder rede is nie gesond nie.
Depressie • Gevoel van hartseer of bedrukking.
• Verdwyn mettertyd.
Kliniese • Word deur chemiese wanbalanse in die brein veroorsaak.
depressie • Moet behandel word sodat dit nie tot selfmoord lei nie.
Menslike faktore wat gesondeidsrisiko’s inhou:
Ongelukke
• Onverwagte en onbeplande dinge wat gebeur
• Veroorsaak deur ‘n gebrek aan kennis, vaardighede en onveilige gedrag.
Krisisse
• Tye wanneer uiterste swaarkry of gevaar ervaar word.
• Dis ‘n noodtoestand wat groot nood en ontwrigting veroorsaak.
Rampe
• ‘n Groot tragedie of verwoesting wat deur die natuur of mense veroorsaak word.
• Veroorsaak groot hoeveelheid skade en verlies aan mense se lewens.
Sielkundige en sosiale praktyke
• Geestelike of emosionele toestande wat ons sielkundige welsyn in geheel bepaal.
Sluit in: • Hoe ons oor onsself voel.
• Gehalte van ons verhoudings.
• Vermoe om ons gevoelens te bestuur.
• Hoe ons probleme hanteer.
Gevolge van ‘n lae selfbeeld:
• Misbruik van alkohol en ander dwelms. • Swak eetgewoontes wat siektes soos oorgewig of
• Ongesonde seksuele gedrag wat lei tot SOI’s. ondergewig veroorsaak.
• Veroorsaak ongelukke.
Sosiale faktore
• Swak lewensomstandighede en armoede verhoog die risiko van swak gesondheid en ongelukke.
• Beperkte toegang tot skoon water en sanitasie kan tot siektes lei.
• Beperkte of swak gehalte kos lei tot voedingstekorte.
• Onveilige seksuele gedrag kan tot SOI’s bv, MIV/ Vigs lei.
Godsdiensfaktore
• Sommige mense verkry nie mediese hulp vir siektes nie want hulle glo lyding is ‘n straf of dat die Here hul sal genees.
• Mense volg ‘n geloof of ‘n spesifieke kennisperspektief wat rituele, gebruike en tradisies insluit.
Voorbeelde van geloofspraktyke:
• Jehovasgetuies verbied bloedoortappings.
• Die katolieke kerk verbied die gebruik van enige voorbehoedmiddels.
• Sommige islamitiese lande vereis van vrouens om ‘n sluier te dra.en hulk an gestenig word as hulle aan egbreuk skuldig bevind word.
• Indiese vrouens moet selfmoord pleeg as hul mans sterf.
, Kulturele praktyke
Sommige kulturele praktyke se kwessies:
Poligame huwelike • Verhoog die Risiko van MIV/ Vigs.
• Dit kan ook kinders wat borsvoed beinvloed.
Vroeë huwelike • Baie jong meisies moet met ouer mans trou.
• Verhoog die Risiko vir die oordrag van SOI’e.
Inisiasie • Die besnyding van swart mans om waardige manne te word.
• Doel: kweek discipline, moed, uithouvermoë en gehardheid by ingewydes.
Skade van inisiasie:
• Interne bloeding a.g.v. die penis wat deurgesny word.
• Infeksie want die besering word aan kieme blootgestel.
• Sterfte end it kan noodlottig wees as dit nie veilig gedoen word nie.
• Eksterne misvorming van die penis.
Vroulike maagdelikheidstoetsing • Die zoeloe en xhosa mense doen dit.
• Meisies word fisiek ondersoek om die gesondheid van hul maagdevliese te bepaal.
• Glo dit kan die verspreiding van MIV/ Vigs beperk.
Skade van maagdelikheidstoetsing:
• Vernederend en skaad die Reg tot fisiese integriteit, nie- diskriminasie op grond van geslag, privaatheid en
waardigheid.
• Gesondheid word benadeel want die hergebruik van handskoene versprei SOI’e.
• Die meisies wat die toets slaag kan verkrag word en die wat die toets druip sal teen gediskrimineer word.
Kennisperspektiewe
• Mense kry verskillende kennisperspektiewe uit die verskillende studies wat menslike gedragondersoek.
• Dis die mening of standpunt wat jy oor iets het en ka nuit verskillende standpunte gesien word.
Siektes, armoede en geslagsongelykheid
Definisies:
Leefwyse- siektes • Siekte wat verband hou met die manier waarop mense lewe.
• Mense in armoede het ekonomiese ontneming en ‘n gebrek aan die vermoe om die nodige hulp te kry.
Sistoliese druk • Druk wat ontstaan wanneer die hart bloed in die slagare pomp.
• Meer bloed = meer druk.
Diastoliese druk • Druk wat ontstaan wanneer die hart gevul word met bloed na ‘n hartslag
• Die druk in die slagare daal dan.
Immuniteit • Die ligaaam se vermoe om himself teen infeksie en siektes te beskerm.
Patogeen • Siekte veroorsaakende agent.
Kanker
• Kom voor as gevolg van abnormale sel groei. Kankerselle verdeel en groei abnormale selle onbeheerbaar.
• Geslagsongelykheid en dwang seks lei tot servikale kanker onder vrouens met swakker immuunstelsels.
• Armoede verhoog die Risiko vir kanker a.g.v die werksomstandighede waarin sommiges moet werk.
• Meer as 200 tipes kanker bestaan. Een uit 500 kinders ontwikkel kanker voordat hul 15 jaar oud is.
• Prostaatkanker en borskanker is die prominentste.
Simptome van kanker:
Alle kanker • Gebrek aan eetlus, gewigsverlies, moegheid en koors.
Prostaat en lewerkanker • Wonde wat nie gesond word nie.
Velkanker • Moesie wat verander in kleur, tekstuur, grootte, vorm of dit jeuk.
Borskanker, velkanker en testikulere kanker • ‘n knop onder die vel.
Long-, rektale-, servikale-, blaas- of nierkanker • Abnormale groeisels, onverklaarbare bloeding of afskeiding
Kolonkanker • Langdurige hardlywigheid of diarree
Keel-, esofagus-, of skildklierkanker • Knaende hoes of heesheid.
Hoë bloeddruk
• Bloeddruk hang af van die hoeveelheid bloed wat die hart met elke sametrekking uit pomp en hoe maklik die bloed deur die bloedvate kan
vloei. Nouer bloedvate= hoe moeiliker is bloedvloei wat hoë bloeddruk veroorsaak.
• Word gemeet in mm Hg en word weergee as 2 waardes. Wanneer is bloeddruk hoog?
• 130/ 85 mmHg
