1
LANDBOU-
BESTUURS-
PRAKTYKE
Graad 12
Kwartaal 1
2026
Bronne:
Department of Basic Education (DBE). Graad 12 Landboubestuurspraktyke vraestelle en memorandums (2017–2023).IMPAQ. Landboubestuurspraktyke Graad 12
assesseringsmateriaal (2022–2024).CAPS / Annual Teaching Plan (ATP): Agricultural Management Practices, Grade 12. NSS_DBE/Mei/Junie 2024. WCED T1_2025
Hierdie studiegids is saamgestel om Graad 12-leerders te help om Landboubestuurspraktyke:
Kwartaal 1 sistematies en doelgerig te hersien ter voorbereiding vir formele assesserings en die
finale eksamen.
Die inhoud fokus op die kernbegrippe, bestuursbeginsels en toepassings wat gereeld in
vraestelle getoets word, en help leerders om die verband tussen teorie en praktiese
boerderysituasies duidelik te verstaan.
Vir meer Juffrou Ansie produkte, kontak
INHOUD
Plaasbeplanning – Benutting van hulpbronne ................................................................................5
Grondstruktuur ........................................................................................................................5
Veld en beweiding (Veldbestuur) ............................................................................................. 10
Klimaat as ’n hulpbron / Omgewingsfaktore ............................................................................. 14
Meganisasie en implementering .............................................................................................. 15
Kapitaal as ’n hulpbron ........................................................................................................... 19
Arbeid as ’n hulpbron .............................................................................................................. 19
Entrepreneurskap as ’n hulpbron ............................................................................................ 20
Finansiële beplanning ................................................................................................................ 22
@Juffrou_Ansie
, 2
Berekeninge & Inkomstestaat .................................................................................................. 24
Begroting................................................................................................................................ 27
Rekordstelsel ......................................................................................................................... 27
Plaasbeplanning – Boerderystelsels ............................................................................................ 29
Presisieboerdery .................................................................................................................... 30
Kommersiële boerdery............................................................................................................ 33
Volhoubare plaasbeplanning ...................................................................................................... 34
Sakebeplanning ......................................................................................................................... 35
Term Beskrywing
Die doeltreffende kombinasie en koördinering van alle
Bestuur
hulpbronne om wins te vergroot.
Die somtotaal van die inkomste van alle boerderyondernemings
Bruto boerderyinkomste
plus diverse boerderyinkomste.
Die weidingsgebied wat voldoende weiveld verskaf om ’n
Drakrag
spesifieke aantal diere te onderhou.
Verpakkingsmateriaal van glas met aluminium- of
Glas bottels / Glas flesse
plastiekdeksels.
Die produksiefaktor wat nie maklik herwin kan word nadat dit vir
Grond
verstedeliking aangewend is nie.
Die gradiënt waarteen grond lê; beïnvloed erosie en
Helling
dreineerbaarheid van die grond.
Geld, vervaardigde goedere en bates wat gebruik word om ander
Kapitaal
goedere te produseer en inkomste te genereer.
Neem lank om water te absorbeer, maar behou vog vir ’n langer
Kleigrond
tydperk.
’n Rekwisisievorm om rekord te hou van geld wat uit die kleinkas
Kleinkasbewys
geneem word.
’n Boerderystelsel waar die regte ding op die regte plek, op die
Presisieboerdery
regte manier en op die regte tyd gedoen word.
@Juffrou_Ansie
, 3
Term Beskrywing
Sandgrond Absorbeer water vinnig, maar droog ook vinnig uit.
Skaduhelling Suidelike helling.
Sonaansighelling Noordelike helling.
’n Boerderybesigheidstrategie wat fokus op een produk of
Spesialisasie
werking in ’n boerderyonderneming.
’n Verhittingsmetode wat veroorsaak dat geen lewende
Sterilisering organismes na preservering in die voedselproduk teenwoordig is
nie.
Stroper Die plaasimplement wat gebruik word om gewasse te oes.
’n Skriftelike instruksie van die rekeninghouer aan die bank om ’n
Tjek gespesifiseerde bedrag aan ’n begunstigde te betaal wanneer dit
aangebied word.
Die kenmerke van ’n gebied, soos berge, heuwels en kontoere;
Topografie sluit hoogte bo seevlak, helling en blootstelling aan sonbestraling
in.
’n Mark waar verkope op ’n kommissiegrondslag namens die boer
Varsprodukte-mark / Veiling
deur agente gedoen word.
Die verlies van water wat gedurende die dag by grond en plante
Evapotranspirasie
na die atmosfeer plaasvind
Migrasie van plaaswerkers na 'n Probleem wat met die gebruik van menslike arbeid op plase
stede ondervind word.
Die bron van kapitaal wat deur die verkoop van plaasprodukte
Produksiekapitaal
verkry word.
Dormant/Rustend Die groeistadium van grasse gedurende die winter.
Infrarooi kaart Die tipe grondkaart wat die grondwaterinhoud van gronde aandui.
Die boer ontvang hierdie brondokument wanneer hy/sy goedere
Kredietaankoopfaktuur
op krediet koop.
ʼn Strategiese beplanningsinstrument wat kan help om 'n
SSGB('SWOT')-ontleding
boerdery te evalueer.
@Juffrou_Ansie
, 4
Term Beskrywing
Die hulpbron wat mense in bestuur, werkers en diensverskaffers
Tegniese hulpbron
insluit.
Die bestuursbeginsel wat 'n boer moet toepas voordat daar met
Beplanning
'n onderneming begin word.
Dataprosessering vir 'n aantal kliënte vind sentraal plaas, weg
Burosisteem
van die plase af.
Wet op Mate en Gewigte,
Verseker dat skale gereeld geïnspekteer en gekalibreer word.
1958 (Wet 13 van 1958)
Die beperking wat op die beweging van diere afgedwing word as
Kwarantyn
gevolg van 'n aansteeklike siekte.
Bestraling/Ultraviolet strale Die metode wat die oppervlakke van voedsel, voedselhouers en
of lig die lug steriliseer..
'n Tipiese voorbeeld van plaaswerk wat met seisoenale arbeid
Seisoenale arbeid
geassosieer word, is die oes van 'n jaarlikse vrugtegewas.
Swart Die grondkleur wat 'n aanduiding van 'n hoë humusinhoud.
Die verklaring wat as 'n riglyn dien om 'n boerderyonderneming
Visieverklaring
die toekoms.
'n Werker het vergeet om die toerusting in te gee en het dit eers
'n Verbale waarskuwing die volgende dag teruggebring. 'n Toepaslike dissiplinêre optrede
vir hierdie situasie sal 'n verbale waarskuwing wees.
Indikatorplant Die plantspesie wat die suksessiestatus van die veld bepaal.
Eksterne omstandighede of gebeure wat moet plaasvind vir 'n
Sakeplanaannames
besigheid om suksesvol te wees.
Grond erosie Die verwydering van bogrond deur afloopwater of sterk winde.
Grond pH 'n Aanduiding van die suurheid of alkaliniteit van die grond.
Die bemarkingskanaal waar vee en wild gewoonlik aan die
Veiling
hoogste bieër verkoop word.
Die versamelwoord vir al die verskillende dokumente wat nodig is
Brondokumente
om 'n Inkomstestaat te voltooi.
@Juffrou_Ansie
LANDBOU-
BESTUURS-
PRAKTYKE
Graad 12
Kwartaal 1
2026
Bronne:
Department of Basic Education (DBE). Graad 12 Landboubestuurspraktyke vraestelle en memorandums (2017–2023).IMPAQ. Landboubestuurspraktyke Graad 12
assesseringsmateriaal (2022–2024).CAPS / Annual Teaching Plan (ATP): Agricultural Management Practices, Grade 12. NSS_DBE/Mei/Junie 2024. WCED T1_2025
Hierdie studiegids is saamgestel om Graad 12-leerders te help om Landboubestuurspraktyke:
Kwartaal 1 sistematies en doelgerig te hersien ter voorbereiding vir formele assesserings en die
finale eksamen.
Die inhoud fokus op die kernbegrippe, bestuursbeginsels en toepassings wat gereeld in
vraestelle getoets word, en help leerders om die verband tussen teorie en praktiese
boerderysituasies duidelik te verstaan.
Vir meer Juffrou Ansie produkte, kontak
INHOUD
Plaasbeplanning – Benutting van hulpbronne ................................................................................5
Grondstruktuur ........................................................................................................................5
Veld en beweiding (Veldbestuur) ............................................................................................. 10
Klimaat as ’n hulpbron / Omgewingsfaktore ............................................................................. 14
Meganisasie en implementering .............................................................................................. 15
Kapitaal as ’n hulpbron ........................................................................................................... 19
Arbeid as ’n hulpbron .............................................................................................................. 19
Entrepreneurskap as ’n hulpbron ............................................................................................ 20
Finansiële beplanning ................................................................................................................ 22
@Juffrou_Ansie
, 2
Berekeninge & Inkomstestaat .................................................................................................. 24
Begroting................................................................................................................................ 27
Rekordstelsel ......................................................................................................................... 27
Plaasbeplanning – Boerderystelsels ............................................................................................ 29
Presisieboerdery .................................................................................................................... 30
Kommersiële boerdery............................................................................................................ 33
Volhoubare plaasbeplanning ...................................................................................................... 34
Sakebeplanning ......................................................................................................................... 35
Term Beskrywing
Die doeltreffende kombinasie en koördinering van alle
Bestuur
hulpbronne om wins te vergroot.
Die somtotaal van die inkomste van alle boerderyondernemings
Bruto boerderyinkomste
plus diverse boerderyinkomste.
Die weidingsgebied wat voldoende weiveld verskaf om ’n
Drakrag
spesifieke aantal diere te onderhou.
Verpakkingsmateriaal van glas met aluminium- of
Glas bottels / Glas flesse
plastiekdeksels.
Die produksiefaktor wat nie maklik herwin kan word nadat dit vir
Grond
verstedeliking aangewend is nie.
Die gradiënt waarteen grond lê; beïnvloed erosie en
Helling
dreineerbaarheid van die grond.
Geld, vervaardigde goedere en bates wat gebruik word om ander
Kapitaal
goedere te produseer en inkomste te genereer.
Neem lank om water te absorbeer, maar behou vog vir ’n langer
Kleigrond
tydperk.
’n Rekwisisievorm om rekord te hou van geld wat uit die kleinkas
Kleinkasbewys
geneem word.
’n Boerderystelsel waar die regte ding op die regte plek, op die
Presisieboerdery
regte manier en op die regte tyd gedoen word.
@Juffrou_Ansie
, 3
Term Beskrywing
Sandgrond Absorbeer water vinnig, maar droog ook vinnig uit.
Skaduhelling Suidelike helling.
Sonaansighelling Noordelike helling.
’n Boerderybesigheidstrategie wat fokus op een produk of
Spesialisasie
werking in ’n boerderyonderneming.
’n Verhittingsmetode wat veroorsaak dat geen lewende
Sterilisering organismes na preservering in die voedselproduk teenwoordig is
nie.
Stroper Die plaasimplement wat gebruik word om gewasse te oes.
’n Skriftelike instruksie van die rekeninghouer aan die bank om ’n
Tjek gespesifiseerde bedrag aan ’n begunstigde te betaal wanneer dit
aangebied word.
Die kenmerke van ’n gebied, soos berge, heuwels en kontoere;
Topografie sluit hoogte bo seevlak, helling en blootstelling aan sonbestraling
in.
’n Mark waar verkope op ’n kommissiegrondslag namens die boer
Varsprodukte-mark / Veiling
deur agente gedoen word.
Die verlies van water wat gedurende die dag by grond en plante
Evapotranspirasie
na die atmosfeer plaasvind
Migrasie van plaaswerkers na 'n Probleem wat met die gebruik van menslike arbeid op plase
stede ondervind word.
Die bron van kapitaal wat deur die verkoop van plaasprodukte
Produksiekapitaal
verkry word.
Dormant/Rustend Die groeistadium van grasse gedurende die winter.
Infrarooi kaart Die tipe grondkaart wat die grondwaterinhoud van gronde aandui.
Die boer ontvang hierdie brondokument wanneer hy/sy goedere
Kredietaankoopfaktuur
op krediet koop.
ʼn Strategiese beplanningsinstrument wat kan help om 'n
SSGB('SWOT')-ontleding
boerdery te evalueer.
@Juffrou_Ansie
, 4
Term Beskrywing
Die hulpbron wat mense in bestuur, werkers en diensverskaffers
Tegniese hulpbron
insluit.
Die bestuursbeginsel wat 'n boer moet toepas voordat daar met
Beplanning
'n onderneming begin word.
Dataprosessering vir 'n aantal kliënte vind sentraal plaas, weg
Burosisteem
van die plase af.
Wet op Mate en Gewigte,
Verseker dat skale gereeld geïnspekteer en gekalibreer word.
1958 (Wet 13 van 1958)
Die beperking wat op die beweging van diere afgedwing word as
Kwarantyn
gevolg van 'n aansteeklike siekte.
Bestraling/Ultraviolet strale Die metode wat die oppervlakke van voedsel, voedselhouers en
of lig die lug steriliseer..
'n Tipiese voorbeeld van plaaswerk wat met seisoenale arbeid
Seisoenale arbeid
geassosieer word, is die oes van 'n jaarlikse vrugtegewas.
Swart Die grondkleur wat 'n aanduiding van 'n hoë humusinhoud.
Die verklaring wat as 'n riglyn dien om 'n boerderyonderneming
Visieverklaring
die toekoms.
'n Werker het vergeet om die toerusting in te gee en het dit eers
'n Verbale waarskuwing die volgende dag teruggebring. 'n Toepaslike dissiplinêre optrede
vir hierdie situasie sal 'n verbale waarskuwing wees.
Indikatorplant Die plantspesie wat die suksessiestatus van die veld bepaal.
Eksterne omstandighede of gebeure wat moet plaasvind vir 'n
Sakeplanaannames
besigheid om suksesvol te wees.
Grond erosie Die verwydering van bogrond deur afloopwater of sterk winde.
Grond pH 'n Aanduiding van die suurheid of alkaliniteit van die grond.
Die bemarkingskanaal waar vee en wild gewoonlik aan die
Veiling
hoogste bieër verkoop word.
Die versamelwoord vir al die verskillende dokumente wat nodig is
Brondokumente
om 'n Inkomstestaat te voltooi.
@Juffrou_Ansie
