Samenvatting Rechtsfilosofie
Week 1: Wat is recht en wat is rechtvaardig?
Radbruch: natuurrecht
Radbruch was eerst een rechtspositivist, voor de 2e wereldoorlog. En na de
2e wereldoorlog was bij een natuurrecht aanhanger. Hij gelooft dat
iedereen van nature met een set van rechten is geboren.
Wat recht is in Radbruch zijn visie is in drie verschillende gevallen:
1) Gewone gevallen: recht is recht ook al is het onrechtvaardig
2) Ondragelijk recht: het is wel recht maar zo onrechtvaardig in dit
individuele geval dat het buiten toepassing gelaten moet worden.
3) Bewuste ontkenning van gelijkheid: recht is een bewuste ontkenning
van gelijkheid is geen recht.
De formule van Radbruch is dan ook: Recht is recht, ook al is het
onrechtvaardig tenzij het zo ondragelijk recht is dat het buiten toepassing
gelaten moet worden, en in sommige gevallen zelfs geen recht is.
Himma:
Himma zegt: een onrechtvaardige rechtsnorm is in beginsel helemaal geen
recht. Recht moet altijd aan de natuurlijke rechten van een mens voldoen.
De overlappingstheorie (Himma): De overlappingstheorie is de stelling dat
recht en moraal noodzakelijk met elkaar overlappen. Natuurlijke morele
normen zijn volgens de overlappingstheorie altijd juridisch geldig, of zulke
normen nu door mensen zijn gepositiveerd of niet. Daarnaast zijn deze
normen geen geldend recht indien ze te zeer conflicterend zijn met
natuurlijke normen (Radbruch’s theorie van natuurrecht).
Fuller: bekritiseert rechtspositivist
Volgens Fuller is recht een gemaakte rechtsnorm. Als een rechtsregel aan
de 8 principes van legaliteit voldoet dan is het recht, ook al is het
onrechtvaardig. En dat het recht is betekent niet dat je het moet
toepassen. Je moet dan toegeven dat het wel recht is, maar de toepassing
ervan onrechtvaardig is.
8 principes van legaliteit:
Om te kunnen gelden als recht moeten wetten voldoen aan acht ‘principes
van legaliteit’:
(1)wetten moeten algemeen zijn;
(2)ze moeten publiek zijn;
(3)ze mogen slechts bij uitzondering met terugwerkende kracht worden
toegepast;
(4)ze moeten begrijpelijk zijn;
(5)ze mogen niet tegenstrijdig zijn;
, (6)ze mogen geen voorschriften bevatten waaraan rechtssubjecten niet
kunnen voldoen;
(7)ze moeten relatief duurzaam zijn (niet steeds worden veranderd);
(8)ze moeten worden toegepast op een wijze die consistent is met hun
inhoud
Zonder minimale moraliteit (principes van legaliteit) is er geen recht. Is
het wel recht dan claimt de recht gehoorzaamheid. Fuller zegt dat er een
innerlijk moraal is in het recht. Daardoor zijn recht en moraal noodzakelijk
verbonden via de innerlijke moraal (8 principes) en niet via de inhoud van
het recht.
Het rechtspositivisme ontkent juist de overlappingstheorie: natuurlijke
normen die niet door mensen zijn gepositiveerd maken volgens het
rechtspositivisme geen onderdeel uit van het recht. En normen die wel
door mensen zijn gepositiveerd maken wel deel uit van het recht ongeacht
deze in strijd zijn met natuurlijke normen van moraliteit (Hart).
Hart:
Volgens Hart is recht een sociale regel en geen moraal. Recht is afhankelijk
van formele criteria:
1) Is het recht gemaakt door een bevoegde autoriteit?
2) Is het recht door juiste procedures tot stand gekomen?
3) Is het recht erkend door ‘officials’ van de samenleving?
Let op: Hart is een beschrijvende rechtspositivist. Hij zal dus nooit zeggen
wat onrechtvaardig is, dat is volgens hem een hele andere vraag dan wat
is recht? Hij zal wel zeggen of iets wel of geen recht is, maar verder zijn hij
er niet over oordelen. Het oordelen of je de wet moet gehoorzamen is een
moreel oordeel en daar gaat Hart niet over. Als het zo ver komt dat je
moreel gaat oordelen of iets rechtmatig is of niet, dan moet je erkennen
dat het in strijd is met het legaliteitsbeginsel. Omdat je achteraf gaat
zeggen dat iets ten tijde van het toepassen van het recht, niet
rechtvaardig was.
Week 2: rechtsvinding
Deze week gaat over rechtsvinding. Rechtsvinding gebeurt uitsluitend in
‘moeilijke’ gevallen waarin het niet duidelijk is wat de uitkomst van de
rechter zal zijn. In makkelijke gevallen zou je in principe niet naar de
rechter hoeven.
Rechtsvinding gaat in moeilijke gevallen over drie categorieën:
1) Open-textuur problemen problemen met interpretatie van
juridische begrippen, zoals bijvoorbeeld: ‘gevaarlijke situatie’ of
‘billijk’. Hart
2) Feiten probleem er zijn problemen met het vaststellen van de
feiten. De rechter zal deze dan vaststellen. Frank
Week 1: Wat is recht en wat is rechtvaardig?
Radbruch: natuurrecht
Radbruch was eerst een rechtspositivist, voor de 2e wereldoorlog. En na de
2e wereldoorlog was bij een natuurrecht aanhanger. Hij gelooft dat
iedereen van nature met een set van rechten is geboren.
Wat recht is in Radbruch zijn visie is in drie verschillende gevallen:
1) Gewone gevallen: recht is recht ook al is het onrechtvaardig
2) Ondragelijk recht: het is wel recht maar zo onrechtvaardig in dit
individuele geval dat het buiten toepassing gelaten moet worden.
3) Bewuste ontkenning van gelijkheid: recht is een bewuste ontkenning
van gelijkheid is geen recht.
De formule van Radbruch is dan ook: Recht is recht, ook al is het
onrechtvaardig tenzij het zo ondragelijk recht is dat het buiten toepassing
gelaten moet worden, en in sommige gevallen zelfs geen recht is.
Himma:
Himma zegt: een onrechtvaardige rechtsnorm is in beginsel helemaal geen
recht. Recht moet altijd aan de natuurlijke rechten van een mens voldoen.
De overlappingstheorie (Himma): De overlappingstheorie is de stelling dat
recht en moraal noodzakelijk met elkaar overlappen. Natuurlijke morele
normen zijn volgens de overlappingstheorie altijd juridisch geldig, of zulke
normen nu door mensen zijn gepositiveerd of niet. Daarnaast zijn deze
normen geen geldend recht indien ze te zeer conflicterend zijn met
natuurlijke normen (Radbruch’s theorie van natuurrecht).
Fuller: bekritiseert rechtspositivist
Volgens Fuller is recht een gemaakte rechtsnorm. Als een rechtsregel aan
de 8 principes van legaliteit voldoet dan is het recht, ook al is het
onrechtvaardig. En dat het recht is betekent niet dat je het moet
toepassen. Je moet dan toegeven dat het wel recht is, maar de toepassing
ervan onrechtvaardig is.
8 principes van legaliteit:
Om te kunnen gelden als recht moeten wetten voldoen aan acht ‘principes
van legaliteit’:
(1)wetten moeten algemeen zijn;
(2)ze moeten publiek zijn;
(3)ze mogen slechts bij uitzondering met terugwerkende kracht worden
toegepast;
(4)ze moeten begrijpelijk zijn;
(5)ze mogen niet tegenstrijdig zijn;
, (6)ze mogen geen voorschriften bevatten waaraan rechtssubjecten niet
kunnen voldoen;
(7)ze moeten relatief duurzaam zijn (niet steeds worden veranderd);
(8)ze moeten worden toegepast op een wijze die consistent is met hun
inhoud
Zonder minimale moraliteit (principes van legaliteit) is er geen recht. Is
het wel recht dan claimt de recht gehoorzaamheid. Fuller zegt dat er een
innerlijk moraal is in het recht. Daardoor zijn recht en moraal noodzakelijk
verbonden via de innerlijke moraal (8 principes) en niet via de inhoud van
het recht.
Het rechtspositivisme ontkent juist de overlappingstheorie: natuurlijke
normen die niet door mensen zijn gepositiveerd maken volgens het
rechtspositivisme geen onderdeel uit van het recht. En normen die wel
door mensen zijn gepositiveerd maken wel deel uit van het recht ongeacht
deze in strijd zijn met natuurlijke normen van moraliteit (Hart).
Hart:
Volgens Hart is recht een sociale regel en geen moraal. Recht is afhankelijk
van formele criteria:
1) Is het recht gemaakt door een bevoegde autoriteit?
2) Is het recht door juiste procedures tot stand gekomen?
3) Is het recht erkend door ‘officials’ van de samenleving?
Let op: Hart is een beschrijvende rechtspositivist. Hij zal dus nooit zeggen
wat onrechtvaardig is, dat is volgens hem een hele andere vraag dan wat
is recht? Hij zal wel zeggen of iets wel of geen recht is, maar verder zijn hij
er niet over oordelen. Het oordelen of je de wet moet gehoorzamen is een
moreel oordeel en daar gaat Hart niet over. Als het zo ver komt dat je
moreel gaat oordelen of iets rechtmatig is of niet, dan moet je erkennen
dat het in strijd is met het legaliteitsbeginsel. Omdat je achteraf gaat
zeggen dat iets ten tijde van het toepassen van het recht, niet
rechtvaardig was.
Week 2: rechtsvinding
Deze week gaat over rechtsvinding. Rechtsvinding gebeurt uitsluitend in
‘moeilijke’ gevallen waarin het niet duidelijk is wat de uitkomst van de
rechter zal zijn. In makkelijke gevallen zou je in principe niet naar de
rechter hoeven.
Rechtsvinding gaat in moeilijke gevallen over drie categorieën:
1) Open-textuur problemen problemen met interpretatie van
juridische begrippen, zoals bijvoorbeeld: ‘gevaarlijke situatie’ of
‘billijk’. Hart
2) Feiten probleem er zijn problemen met het vaststellen van de
feiten. De rechter zal deze dan vaststellen. Frank
