Hoofdstuk 1: wat is technologie, AI, en ethiek
1. Wat zijn ethiek en technologie?
Betekenis van het woord technologie
Geschiedenis Vandaag
Wetenschap en productieproces Proces en ding
Ruwe omschrijving van
technologie als ‘ding’ in brede
zin:
- Artificieel of kunstmatig
- Functioneel
- materieel
Betekenis van het woord AI
Geschiedenis Vandaag
Expertsysteem Datasysteem
regels die worden gevolgd leert vanzelf bij
vb. automatische stofzuiger: zoekt correlatie en verbanden
ALS botst DAN draaien geen info meer nodig van
werkt alleen met ingegeven info mensen om bij te leren
van mensen
1. superintelligence
kan veel meer dan een gemiddelde mens
’10 x Stephan Hawking’
Bestaat nog niet
2. algemene AI
kan wat een gemiddelde mens kan
3. smalle AI
beter dan een gemiddeld mens voor 1 specifieke taak
vb. gezichtsherkenning, vertaalsoftware, …
Betekenis van het woord ethiek
= Zoeken naar de essentie van ethiek, kijkend naar attitude, methode en
vragen
Alle ethiek is filosofie, maar niet alle filosofie is ethiek
ethiek is niet de essentie van de filosofie (er is ook ontologie, logica, …)
1. attitude
1.1. ethiek als liefde voor de wijsheid
Vb. van wijsheden: overdrijf niet, familie is belangrijk, …
Probleem: niet alleen ethici verkondigen wijsheden, maar ook
normale mensen
1.2. ethiek als critical thinking
= twijfelen aan wat gegeven is (kennis, waarnemingen, …)
Probleem: niet alleen ethici zijn kritisch
2. methode
eerste foto: kiezen voor de minste nadelen
, tweede foto: kiezen niet voor de minste nadelen
= we hebben verschillende principes waarop onze morele oordelen zijn
gebaseerd
= bij conflict tussen overtuigingen kiezen we niet voor de visie die kiest
voor de beste gevolgen
3. vragen
ethici stellen moeilijke vragen, moeilijke vragen omdat ze; onbeantwoord
lijken of abstract zijn
probleem: niet alleen ethici stellen moeilijke vragen
Subdomeinen van de ethiek
1. meta-ethiek
= abstracte, moeilijke vragen stellen over wat we (on)wenselijk vinden,
en die op systematische manier beantwoorden
Vb. wanneer is X moreel?
Deze vragen stellen alle meta-ethici, en enkel meta-ethici
2. descriptieve ethiek
= beschrijving van de morele opvattingen, waarden en normen bij X op
plaats Y
Vb. hoe denken Belgen over abortus?
Deze vragen stellen alle en enkel descriptieve ethici
3. normatieve ethiek (zegt hoe je zou moeten denken)
= stelt de vraag wat de juiste morele gedragingen zijn
= wat zijn de correcte waarden en normen
= wat moet ik doen om moreel goed te doen
Onderscheid tussen moreel juist of fout is niet zomaar willekeurig
we zoeken naar redenen: argumenteren
Twee soorten waarom-vragen
Redenen (argumenteren) Oorzaken (verklaren)
motieven / rechtvaardigingen feitelijke oorzaken
Ethici: zeggen waarom je iets wel Wetenschappers: verklaren waarom
mag je iets deed dat niet mag
- ik reed te snel omdat ik te - ik reed te snel omdat ik te
veel alcohol gedronken heb veel alcohol gedronken heb
*ook andere beroepen stellen normatieve vragen maar niet op systematische
wijze
Waarom ethiek studeren?
1) De onvermijdelijkheid van ethische vragen
2) Technologie roept nieuwe vragen op
Vb. over transparantie, verantwoordelijkheid, controle, …
Hoofdstuk 2: Wat moet ik doen om goed te doen?
*antwoorden op vragen kunnen afhangen van: omgeving, gevoel, °C, groepsdruk,
geur van de omgeving, …
1. Wat zijn ethiek en technologie?
Betekenis van het woord technologie
Geschiedenis Vandaag
Wetenschap en productieproces Proces en ding
Ruwe omschrijving van
technologie als ‘ding’ in brede
zin:
- Artificieel of kunstmatig
- Functioneel
- materieel
Betekenis van het woord AI
Geschiedenis Vandaag
Expertsysteem Datasysteem
regels die worden gevolgd leert vanzelf bij
vb. automatische stofzuiger: zoekt correlatie en verbanden
ALS botst DAN draaien geen info meer nodig van
werkt alleen met ingegeven info mensen om bij te leren
van mensen
1. superintelligence
kan veel meer dan een gemiddelde mens
’10 x Stephan Hawking’
Bestaat nog niet
2. algemene AI
kan wat een gemiddelde mens kan
3. smalle AI
beter dan een gemiddeld mens voor 1 specifieke taak
vb. gezichtsherkenning, vertaalsoftware, …
Betekenis van het woord ethiek
= Zoeken naar de essentie van ethiek, kijkend naar attitude, methode en
vragen
Alle ethiek is filosofie, maar niet alle filosofie is ethiek
ethiek is niet de essentie van de filosofie (er is ook ontologie, logica, …)
1. attitude
1.1. ethiek als liefde voor de wijsheid
Vb. van wijsheden: overdrijf niet, familie is belangrijk, …
Probleem: niet alleen ethici verkondigen wijsheden, maar ook
normale mensen
1.2. ethiek als critical thinking
= twijfelen aan wat gegeven is (kennis, waarnemingen, …)
Probleem: niet alleen ethici zijn kritisch
2. methode
eerste foto: kiezen voor de minste nadelen
, tweede foto: kiezen niet voor de minste nadelen
= we hebben verschillende principes waarop onze morele oordelen zijn
gebaseerd
= bij conflict tussen overtuigingen kiezen we niet voor de visie die kiest
voor de beste gevolgen
3. vragen
ethici stellen moeilijke vragen, moeilijke vragen omdat ze; onbeantwoord
lijken of abstract zijn
probleem: niet alleen ethici stellen moeilijke vragen
Subdomeinen van de ethiek
1. meta-ethiek
= abstracte, moeilijke vragen stellen over wat we (on)wenselijk vinden,
en die op systematische manier beantwoorden
Vb. wanneer is X moreel?
Deze vragen stellen alle meta-ethici, en enkel meta-ethici
2. descriptieve ethiek
= beschrijving van de morele opvattingen, waarden en normen bij X op
plaats Y
Vb. hoe denken Belgen over abortus?
Deze vragen stellen alle en enkel descriptieve ethici
3. normatieve ethiek (zegt hoe je zou moeten denken)
= stelt de vraag wat de juiste morele gedragingen zijn
= wat zijn de correcte waarden en normen
= wat moet ik doen om moreel goed te doen
Onderscheid tussen moreel juist of fout is niet zomaar willekeurig
we zoeken naar redenen: argumenteren
Twee soorten waarom-vragen
Redenen (argumenteren) Oorzaken (verklaren)
motieven / rechtvaardigingen feitelijke oorzaken
Ethici: zeggen waarom je iets wel Wetenschappers: verklaren waarom
mag je iets deed dat niet mag
- ik reed te snel omdat ik te - ik reed te snel omdat ik te
veel alcohol gedronken heb veel alcohol gedronken heb
*ook andere beroepen stellen normatieve vragen maar niet op systematische
wijze
Waarom ethiek studeren?
1) De onvermijdelijkheid van ethische vragen
2) Technologie roept nieuwe vragen op
Vb. over transparantie, verantwoordelijkheid, controle, …
Hoofdstuk 2: Wat moet ik doen om goed te doen?
*antwoorden op vragen kunnen afhangen van: omgeving, gevoel, °C, groepsdruk,
geur van de omgeving, …
