Competentieprofiel methodisch werken
1.A. Student kent competentie 5 en weet welke niveaus en indicatoren daarin benoemd zijn.
1.B. Factoren die van invloed zijn op het ontstaan van problemen op individueel, collectief en
maatschappelijk niveau.
Individueel niveau
Persoonlijke beperkingen: zoals mensen met een licht verstandelijke beperking of mensen
die psychisch kwetsbaar zijn.
Persoonlijke omstandigheden zoals ziekte van de persoon zelf of van zijn naasten en
intensieve zorg als mantelzorger.
,Collectief niveau
Levensomstandigheden: zoals een slechte huisvesting, een onveilige buurt met veel
vandalisme en criminaliteit.
Maatschappelijk niveau
Afkomst: iemand die opgroeit in een gezin dat in armoede leeft, waar verwaarlozing speelt
en waar talenten niet erkend of gestimuleerd worden zal later eerde in een kwetsbare
positie raken dan iemand die liefdevol opgevoed wordt in een gezin met ruimere financiële
middelen en die gestimuleerd wordt zich te ontwikkelen. Denk bijvoorbeeld ook aan het
opgroeien in een vluchtelingengezin dat kampt met ontworteling en traumaverwerking.
1.C. Student begrijpt het belang van cyclisch werken.
Doordat je actief bent in kleine stappen, successen behalen, brengt vertrouwen en je werkt aan het
groter doel
1. Contact tot stand brengen
Hoe maak ik contact met cliënt (systeem) / bewoners / groep.
2. situatie verkennen
Wat is er aan de hand?
3. situatie afwegen
Hoe is de verhouding tussen draagkracht en draaglast? Hoe zijn de verhoudingen binnen de groep
betrokkenen? Met welke kenmerken van client (systeem) bewoners (doel) groep moet ik rekening
houden?
4. wensen en oplossingen verkennen
Wat wil de cliënt en wat zijn de mogelijkheden?
5. plannen en acties uitvoeren en bijstellen
Hoe zijn de mogelijkheden te realiseren? Wie voert welke taken uit?
6. evalueren en/ of afsluiten
Wat is bereikt? wat wordt de volgende stap of kan het contact worden afgesloten?
1.D. Student kent redenen om aan te sturen op kleine acties die tot successen leiden.
Door aan te sturen op kleine acties die tot successen leiden neemt het vertrouwen in eigen
mogelijkheden en in elkaar of in het grotere doel toe. Als hulpverlener streef je niet naar een
nauwkeuring hulpverleningsplan (voor langer termijn) met vooraf heel precies geformuleerde doelen
en activiteiten. Het is immers niet te voorspellen hoe de situatie er over een week, een maand of een
halfjaar uitziet. Je plan moet in alle gevallen zo flexibel zijn dat het aangepast kan worden aan de
situatie. Je sluit dus direct aan bij de voorgang die geboekt wordt.
, Zes taken van de methodische cyclus
2.A. Student kent de verschillende manieren waarop de sociaal werker in contact komt met
cliënten, en wat dat vraagt van de sociaal werker.
Zelfmelders
Zelfmelders zijn mensen die zelf opzoek gaan naar hulp. Voor deze groep is het belangrijk om als
professional een uitnodigende vorm van contactlegging te ontwikkelen bijv. een spreekuur in het
wijkcentra. In het gesprek met een zelfmelder is het belangrijk om bewust te zijn van je eigen
vooroordelen en deze op een zijspoor te zetten. Vervolgens kun je je open stellen voor de unieke
persoon die tegenover je zit. Je moet je eigen innerlijke reacties op de manier waarop de ander zich
presenteer professioneel leren hanteren. Het gaat erom een brug te slaan tussen jou en de ander.
Eigen signalering of signalering door sociaal werker van een wijkteam
Als je aanwezig bent in de leefwereld van wijkbewoners, zie je waar het goed gaat, waar dingen soms
mislopen en waar kansen liggen om de situatie van de mensen te verbeteren. Door oog te hebben
voor dit soort zaken kunnen ontsporingen worden voorkomen of vroegtijdig gesignaleerd zodat er
iets aan kan worden te gaan. Het kan zo zijn dat je herhaaldelijk voor een dichter deur komt te staan
wanneer je een cliënt thuis opzoekt. Hier komt het outreached werk pur sang om de hoek kijken. Je
zult creatieve technieken moeten inzetten om mensen te bereiken. Outreachted werken vraagt veel
contact. Hoe meer je in staat bent contact te leggen en te onderhouden met allerhande bewoners in
de wijk, hoe beter je weet wat zich daar afspeelt en welke wensen, behoefte en moeilijkheden
bewoners hebben. Door bekend te zijn in buurt bij organisaties en bij de bewoners wordt je een
vertrouwenspersoon. Op deze manier krijgt je eerder signalen over personen met wie het niet goed
gaat en over dreigende conflicten én kom je gemakkelijk binnen bij mensen als dat nodig is. Ga altijd
zorgvuldig om met het delen van de informatie die je op deze manier verkrijgt. Als je bekendstaat als
iemand die persoonlijke informatie doorverteld, dan zal dat je positie op termijn schaden.
Een belangrijke vraag wanneer is iemand ongevraagd benaderd is of je moet aanhouden wanneer
iemand duidelijk maakt geen behoefte te hebben aan bemoeienis. De afwijzing kan verschillende
oorzaken hebben zoals angst of wantrouwen. Een algemene vuistregel voor het verkrijgen van
contact in geval van zorgelijke signalen is dat je interesse toont in het wel en wee van mensen en niet
rechtstreeks op je doel afstevent. Neem de tijd om iemand te leren kennen en gaandeweg te
ontdekken wat er speelt en gedaan kan worden.
Signalen van samenwerkingspartners
Het sociaal werk werkt intensief samen met andere organisaties zoals politie,
woningbouwvereniging, sociale zaken, school en Centrum Jeugd en Gezin. Deze organisaties kunnen
een signaal bij het sociaal werk neerleggen of dit bespreken in een overleg tussen verschillende
samenwerkingspartners in de regio.
Op het moment dat je met mensen in contact komt naar aanleiding van een signaal van
samenwerkingspartners over overlast of plichtsverzuim, is er vaak al contact opgenomen door de
samenwerkingspartner om mensen te wijzen op hun plichten. Vaak heeft dit voor wrijving gezorgd
en zijn de verhoudingen daardoor gespannen. Er wordt verwacht dat jij ingrijpt en de situatie waar
mogelijk in goede banen leidt. Het beeld van de situatie dat geschetst wordt door de betrokken
beroepskrachten kaneen negatieve invloed hebben op jou beeldvorming. Realiseer je dat zij vanuit
hun taak naar de situatie kijken en dat dit sterk kan verschillen van het perspectief van de mensen
die het betreft. Voor die laatsten is het niet altijd duidelijk welke rol de professional heeft die
1.A. Student kent competentie 5 en weet welke niveaus en indicatoren daarin benoemd zijn.
1.B. Factoren die van invloed zijn op het ontstaan van problemen op individueel, collectief en
maatschappelijk niveau.
Individueel niveau
Persoonlijke beperkingen: zoals mensen met een licht verstandelijke beperking of mensen
die psychisch kwetsbaar zijn.
Persoonlijke omstandigheden zoals ziekte van de persoon zelf of van zijn naasten en
intensieve zorg als mantelzorger.
,Collectief niveau
Levensomstandigheden: zoals een slechte huisvesting, een onveilige buurt met veel
vandalisme en criminaliteit.
Maatschappelijk niveau
Afkomst: iemand die opgroeit in een gezin dat in armoede leeft, waar verwaarlozing speelt
en waar talenten niet erkend of gestimuleerd worden zal later eerde in een kwetsbare
positie raken dan iemand die liefdevol opgevoed wordt in een gezin met ruimere financiële
middelen en die gestimuleerd wordt zich te ontwikkelen. Denk bijvoorbeeld ook aan het
opgroeien in een vluchtelingengezin dat kampt met ontworteling en traumaverwerking.
1.C. Student begrijpt het belang van cyclisch werken.
Doordat je actief bent in kleine stappen, successen behalen, brengt vertrouwen en je werkt aan het
groter doel
1. Contact tot stand brengen
Hoe maak ik contact met cliënt (systeem) / bewoners / groep.
2. situatie verkennen
Wat is er aan de hand?
3. situatie afwegen
Hoe is de verhouding tussen draagkracht en draaglast? Hoe zijn de verhoudingen binnen de groep
betrokkenen? Met welke kenmerken van client (systeem) bewoners (doel) groep moet ik rekening
houden?
4. wensen en oplossingen verkennen
Wat wil de cliënt en wat zijn de mogelijkheden?
5. plannen en acties uitvoeren en bijstellen
Hoe zijn de mogelijkheden te realiseren? Wie voert welke taken uit?
6. evalueren en/ of afsluiten
Wat is bereikt? wat wordt de volgende stap of kan het contact worden afgesloten?
1.D. Student kent redenen om aan te sturen op kleine acties die tot successen leiden.
Door aan te sturen op kleine acties die tot successen leiden neemt het vertrouwen in eigen
mogelijkheden en in elkaar of in het grotere doel toe. Als hulpverlener streef je niet naar een
nauwkeuring hulpverleningsplan (voor langer termijn) met vooraf heel precies geformuleerde doelen
en activiteiten. Het is immers niet te voorspellen hoe de situatie er over een week, een maand of een
halfjaar uitziet. Je plan moet in alle gevallen zo flexibel zijn dat het aangepast kan worden aan de
situatie. Je sluit dus direct aan bij de voorgang die geboekt wordt.
, Zes taken van de methodische cyclus
2.A. Student kent de verschillende manieren waarop de sociaal werker in contact komt met
cliënten, en wat dat vraagt van de sociaal werker.
Zelfmelders
Zelfmelders zijn mensen die zelf opzoek gaan naar hulp. Voor deze groep is het belangrijk om als
professional een uitnodigende vorm van contactlegging te ontwikkelen bijv. een spreekuur in het
wijkcentra. In het gesprek met een zelfmelder is het belangrijk om bewust te zijn van je eigen
vooroordelen en deze op een zijspoor te zetten. Vervolgens kun je je open stellen voor de unieke
persoon die tegenover je zit. Je moet je eigen innerlijke reacties op de manier waarop de ander zich
presenteer professioneel leren hanteren. Het gaat erom een brug te slaan tussen jou en de ander.
Eigen signalering of signalering door sociaal werker van een wijkteam
Als je aanwezig bent in de leefwereld van wijkbewoners, zie je waar het goed gaat, waar dingen soms
mislopen en waar kansen liggen om de situatie van de mensen te verbeteren. Door oog te hebben
voor dit soort zaken kunnen ontsporingen worden voorkomen of vroegtijdig gesignaleerd zodat er
iets aan kan worden te gaan. Het kan zo zijn dat je herhaaldelijk voor een dichter deur komt te staan
wanneer je een cliënt thuis opzoekt. Hier komt het outreached werk pur sang om de hoek kijken. Je
zult creatieve technieken moeten inzetten om mensen te bereiken. Outreachted werken vraagt veel
contact. Hoe meer je in staat bent contact te leggen en te onderhouden met allerhande bewoners in
de wijk, hoe beter je weet wat zich daar afspeelt en welke wensen, behoefte en moeilijkheden
bewoners hebben. Door bekend te zijn in buurt bij organisaties en bij de bewoners wordt je een
vertrouwenspersoon. Op deze manier krijgt je eerder signalen over personen met wie het niet goed
gaat en over dreigende conflicten én kom je gemakkelijk binnen bij mensen als dat nodig is. Ga altijd
zorgvuldig om met het delen van de informatie die je op deze manier verkrijgt. Als je bekendstaat als
iemand die persoonlijke informatie doorverteld, dan zal dat je positie op termijn schaden.
Een belangrijke vraag wanneer is iemand ongevraagd benaderd is of je moet aanhouden wanneer
iemand duidelijk maakt geen behoefte te hebben aan bemoeienis. De afwijzing kan verschillende
oorzaken hebben zoals angst of wantrouwen. Een algemene vuistregel voor het verkrijgen van
contact in geval van zorgelijke signalen is dat je interesse toont in het wel en wee van mensen en niet
rechtstreeks op je doel afstevent. Neem de tijd om iemand te leren kennen en gaandeweg te
ontdekken wat er speelt en gedaan kan worden.
Signalen van samenwerkingspartners
Het sociaal werk werkt intensief samen met andere organisaties zoals politie,
woningbouwvereniging, sociale zaken, school en Centrum Jeugd en Gezin. Deze organisaties kunnen
een signaal bij het sociaal werk neerleggen of dit bespreken in een overleg tussen verschillende
samenwerkingspartners in de regio.
Op het moment dat je met mensen in contact komt naar aanleiding van een signaal van
samenwerkingspartners over overlast of plichtsverzuim, is er vaak al contact opgenomen door de
samenwerkingspartner om mensen te wijzen op hun plichten. Vaak heeft dit voor wrijving gezorgd
en zijn de verhoudingen daardoor gespannen. Er wordt verwacht dat jij ingrijpt en de situatie waar
mogelijk in goede banen leidt. Het beeld van de situatie dat geschetst wordt door de betrokken
beroepskrachten kaneen negatieve invloed hebben op jou beeldvorming. Realiseer je dat zij vanuit
hun taak naar de situatie kijken en dat dit sterk kan verschillen van het perspectief van de mensen
die het betreft. Voor die laatsten is het niet altijd duidelijk welke rol de professional heeft die
