Inhoud
INTRO...................................................................................................................................................................................... 5
THEMA 1: INTRODOCUTIE IN DE PSYCHODIAGNOSTIEK............................................................................................................ 6
DEEL 1: SITUERING................................................................................................................................................................... 6
WAT IS PSYCHODIAGNOSTIEK................................................................................................................................................................6
DE (PSYCHOLOGISCHE) TEST: 6 CENTRALE ELEMENTEN...............................................................................................................................7
ROL VAN DIAGNOSTIEK IN PSYCH/PEDAGOGISCH WERKVELD........................................................................................................................8
CLASSIFICATIE.................................................................................................................................................................................... 9
1) Indeling volgens instructie/afname.........................................................................................................................................9
Individueel VS groepstesten...................................................................................................................................................................... 9
Snelheids VS niveautest............................................................................................................................................................................. 9
2) Indeling volgens aard van vragen............................................................................................................................................9
Cultuurvrij of niet....................................................................................................................................................................................... 9
Direct VS indirect..................................................................................................................................................................................... 10
Gestructureerd (keuzeantwoorden) of minder gestruct (open/vrije antwoorden)..................................................................................10
3) indeling volgens individuele verschillen.................................................................................................................................10
4) indeling Volgens testgedrag (link met o data slide).............................................................................................................11
3 soorten niveautesten (zoals t data).......................................................................................................................................................11
Testen voor gedragswijze........................................................................................................................................................................ 12
5) indeling volgens inhoud.........................................................................................................................................................14
DEEL 2: HISTORISCHE ONTWIKKELING VH TESTEN.................................................................................................................. 15
GESCHIEDENIS VD TESTONTWIKKELING: 3 BEPALENDE GEBEURTENISSEN.......................................................................................................15
periode 0: vroege voorlopers (voor 1700)..................................................................................................................................15
Periode 1: aanloop (18e E – 1905)..............................................................................................................................................17
Stimulansen vanuit de psychiatrie........................................................................................................................................................... 18
stimulansen vanuit de genetica............................................................................................................................................................... 18
stimulansen vanuit de experimentele psychologie..................................................................................................................................19
Overgang naar periode 2.........................................................................................................................................................................20
periode 2: eerste ontwikkelingen (1905-1914) per domein.......................................................................................................20
domein: intelligentie: aanloop naar periode 2.........................................................................................................................................20
La Psychologie Individuelle – alfred Binet...........................................................................................................................................20
Periode 3: stroomversnelling (1914-1940) – domein: intelligentie..........................................................................................................22
Ook vooruitgang op vlak van individuele testdiagnostiek...................................................................................................................23
periode 4: consolidatie (1940-1965) – domein intelligentie....................................................................................................................24
domein psychotechniek:.............................................................................................................................................................25
domein: psychotechnische proeven ( tot 1914 of voor periode 3)..........................................................................................................25
domein: psychotechnische proeven: periode 3.......................................................................................................................................25
domein: psychotechnische proeven – periode 4 jaren 1940....................................................................................................................26
domein: persoonlijkheidsvragenlijsten......................................................................................................................................26
domein persoonlijkheidsvragenlijsten – periode 3..................................................................................................................................26
domein persoonlijkheidsvragenlijsten – periode 4 – jaren 1940..............................................................................................................27
domein: projectietesten.............................................................................................................................................................28
domein projectietesten – periode 3 vanaf jaren 1930.............................................................................................................................28
domein projectietesten – periode 4 (jaren 1940)....................................................................................................................................30
periode 5: recente geschiedenis (over alle domeinen heen)......................................................................................................30
DEEL 3: BELANG VAN PSYCHODIAGNOSTIEK (ZIE HIERNAAST AFGEDRUKTE PPT)....................................................................31
DEEL 1: OORDEELSFOUTEN IN PD?..................................................................................................................................................... 32
correct logish redeneren (witteman & koele)............................................................................................................................32
schijnbaar correct logisch redeneren (witteman & koele).........................................................................................................32
1
, besliskunde (Pioniers in het veld: Kahneman, Tversky, Ross & Nisbett.....................................................................................32
OORDEELSFOUTEN?.......................................................................................................................................................................... 33
BIAS EN HEURISTIEKEN (WITTEMAN & KOELE)........................................................................................................................................33
Bias.............................................................................................................................................................................................33
Heuristiek...................................................................................................................................................................................33
DENKFOUTEN - OORDEELSFOUTEN....................................................................................................................................................... 33
1) Fundamentele attirbutiefout.................................................................................................................................................33
2) Vals- concensuseffect.............................................................................................................................................................33
3) Representativiteit (><beschikbaarheid).................................................................................................................................34
4) Illusoire correlaties (beetje gerelateerd aan representativiteit)............................................................................................34
5) Illusie van controle.................................................................................................................................................................35
6) Beschikbaarheid >< representativiteit...................................................................................................................................36
7) confirmation bias...................................................................................................................................................................36
8) verankeren (meer heuristiek die optreedt)...........................................................................................................................36
9) voorstelling............................................................................................................................................................................36
CONCRETE OPLOSSINGEN VOOR DENKFOUTEN/OORDEELSFOUTEN...............................................................................................................37
DEEL 2: 6 POTENTIËLE VOORDELEN TOV SUBJECTIEF OORDEEL...................................................................................................................37
voordelen van een test...............................................................................................................................................................37
1) efficiëntie............................................................................................................................................................................................. 37
2) standaardisatie & 3) objectiviteit.........................................................................................................................................................38
A) standaardisatie bij afname............................................................................................................................................................. 38
B) standaardisatie bij scoring..............................................................................................................................................................39
1-scoring van reacties op items met open-vraagvorm...................................................................................................................40
2-Scoring van reacties op geprecodeerde items.............................................................................................................................40
DEEL 4: PSYCHODIAGNOSTIEK ALS PROCES (TEKST 1 READER + INTERACTIECOLLEGE).............................................................42
TEKST READER.................................................................................................................................................................................. 42
1- introductie..............................................................................................................................................................................42
2- procesmodellen van PD..........................................................................................................................................................42
A- een gemeenschappelijke basis............................................................................................................................................................ 43
B- twee invloedrijke kaders voor PD........................................................................................................................................................45
1)het model van handelingsgerichte diagnostiek................................................................................................................................45
2) de diagnostische cyclus...................................................................................................................................................................49
vergelijking HGD-DC............................................................................................................................................................................51
3- het psychodiagnostisch verslag: een introductie...................................................................................................................52
4- zie bijlage p. 23 oef rond transparantie en toetsbaarheid....................................................................................................53
CASUS MARIE.................................................................................................................................................................................. 54
clips intake + intervisie: richtvragen..........................................................................................................................................54
INTERACTIECOLLEGE 1: 17/10/2024 (OEF REPRESENTATIEF AAN EXAMEN).............................................................................55
OEF: ZET DEZE ACTIVITEITEN IN JUISTE FASE VAN 3 MODELLEN (EMPIRISCH – DC EN HGW)...........................................................................55
HGD UITGELICHT...............................................................................................................................................................................56
EXAMENVRAAG ZIE PPT..................................................................................................................................................................... 56
STELLING HGD................................................................................................................................................................................ 56
DIAGNOSTIEK IN ARBEIDS- EN ORGANSATIECONTEXT DE CUYPER.................................................................................................................56
DIAGNOSTISCHE VRAAGSTELLINGEN......................................................................................................................................................57
diagnostische vraagstelling oef.................................................................................................................................................57
RAPPORTERING = TRANSPARANT EN TOETSBAAR.....................................................................................................................................57
CASUS MARIE TERUGKOPPELING.......................................................................................................................................................... 57
ZIE PPT SLIDE 26.............................................................................................................................................................................. 59
THEMA 2: EEN PSYCHOMETRISCH FUNDAMENT..................................................................................................................... 60
DEEL 1: NORMSCORES (TEKST 1)............................................................................................................................................ 60
1. INLEIDING................................................................................................................................................................................... 61
1.1 STAP 1: antwoorden op een test..........................................................................................................................................61
2
, 1.2 STAP 2: ruwe score...............................................................................................................................................................61
1.3 STAP 3: vergelijking met absolute standaard of omzetting ahv normtabel........................................................................61
1.3.1 absoluut of criteriumgericht meten................................................................................................................................................61
1.3.2 relatief of normgericht meten.........................................................................................................................................................62
2. NORMSCORES.............................................................................................................................................................................. 62
2.1 inleiding................................................................................................................................................................................62
2.2 omzetten naar rangscores...................................................................................................................................................63
2.2.1 percentielen.................................................................................................................................................................................... 63
2.2.2 andere rangscores...........................................................................................................................................................................63
2.2.3 verband tussen verschillende rangscores.......................................................................................................................................64
2.3 omzetten naar standaardscores via lineaire transformatie................................................................................................64
2.3.1 z-scores........................................................................................................................................................................................... 65
2.3.2 T-scores........................................................................................................................................................................................... 66
2.3.3 verband tussen z-scores, T-scores en rangscores............................................................................................................................66
2.4 omzetten naar standaardscores onder de normale verdeling.............................................................................................67
2.4.1 de normale verdeling (zie curves p. 33)..........................................................................................................................................67
2.4.2 Percentielen onder de normale verdeling.......................................................................................................................................67
2.4.3 Normaal verdeelde z-scores............................................................................................................................................................68
2.4.4 genormaliseerde z-scores............................................................................................................................................................... 68
2.4.5 genormaliseerde T-scores............................................................................................................................................................... 71
2.4.6 Stanford-Binet, IQ scores, Wechsler IQ-scores en Wechsler subtestscores....................................................................................72
2.4.7 stanines........................................................................................................................................................................................... 73
2.4.8 Verband tussen verschillende standaardscores onder de normale verdeling en rangscores..........................................................73
3. samenvatting: verband tss de versch normscores.................................................................................................................75
3.1 indeling volgens betekenis................................................................................................................................................................. 75
3.2 indeling normscores volgens de vorm vd verdeling...........................................................................................................................76
DEEL 2: PSYCHOMETRISCHE CRITERIA.................................................................................................................................... 77
ZELFSTUDIE KWALITEIT VAN DE NORMGROEP (READER) TEKST 3 + OEF..................................................................................77
HC 3 PSYCHOMATRISCHE CRITERIA: BETROUWBAARHEID EN VALIDITEIT...............................................................................78
1- BETROUWBAARHEID - RELIABILITY....................................................................................................................................................78
4 bronnen van niet-systematische variatie................................................................................................................................78
Klassieke testtheorie slide 12.....................................................................................................................................................79
4 methoden om betrouwbaarheid te bepalen/onderzoeken.....................................................................................................79
test-hertest.............................................................................................................................................................................................. 80
Interbeoordelaarsbetrouwbaarheid........................................................................................................................................................81
2- VALIDITEIT...................................................................................................................................................................................81
soorten validiteit – 4 grequent gebruikte categorieën (indeling kennen!!!! zie tekst ook).......................................................82
nuancering tekst validity.......................................................................................................................................................................... 82
3- FAIRHEID.................................................................................................................................................................................... 84
INTERACTIECOLLEGE 3 VOORBEREIDING................................................................................................................................ 85
KENNISCLIP FAIRHEID.........................................................................................................................................................................85
4- wat is fairheid........................................................................................................................................................................85
5- Bedreigingen van fairheid ...................................................................................................................................................86
A) Testinhoud ........................................................................................................................................................................................ 86
B) Testcontext ........................................................................................................................................................................................ 86
C) Testrespons ....................................................................................................................................................................................... 86
D) Kans om te leren ............................................................................................................................................................................... 87
6- Fairheid ≠ gelijkheid ............................................................................................................................................................87
TEKSTEN READER: RELIABILITY & VALIDITY............................................................................................................................................. 88
OEFENINGEN INTERACTIECOLLEGE 3..................................................................................................................................................... 88
THEMA 3: DIAGNOSTIEK VAN INTELLIGENTIE EN PERSOONLIJKHEID.......................................................................................89
KENNISCLIPS.......................................................................................................................................................................... 89
3
, 1. DIAGNOSTIEK INTELLIGENTIE – WAT ZEGT DE THEORIE?........................................................................................................................89
Werkwijze psychometrische benadering...................................................................................................................................89
start theorievorming?.............................................................................................................................................................................. 90
g- factor................................................................................................................................................................................................... 91
bedenkingen bij g door robuustheid van onderzoeken doorheen tijd.....................................................................................................92
HUIDIGE PSYCHOMETRISCHE MODELLEN ROND INTELLIGENTIE?..................................................................................................................92
Cattell-Horn-Carroll (CHC) model...............................................................................................................................................92
WAT ZIJN NU DIE “BCV’S”?............................................................................................................................................................... 95
Vloeiende intelligentie (Gf)........................................................................................................................................................95
gekristaliseerde intelligentie (Gc)..............................................................................................................................................95
Werkgeheugencapaciteit (GWM)..............................................................................................................................................95
leerefficiëntie & Retrieval fluency (Gi & Gr)...............................................................................................................................96
visuele informatieverwerking (Gv).............................................................................................................................................96
auditieve informatieverwerking (Ga).........................................................................................................................................96
Verwerkingssnelheid (Gs)...........................................................................................................................................................97
Kwantitatieve kennis (Gq)..........................................................................................................................................................97
MEERWAARDE CHC MODEL?............................................................................................................................................................97
principes Cross-battery assessment (XBA).................................................................................................................................98
principes XBA benadering..........................................................................................................................................................98
criteria voor meten van ‘G-factor’/algemene intelligentie........................................................................................................98
link CHC ~ schoolse prestaties?..................................................................................................................................................99
HET G-VPR MODEL...........................................................................................................................................................................99
CONCLUSIE THEORIE INTELLIGENTIE EN PSYCHOMETRISCHE MODELLEN......................................................................................................101
samenvatting & evaluatie........................................................................................................................................................101
toekomst?................................................................................................................................................................................101
DIAGNOSTIEK PPHEID ACHTERGROND.................................................................................................................................................101
constructiemethoden...............................................................................................................................................................102
(1) factoranalytisch/inductief.................................................................................................................................................................102
(2) Empirisch/criteriumgericht...............................................................................................................................................................102
(3) theoretisch/apriori/deductief...........................................................................................................................................................102
constructiemethoden...............................................................................................................................................................103
Big Five persoonlijkheidstheorie = 1 vd ! ppheidstheorieen als basis van veel ppheidsvragenlijsten......................................103
TEKST 6 READER................................................................................................................................................................... 103
INTERACTIECOLLEGE 4......................................................................................................................................................... 103
4