Ondernemingsrecht – CIVR2-ONR
College I – Herhaling inleiding ondernemingsrecht
Praktisch ondernemingsrecht
H1, H2, H3 en H5
1.1
Onderneming > geen vaste definitie in het BW
Economisch begrip met meerdere definities
Artikel 1 Wet op de ondernemingsraden (WOR):
Zelfstandig optredend organisatorisch verband
Waarin krachtens arbeidsovereenkomst of publiekrechtelijke aanstelling arbeid wordt
verricht
Artikel 2 Handelsregisterbesluit -> van belang bij dit vak
Zelfstandig optredende organisatorische eenheid
Door inbreng van arbeid of middelen
Diensten of goederen leveren of werken tot stand brengen
Oogmerk op materieel voordeel
Lid 2: geen onderneming bij onvoldoende omvang van activiteiten of omzet (volgens de KvK)
Verschil tussen definities
Handelsregisterbesluit: commerciële winstgerichte bedrijven: onderneming drijven. Veelal wordt
onderneming zo gedefinieerd.
WOR: ook rechtsvormen die geen winstgerichte onderneming drijven (Stichting).
1.1.1
Rechtsvormen -> zijn rechtspersonen en niet-rechtspersonen
Rechtspersonen/niet-rechtspersonen
Waarom is onderscheid belangrijk? De gevolgen:
Rechtspersoon is een rechtssubject:
- Eigen drager van rechten en plichten
- Voor wat betreft het vermogensrecht gelijkgesteld met natuurlijke personen (art. 2:5 BW)
Rechtspersonen (privaatrechtelijk) hebben rechtspersoonlijkheid/bevoegdheid
- Besloten vennootschap (rechtspersoon met een in aandelen (op naam) verdeeld kapitaal)
(titel 5)
- Naamloze vennootschap (rechtspersoon met een in aandelen (toonder en naam) verdeeld
kapitaal) (titel 4)
- Stichting (rechtspersoon zonder leden dat is gericht op een bepaald doel) (titel 6)
- Vereniging (rechtspersoon met leden dat is gericht op een bepaald doel dat geen winst
mogen verdelen onder haar leden) (titel 2)
- Coöperatie (bijzondere vorm van een vereniging) (titel 3)
- Onderlinge waarborgmaatschappij (titel 3)
1.3
Niet-rechtspersonen hebben geen rechtspersoonlijkheid/bevoegdheid
Personenvennootschappen (boek 7a en wetboek van koophandel)
o Maatschap
,Ondernemingsrecht – CIVR2-ONR
o Vennootschap onder firma (vof)
o Commanditaire vennootschap (cv)
Eenmanszaak
o Niet wettelijk geregeld
o Geen formele oprichtingsvereisten
o Inschrijving in KvK
o H.o.d.n.
- Geen rechtspersoonlijkheid
- Functionarissen binnen deze rechtsvormen zijn wel rechtssubjecten en zullen in beginsel
gezamenlijke rechten en plichten binnen de onderneming dragen.
1.5
Raakvlakken met personenrecht- en familierecht
- Personen- en familierecht in beginsel niet van toepassing op rechtspersonen; wel
uitzonderingen (stichting kan voogd worden over een kind 1:302 BW)
- Handelingsonbekwaamheid (onder curatele gestelden en minderjarigen): onbekwaamheid
kan rol spelen binnen een onderneming
- Handelingsonbevoegdheid: bewind (iemand van 18 jaar of ouder, die niet in staat is om
financiële zaken te regelen): speelt alleen een rol bij personenvennootschappen en
eenmanszaken
1.6
Raakvlakken met faillissementsrecht
Faillissement onderneming zonder rechtspersoonlijkheid (niet-rechtspersoon):
Iedere vennoot (personenvennootschappen) of eigenaar (eenmanszaak) wordt failliet verklaard
Uitzondering VOF: faillissement VOF betekent niet automatisch faillissement vennoten
Faillissement rechtspersoon:
Rechtspersoon zelfstandig failliet, los van de functionarissen
Curator neemt beheer van onderneming over (art. 68 Fw). Ondernemer is beschikkingsonbevoegd
(kan dus geen zaken vervreemden, verkopen, eigendom verkrijgen en rechten vestigen) (art. 23 Fw)
1.7
Vertegenwoordiging
Verrichten van een rechtshandeling namens een ander, in dit geval onderneming, waarbij de
vertegenwoordiger alleen de onderneming wil binden (niet zichzelf).
Bij iedere rechtsvormen specifiek in de wet geregeld.
Volmacht
Vorm van vertegenwoordiging apart in de wet opgenomen (art. 3:60 BW).
De bevoegdheid om namens iemand anders een overeenkomst te sluiten.
Vormen van vertegenwoordiging
Middellijke vertegenwoordiging
De vertegenwoordiger (tussenpersoon) verricht de rechtshandeling namens de vertegenwoordigde
(principaal) op verzoek en voor rekening van de principaal. Niet de bevoegdheid om de principaal
direct te binden.
,Ondernemingsrecht – CIVR2-ONR
Er ontstaat bij middellijke vertegenwoordiging geen overeenkomst tussen de principaal en de
derde
Onmiddellijke vertegenwoordiging
Rechtshandeling wordt rechtstreeks op naam van de principaal verricht, onmiddellijk op zijn naam en
voor zijn rekening. Wél de bevoegdheid om principaal direct te binden.
Vertegenwoordiging van rechtspersoon: altijd onmiddellijk
1.8
Kamer van Koophandel -> Handelregister
Welke info vind je in het Handelsregister?
- Naam, adres, rechtsvorm, statutaire zetel, vestigingen
- Functionarissen
- Vertegenwoordiging
- Faillissement
Dus: wie bevoegd is om de onderneming te vertegenwoordigen, of er sprake is van een faillissement,
of de onderneming op is gehouden met bestaan als gevolg van liquidatie
Enig aandeelhouder van een kapitaalvennootschap moet ook worden ingeschreven bij de KvK.
Doel van het handelsregister
- Meer rechtszekerheid verschaffen tijdens het zakendoen. Door één gezamenlijk register te
onderhouden kan er veiliger worden gehandeld.
- De overheid kan gemakkelijk bijhouden welke ondernemingen er bestaan en of ze
bijvoorbeeld belastingplichtig zijn.
Verplichting tot inschrijving
- Alle ondernemingen (art. 5 Hrw)
- Alle rechtspersonen (art. 6 Hrw)
Wie schrijft in: (art. 18 Hrw)
- Degene aan wie de onderneming toebehoort
- Bestuurders van de rechtspersoon (bij een NV, BV, vereniging)
Gevolgen van niet-inschrijving
Het inschrijven van de onderneming is geen oprichtingsvereiste, maar is wel verplicht.
Een niet-ingeschreven onderneming bestaat dus wel.
Het niet inschrijven van een onderneming heeft per rechtsvorm nadelige gevolgen. Dit komt hierna
per rechtsvorm terug.
- Art. 47 Hrw = verbod; en strafbaar op grond van art. 1 sub 4 Wet Economische Delicten
- Art. 25 lid 1 Hrw: geen beroep jegens onkundige derden op feiten die ingeschreven hadden
moeten worden: derden die niet op de hoogte waren van een feit dat ingeschreven moest
worden, maar dat niet is ingeschreven, worden beschermd.
- Art. 25 lid 3 Hrw: bescherming voor onkundige derde geldt ook bij foutieve info in het
handelsregister
- HR 3 februari 1984, NJ 1984/389 (Café ’t Brouwertje)
“De Hoge Raad stelt dat het ‘onkundig zijn’ van juiste informatie, oftewel het hebben van een
onjuiste voorstelling van zaken, niet slechts hoeft te zijn ontstaan door het raadplegen van
het Handelsregister waarin de foutieve informatie staat. Een derde met onjuiste voorstelling
, Ondernemingsrecht – CIVR2-ONR
van zaken wordt dus beschermd, ongeacht waarom en wanneer hij deze onjuiste voorstelling
heeft verkregen.”
Niet- rechtspersonen
Eenmanszaak
Personenvennootschap
• Maatschap
• Vof
• Cv
Functionarissen binnen deze rechtsvormen zijn wél rechtssubject en zullen in beginsel gezamenlijk
rechten en plichten binnen de onderneming dragen.
2.1
Eenmanszaak
- Niet wettelijk geregeld
- Geen formele oprichtingsvereisten
- Inschrijving Handelsregister (KvK) verplicht; art. 5 sub b Hrw
Niet inschrijving is voor een eenmanszaak een economisch delict op grond van art.
47 Hrw jo art. 1 sub 4 Wet op de economische delicten (WED) en kan op grond van
art. 6 lid 1 sub 4 WED worden gestraft met hechtenis van ten hoogste 6 maanden,
taakstraf of geldboete van de 4e categorie.
- Eén eigenaar (dus één vertegenwoordiger) (kan wel personeel hebben)
- Eigenaar is hoofdelijk aansprakelijk met gehele (privé)vermogen (in beginsel ook
echtgenoot/geregistreerd partner) -> geen onderscheid tussen bankrekeningen
- Handelend onder de naam
- Inkomstenbelasting, met zelfstandigenaftrek en mkb-winstvrijstelling
2.2
Personenvennootschappen
Hebben geen rechtspersoonlijkheid -> is een overeenkomst tot samenwerken
- Maatschap (uitoefening van een beroep)
- Vennootschap onder firma VOF (grondslag is de maatschap) (uitoefening van een bedrijf)
- Commanditaire vennootschap CV (afgeleid van vof) (uitoefening van een bedrijf)
Rechtsvormen waarbinnen personen op relatief kleine schaal samenwerken in de uitoefening
van een vrij beroep of bedrijf
Oprichting: door middel van een overeenkomst
Let op: nieuwe wetgeving in ontwikkeling
De samenwerkende personen staan met hun eigen kwaliteiten centraal; vergelijk BV/NV:
ingebracht kapitaal staat centraal.
Samenwerking vindt plaats op basis van gelijkwaardigheid tussen de vennoten (dus geen
gezag zoals bij arbeidsovk)
De ondernemers blijven binnen de personenvennootschap persoonlijk hoofdelijk
aansprakelijk voor schulden van het bedrijf.
2.3
Maatschap (Art. 7A:1655 t/m 1688 BW)
Vormt de grondslag voor de VOF
Art. 7a:1655 BW:
College I – Herhaling inleiding ondernemingsrecht
Praktisch ondernemingsrecht
H1, H2, H3 en H5
1.1
Onderneming > geen vaste definitie in het BW
Economisch begrip met meerdere definities
Artikel 1 Wet op de ondernemingsraden (WOR):
Zelfstandig optredend organisatorisch verband
Waarin krachtens arbeidsovereenkomst of publiekrechtelijke aanstelling arbeid wordt
verricht
Artikel 2 Handelsregisterbesluit -> van belang bij dit vak
Zelfstandig optredende organisatorische eenheid
Door inbreng van arbeid of middelen
Diensten of goederen leveren of werken tot stand brengen
Oogmerk op materieel voordeel
Lid 2: geen onderneming bij onvoldoende omvang van activiteiten of omzet (volgens de KvK)
Verschil tussen definities
Handelsregisterbesluit: commerciële winstgerichte bedrijven: onderneming drijven. Veelal wordt
onderneming zo gedefinieerd.
WOR: ook rechtsvormen die geen winstgerichte onderneming drijven (Stichting).
1.1.1
Rechtsvormen -> zijn rechtspersonen en niet-rechtspersonen
Rechtspersonen/niet-rechtspersonen
Waarom is onderscheid belangrijk? De gevolgen:
Rechtspersoon is een rechtssubject:
- Eigen drager van rechten en plichten
- Voor wat betreft het vermogensrecht gelijkgesteld met natuurlijke personen (art. 2:5 BW)
Rechtspersonen (privaatrechtelijk) hebben rechtspersoonlijkheid/bevoegdheid
- Besloten vennootschap (rechtspersoon met een in aandelen (op naam) verdeeld kapitaal)
(titel 5)
- Naamloze vennootschap (rechtspersoon met een in aandelen (toonder en naam) verdeeld
kapitaal) (titel 4)
- Stichting (rechtspersoon zonder leden dat is gericht op een bepaald doel) (titel 6)
- Vereniging (rechtspersoon met leden dat is gericht op een bepaald doel dat geen winst
mogen verdelen onder haar leden) (titel 2)
- Coöperatie (bijzondere vorm van een vereniging) (titel 3)
- Onderlinge waarborgmaatschappij (titel 3)
1.3
Niet-rechtspersonen hebben geen rechtspersoonlijkheid/bevoegdheid
Personenvennootschappen (boek 7a en wetboek van koophandel)
o Maatschap
,Ondernemingsrecht – CIVR2-ONR
o Vennootschap onder firma (vof)
o Commanditaire vennootschap (cv)
Eenmanszaak
o Niet wettelijk geregeld
o Geen formele oprichtingsvereisten
o Inschrijving in KvK
o H.o.d.n.
- Geen rechtspersoonlijkheid
- Functionarissen binnen deze rechtsvormen zijn wel rechtssubjecten en zullen in beginsel
gezamenlijke rechten en plichten binnen de onderneming dragen.
1.5
Raakvlakken met personenrecht- en familierecht
- Personen- en familierecht in beginsel niet van toepassing op rechtspersonen; wel
uitzonderingen (stichting kan voogd worden over een kind 1:302 BW)
- Handelingsonbekwaamheid (onder curatele gestelden en minderjarigen): onbekwaamheid
kan rol spelen binnen een onderneming
- Handelingsonbevoegdheid: bewind (iemand van 18 jaar of ouder, die niet in staat is om
financiële zaken te regelen): speelt alleen een rol bij personenvennootschappen en
eenmanszaken
1.6
Raakvlakken met faillissementsrecht
Faillissement onderneming zonder rechtspersoonlijkheid (niet-rechtspersoon):
Iedere vennoot (personenvennootschappen) of eigenaar (eenmanszaak) wordt failliet verklaard
Uitzondering VOF: faillissement VOF betekent niet automatisch faillissement vennoten
Faillissement rechtspersoon:
Rechtspersoon zelfstandig failliet, los van de functionarissen
Curator neemt beheer van onderneming over (art. 68 Fw). Ondernemer is beschikkingsonbevoegd
(kan dus geen zaken vervreemden, verkopen, eigendom verkrijgen en rechten vestigen) (art. 23 Fw)
1.7
Vertegenwoordiging
Verrichten van een rechtshandeling namens een ander, in dit geval onderneming, waarbij de
vertegenwoordiger alleen de onderneming wil binden (niet zichzelf).
Bij iedere rechtsvormen specifiek in de wet geregeld.
Volmacht
Vorm van vertegenwoordiging apart in de wet opgenomen (art. 3:60 BW).
De bevoegdheid om namens iemand anders een overeenkomst te sluiten.
Vormen van vertegenwoordiging
Middellijke vertegenwoordiging
De vertegenwoordiger (tussenpersoon) verricht de rechtshandeling namens de vertegenwoordigde
(principaal) op verzoek en voor rekening van de principaal. Niet de bevoegdheid om de principaal
direct te binden.
,Ondernemingsrecht – CIVR2-ONR
Er ontstaat bij middellijke vertegenwoordiging geen overeenkomst tussen de principaal en de
derde
Onmiddellijke vertegenwoordiging
Rechtshandeling wordt rechtstreeks op naam van de principaal verricht, onmiddellijk op zijn naam en
voor zijn rekening. Wél de bevoegdheid om principaal direct te binden.
Vertegenwoordiging van rechtspersoon: altijd onmiddellijk
1.8
Kamer van Koophandel -> Handelregister
Welke info vind je in het Handelsregister?
- Naam, adres, rechtsvorm, statutaire zetel, vestigingen
- Functionarissen
- Vertegenwoordiging
- Faillissement
Dus: wie bevoegd is om de onderneming te vertegenwoordigen, of er sprake is van een faillissement,
of de onderneming op is gehouden met bestaan als gevolg van liquidatie
Enig aandeelhouder van een kapitaalvennootschap moet ook worden ingeschreven bij de KvK.
Doel van het handelsregister
- Meer rechtszekerheid verschaffen tijdens het zakendoen. Door één gezamenlijk register te
onderhouden kan er veiliger worden gehandeld.
- De overheid kan gemakkelijk bijhouden welke ondernemingen er bestaan en of ze
bijvoorbeeld belastingplichtig zijn.
Verplichting tot inschrijving
- Alle ondernemingen (art. 5 Hrw)
- Alle rechtspersonen (art. 6 Hrw)
Wie schrijft in: (art. 18 Hrw)
- Degene aan wie de onderneming toebehoort
- Bestuurders van de rechtspersoon (bij een NV, BV, vereniging)
Gevolgen van niet-inschrijving
Het inschrijven van de onderneming is geen oprichtingsvereiste, maar is wel verplicht.
Een niet-ingeschreven onderneming bestaat dus wel.
Het niet inschrijven van een onderneming heeft per rechtsvorm nadelige gevolgen. Dit komt hierna
per rechtsvorm terug.
- Art. 47 Hrw = verbod; en strafbaar op grond van art. 1 sub 4 Wet Economische Delicten
- Art. 25 lid 1 Hrw: geen beroep jegens onkundige derden op feiten die ingeschreven hadden
moeten worden: derden die niet op de hoogte waren van een feit dat ingeschreven moest
worden, maar dat niet is ingeschreven, worden beschermd.
- Art. 25 lid 3 Hrw: bescherming voor onkundige derde geldt ook bij foutieve info in het
handelsregister
- HR 3 februari 1984, NJ 1984/389 (Café ’t Brouwertje)
“De Hoge Raad stelt dat het ‘onkundig zijn’ van juiste informatie, oftewel het hebben van een
onjuiste voorstelling van zaken, niet slechts hoeft te zijn ontstaan door het raadplegen van
het Handelsregister waarin de foutieve informatie staat. Een derde met onjuiste voorstelling
, Ondernemingsrecht – CIVR2-ONR
van zaken wordt dus beschermd, ongeacht waarom en wanneer hij deze onjuiste voorstelling
heeft verkregen.”
Niet- rechtspersonen
Eenmanszaak
Personenvennootschap
• Maatschap
• Vof
• Cv
Functionarissen binnen deze rechtsvormen zijn wél rechtssubject en zullen in beginsel gezamenlijk
rechten en plichten binnen de onderneming dragen.
2.1
Eenmanszaak
- Niet wettelijk geregeld
- Geen formele oprichtingsvereisten
- Inschrijving Handelsregister (KvK) verplicht; art. 5 sub b Hrw
Niet inschrijving is voor een eenmanszaak een economisch delict op grond van art.
47 Hrw jo art. 1 sub 4 Wet op de economische delicten (WED) en kan op grond van
art. 6 lid 1 sub 4 WED worden gestraft met hechtenis van ten hoogste 6 maanden,
taakstraf of geldboete van de 4e categorie.
- Eén eigenaar (dus één vertegenwoordiger) (kan wel personeel hebben)
- Eigenaar is hoofdelijk aansprakelijk met gehele (privé)vermogen (in beginsel ook
echtgenoot/geregistreerd partner) -> geen onderscheid tussen bankrekeningen
- Handelend onder de naam
- Inkomstenbelasting, met zelfstandigenaftrek en mkb-winstvrijstelling
2.2
Personenvennootschappen
Hebben geen rechtspersoonlijkheid -> is een overeenkomst tot samenwerken
- Maatschap (uitoefening van een beroep)
- Vennootschap onder firma VOF (grondslag is de maatschap) (uitoefening van een bedrijf)
- Commanditaire vennootschap CV (afgeleid van vof) (uitoefening van een bedrijf)
Rechtsvormen waarbinnen personen op relatief kleine schaal samenwerken in de uitoefening
van een vrij beroep of bedrijf
Oprichting: door middel van een overeenkomst
Let op: nieuwe wetgeving in ontwikkeling
De samenwerkende personen staan met hun eigen kwaliteiten centraal; vergelijk BV/NV:
ingebracht kapitaal staat centraal.
Samenwerking vindt plaats op basis van gelijkwaardigheid tussen de vennoten (dus geen
gezag zoals bij arbeidsovk)
De ondernemers blijven binnen de personenvennootschap persoonlijk hoofdelijk
aansprakelijk voor schulden van het bedrijf.
2.3
Maatschap (Art. 7A:1655 t/m 1688 BW)
Vormt de grondslag voor de VOF
Art. 7a:1655 BW:
