Eindtermen farmacotherapieklapper
Naam Werking Indicatie Dosering Bijwerkingen Interacties en risicofactoren Antidotum
Paracetamol Analgetische en Pijn 3-4 dd 500-1000 Leverbeschadiging Alcohol = ↑ leverschade N-acetyl-
antipyretisch mg (gedurende (bij >150 Ondervoeding = ↑ leverschade cysteïne
(koortsdempend) max. 1 maand) mg/kg/dag)
Ibuprofen Remming van de Pijn en 3-4 dd 400-600 Ulcus pepticum, ↑Ulcus pepticum = decompensatio, -
prostaglandine inflammatie mg nierfalen, RA, DM, H.Pylori, ulcus in VG,
synthese door trombocytopathie interactie met SSRI, corticosteroïden
remming van het en verergering van en TAR/coumarines
enzym cyclo- hartfalen door → ter preventie geef PPI!
oxygenase (COX-1 water- en
en -2) → analgetisch, zoutretentie, evt. ↑Nierfalen = decompensatio,
antipyretisch en anti- anafylaxie of niet- dehydratie, sepsis en nierfalen in VG,
inflammatoir immunologisch interactie met RAAS-remmers of
gemedieerde diuretica
mestcelactivatie
Naproxen Remming van de Pijn en 2 dd 250-500 mg Ulcus pepticum, ↑Ulcus pepticum = decompensatio, -
prostaglandine inflammatie nierfalen, RA, DM, H.Pylori, ulcus in VG,
synthese door trombocytopathie interactie met SSRI, corticosteroïden
remming van het en verergering van en TAR/coumarines
enzym cyclo- hartfalen door → ter preventie geef PPI!
oxygenase (COX-1 water- en
en -2) → analgetisch, zoutretentie, evt. ↑Nierfalen = decompensatio,
antipyretisch en anti- anafylaxie of niet- dehydratie, sepsis en nierfalen in VG,
inflammatoir immunologisch interactie met RAAS-remmers of
gemedieerde diuretica
mestcelactivatie
Diclofenac Remming van de Pijn en 2-3 dd 25-50 mg Ulcus pepticum, ↑Ulcus pepticum = decompensatio, -
, prostaglandine inflammatie nierfalen, RA, DM, H.Pylori, ulcus in VG,
synthese door trombocytopathie interactie met SSRI, corticosteroïden
remming van het en verergering van en TAR/coumarines
enzym cyclo- hartfalen door → ter preventie geef PPI!
oxygenase (COX-1 water- en
en -2) → analgetisch, zoutretentie, evt. ↑Nierfalen = decompensatio,
antipyretisch en anti- anafylaxie of niet- dehydratie, sepsis en nierfalen in VG,
inflammatoir immunologisch interactie met RAAS-remmers of
gemedieerde diuretica
mestcelactivatie
Morfine Bindt aan μ-, κ-, δ- Pijnstillend Start met 2 dd Obstipatie, ↑Afhankelijkheid = middelenmisbruik Naloxon
receptoren, effect is (minder dan 10-30 mg (> 70 ademdepressie en ↑Ademdepressie bij COPD en
analgetisch en fentanyl) jaar of < 50 kg: 2 afhankelijkheid benzodiazepinen
sederend dd 10 mg) CZS: delier, miosis, ↑Obstipatie = oxybutynine
sedatie (anticholinergicum), antidepressiva,
Niet-immunologisch diuretica, calciumantagonisten
gemedieerde Patiënt mag hiermee niet rijden tot 2
mestcelactivatie weken van gebruik zonder
bijwerkingen (concentratie is
maximaal 20mcg/liter)
Fentanyl Sterk selectief voor μ- Sterk Start met 12 Obstipatie, ↑Afhankelijkheid = middelenmisbruik Naloxon
receptor pijnstillend, oraal mcg/uur, na 3 ademdepressie en ↑Ademdepressie bij COPD en
en nasaal vooral dagen pleister afhankelijkheid benzodiazepinen
voor vervangen CZS: delier, miosis, ↑Obstipatie = oxybutynine
doorbraakpijn → kan ook sedatie (anticholinergicum), antidepressiva,
nasaal of oraal Niet-immunologisch diuretica, calciumantagonisten
gemedieerde
mestcelactivatie
Tramadol Zwakke agonist op Pijn → zwak 1-2 dd 50 mg, zo Misselijkheid, ↑Afhankelijkheid = middelenmisbruik Naloxon
met name μ- analgetisch, nodig elke 3-5 duizeligheid en ↑Ademdepressie bij COPD en
receptor, remt ook geeft veel dagen verhogen obstipatie. Kan ook benzodiazepinen
opname van bijwerkingen tot max. 1-4 dd een delier geven ↑Obstipatie = oxybutynine
, serotonine en 100 mg Niet-immunologisch (anticholinergicum), antidepressiva,
noradrenaline gemedieerde diuretica, calciumantagonisten
mestcelactivatie Patiënt mag hiermee niet rijden tot
twee weken van gebruik zonder
bijwerkingen
Oxycodon Agonist voor opioïd Pijn, OxyNorm is - Obstipatie, ↑Afhankelijkheid = middelenmisbruik Naloxon
receptoren (μ, κ, δ), kortwerkend, ademdepressie en ↑Ademdepressie bij COPD en
effect is analgetisch OxyContin afhankelijkheid benzodiazepinen
en sederend langwerkend CZS: delier, miosis, ↑Obstipatie = oxybutynine
(mga) sedatie (anticholinergicum), antidepressiva,
Niet-immunologisch diuretica, calciumantagonisten
gemedieerde
mestcelactivatie
Codeïne μ-receptor, voor 10% Pijn, effect - Obstipatie, ↑Afhankelijkheid = middelenmisbruik Naloxon
omgezet in morfine, afhankelijk van ademdepressie en ↑Ademdepressie bij COPD en
zwak analgetisch activering door afhankelijkheid benzodiazepinen
CYP2D6 CZS: delier, miosis, ↑Obstipatie = oxybutynine
sedatie (anticholinergicum), antidepressiva,
Niet-immunologisch diuretica, calciumantagonisten
gemedieerde
mestcelactivatie
Naloxon Competitieve - - - - -
antagonist voor
opioïdreceptoren
Omeprazol Irreversibele remming Ter bescherming - - - -
van H+/K+-ATP-ase in van maagulcus
pariëtale cellen bij NSAID
Oxybutynine Blokkeren muscarine Urine- - - ↑ obstipatie bij gelijktijdig gebruik van -
(M3)- incontinentie opioïden
acetylcholinereceptor
Naam Werking Indicatie Dosering Bijwerkingen Interacties en risicofactoren Antidotum
Paracetamol Analgetische en Pijn 3-4 dd 500-1000 Leverbeschadiging Alcohol = ↑ leverschade N-acetyl-
antipyretisch mg (gedurende (bij >150 Ondervoeding = ↑ leverschade cysteïne
(koortsdempend) max. 1 maand) mg/kg/dag)
Ibuprofen Remming van de Pijn en 3-4 dd 400-600 Ulcus pepticum, ↑Ulcus pepticum = decompensatio, -
prostaglandine inflammatie mg nierfalen, RA, DM, H.Pylori, ulcus in VG,
synthese door trombocytopathie interactie met SSRI, corticosteroïden
remming van het en verergering van en TAR/coumarines
enzym cyclo- hartfalen door → ter preventie geef PPI!
oxygenase (COX-1 water- en
en -2) → analgetisch, zoutretentie, evt. ↑Nierfalen = decompensatio,
antipyretisch en anti- anafylaxie of niet- dehydratie, sepsis en nierfalen in VG,
inflammatoir immunologisch interactie met RAAS-remmers of
gemedieerde diuretica
mestcelactivatie
Naproxen Remming van de Pijn en 2 dd 250-500 mg Ulcus pepticum, ↑Ulcus pepticum = decompensatio, -
prostaglandine inflammatie nierfalen, RA, DM, H.Pylori, ulcus in VG,
synthese door trombocytopathie interactie met SSRI, corticosteroïden
remming van het en verergering van en TAR/coumarines
enzym cyclo- hartfalen door → ter preventie geef PPI!
oxygenase (COX-1 water- en
en -2) → analgetisch, zoutretentie, evt. ↑Nierfalen = decompensatio,
antipyretisch en anti- anafylaxie of niet- dehydratie, sepsis en nierfalen in VG,
inflammatoir immunologisch interactie met RAAS-remmers of
gemedieerde diuretica
mestcelactivatie
Diclofenac Remming van de Pijn en 2-3 dd 25-50 mg Ulcus pepticum, ↑Ulcus pepticum = decompensatio, -
, prostaglandine inflammatie nierfalen, RA, DM, H.Pylori, ulcus in VG,
synthese door trombocytopathie interactie met SSRI, corticosteroïden
remming van het en verergering van en TAR/coumarines
enzym cyclo- hartfalen door → ter preventie geef PPI!
oxygenase (COX-1 water- en
en -2) → analgetisch, zoutretentie, evt. ↑Nierfalen = decompensatio,
antipyretisch en anti- anafylaxie of niet- dehydratie, sepsis en nierfalen in VG,
inflammatoir immunologisch interactie met RAAS-remmers of
gemedieerde diuretica
mestcelactivatie
Morfine Bindt aan μ-, κ-, δ- Pijnstillend Start met 2 dd Obstipatie, ↑Afhankelijkheid = middelenmisbruik Naloxon
receptoren, effect is (minder dan 10-30 mg (> 70 ademdepressie en ↑Ademdepressie bij COPD en
analgetisch en fentanyl) jaar of < 50 kg: 2 afhankelijkheid benzodiazepinen
sederend dd 10 mg) CZS: delier, miosis, ↑Obstipatie = oxybutynine
sedatie (anticholinergicum), antidepressiva,
Niet-immunologisch diuretica, calciumantagonisten
gemedieerde Patiënt mag hiermee niet rijden tot 2
mestcelactivatie weken van gebruik zonder
bijwerkingen (concentratie is
maximaal 20mcg/liter)
Fentanyl Sterk selectief voor μ- Sterk Start met 12 Obstipatie, ↑Afhankelijkheid = middelenmisbruik Naloxon
receptor pijnstillend, oraal mcg/uur, na 3 ademdepressie en ↑Ademdepressie bij COPD en
en nasaal vooral dagen pleister afhankelijkheid benzodiazepinen
voor vervangen CZS: delier, miosis, ↑Obstipatie = oxybutynine
doorbraakpijn → kan ook sedatie (anticholinergicum), antidepressiva,
nasaal of oraal Niet-immunologisch diuretica, calciumantagonisten
gemedieerde
mestcelactivatie
Tramadol Zwakke agonist op Pijn → zwak 1-2 dd 50 mg, zo Misselijkheid, ↑Afhankelijkheid = middelenmisbruik Naloxon
met name μ- analgetisch, nodig elke 3-5 duizeligheid en ↑Ademdepressie bij COPD en
receptor, remt ook geeft veel dagen verhogen obstipatie. Kan ook benzodiazepinen
opname van bijwerkingen tot max. 1-4 dd een delier geven ↑Obstipatie = oxybutynine
, serotonine en 100 mg Niet-immunologisch (anticholinergicum), antidepressiva,
noradrenaline gemedieerde diuretica, calciumantagonisten
mestcelactivatie Patiënt mag hiermee niet rijden tot
twee weken van gebruik zonder
bijwerkingen
Oxycodon Agonist voor opioïd Pijn, OxyNorm is - Obstipatie, ↑Afhankelijkheid = middelenmisbruik Naloxon
receptoren (μ, κ, δ), kortwerkend, ademdepressie en ↑Ademdepressie bij COPD en
effect is analgetisch OxyContin afhankelijkheid benzodiazepinen
en sederend langwerkend CZS: delier, miosis, ↑Obstipatie = oxybutynine
(mga) sedatie (anticholinergicum), antidepressiva,
Niet-immunologisch diuretica, calciumantagonisten
gemedieerde
mestcelactivatie
Codeïne μ-receptor, voor 10% Pijn, effect - Obstipatie, ↑Afhankelijkheid = middelenmisbruik Naloxon
omgezet in morfine, afhankelijk van ademdepressie en ↑Ademdepressie bij COPD en
zwak analgetisch activering door afhankelijkheid benzodiazepinen
CYP2D6 CZS: delier, miosis, ↑Obstipatie = oxybutynine
sedatie (anticholinergicum), antidepressiva,
Niet-immunologisch diuretica, calciumantagonisten
gemedieerde
mestcelactivatie
Naloxon Competitieve - - - - -
antagonist voor
opioïdreceptoren
Omeprazol Irreversibele remming Ter bescherming - - - -
van H+/K+-ATP-ase in van maagulcus
pariëtale cellen bij NSAID
Oxybutynine Blokkeren muscarine Urine- - - ↑ obstipatie bij gelijktijdig gebruik van -
(M3)- incontinentie opioïden
acetylcholinereceptor
