Sociologie Samenvatting H1-H16
geschreven door
lilafieremans
De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Samenvattingen
Op Stuvia vind je de beste samenvattingen, geschreven door je medestudenten. Voorkom
herkansingen en haal hogere cijfers met samenvattingen specifiek voor jouw studie.
www.stuvia.be
Gedownload door: luciedevries |
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
, Stuvia - Koop en Verkoop de Beste Samenvattingen
Deel 1 – De sociologie ontdekken
HS 1
De sociologische verzuchting
1.1 Wat is sociologie?
Sociologie is de wetenschap die de totale sociale verschijnselen bestudeert in het geheel van
hun aspecten en hun beweging, door deze onder te brengen in gedialectseerde typen, hetzij
microsociale, dan wel op gehele groepen of op gehele maatschappij betrekking hebbende
typen, welke bezig zijn zich te vormen en tot ontbinding te geraken
Sociologie is een ontwikkelende evoluerende wetenschap, het is moeilijk om tot een
defnite te komen
Max Weber (1864-1920) omschreef sociologie als een wetenschappelijke poging om het
sociale handelen te begrijpen, met de bedoeling op die manier tot een causale verklaring van
het verloop en de efecten van dat handelen te komen
Bij die defnite kunnen twee kantekeningen worden geplaatst
De taak die weber voor de sociologie opeist is ook wat de psychologie,
antropologie en politcologie proberen te doen
Het is helemaal niet duidelijk of we deze algemeenheid van de defnite wel euvel
kunnen duiden
In de praktjk van het sociale wetenschapsbedrijf zien we immers dat de verschillende
sociale wetenschappen meer recent weer voorzichtg naar elkaar toegroeien
Antropologen, historici, politcologen en sociologen bestuderen vaak dezelfde
verschijnselen, hebben soortgelijke opvatngen over wat als verklaring kan gelden,
hanteren dezelfde theorieën,…
De sociologische verklaring moet causaal of oorzakelijk zijn: verklaren neemt de
vorm aan van oorzaak-gevolgrelates
In de moeilijkheid om tot een defnite van de sociologie te komen, schuilt overigens een
eerste belangrijke sociologische les
Defnites kunnen worden gebruikt om een verschijnsel vast te leggen, maar defnites zijn
veel minder geschikt om een verschijnsel te begrijpen
Sociologie is een levendige wetenschap die zich onder invloed van haar eigen bevindingen
en inzichten geregeld vernieuwt, als we haar willen leren kennen, moeten we haar zonder
vooroordelen bekijken en misschien wel meebeleven
1.2 Wat de sociologie ons leert
1.2.1 De belangrijkste les
Alles is contngent, maar daarom nog niet arbitrair of willekeurig
Gedownload door: luciedevries |
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
, Stuvia - Koop en Verkoop de Beste Samenvattingen
Contngent: alle regels, tradites, insttutes, conventes, normen,… waarvan we soms
aannemen dat zij natuurlijk zijn en verbonden met onze diepste eigenheid, hadden
zich in de loop van de geschiedenis ook anders kunnen ontwikkelen
Iets is contngent als het noodzakelijk noch onmogelijk is en het dus ook anders had
kunnen zijn dan het nu is
Arbitrair: louter toevallig, willekeurig
Het is niet omdat een bepaalde instelling, bv. het huwelijk, ook anders had kunnen
zijn dat er geen goede redenen bestaan voor de vorm die het bij ons heef
aangenomen
Murdock fles
Onderzocht 565 verschillende culturen
Het monogame huwelijksstelstel komt voor in ongeveer 20% van al die culturen
In 80% van de gevallen gaat het om polygenie, waarbij één man kan huwen met
verschillende vrouwen
In slechts 4 van de 565 culturen kan een vrouw verschillende mannen huwen, polyandrie
Onze cultuur is zich vanaf de 17de eeuw langzaamaan bewust geworden van de diversiteit
van culturen
1.2.2 Contingentie
Het besef van contngente speelt in de sociologie een belangrijke rol
Howard Becker (1963): afwijkend gedrag wordt door de samenleving geproduceerd
De normen die we hanteren om gedrag te beoordelen zijn van sociale oorsprong en daarom
verschillen ze van de ene tot de andere samenleving, van het ene tjdperk tot het andere
Howard Becker wilde vooral duidelijk maken dat de sociologie met betrekking tot afwijkend
gedrag een dubbele taak heef:
Verklaren waarom bepaalde individuen tot afwijkend gedrag komen
Verklaren waarom bepaalde gedragingen in bepaalde samenlevingen afwijkend zijn
en in andere niet
1.3 Contingent, maar niet arbitrair
Rousseau (1712-1778) vroeg zich af hoe men de mensen de wet kan doen eerbiedigen, als zij
er zich van bewust worden dat zij die zelf hebben gemaakt
Hij vond het evident dat mensen weten en reglementen respecteren zolang zij geloven dat
deze van buitenaf, bijvoorbeeld door een god of opperwezen, worden opgelegd
Eenmaal tot het inzicht gekomen dat die weten, reglementen en gewoonten eigen
producten en dus conventes zijn, dreigt dat respect volgens hem echter te verdwijnen
In zijn boek schijf ousseau dat mensen de weten enkel zullen respecteren en hun plichten
enkel zullen naleven als een religie hen daartoe aanzet en motveert, religies moeten dan
volgens hem dan ook doelbewust bijdragen tot burgerdeugd: goede, dergelijke burgers
kweken
De eventuele nieuwe religies die de aandacht voor burgerdeugd centraal dienden te stellen,
noemde hij civiele religies
Gedownload door: luciedevries |
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
, Stuvia - Koop en Verkoop de Beste Samenvattingen
Het besef van het contngente betekent dat men de organisate van de samenleving niet
langer op rekening van goddelijke wil of natuurlijke noodzaak kan schrijven
Karl Marx (1818-1883): ‘mensen maken hun eigen geschiedenis, doch niet onder de
voorwaarden die ze zelf kiezen’
Het inzicht van de contngente van wet, norm en gewoonte in een oncomfortabel
bewustzijn
ousseau zal buiten de religie geen oplossing
Waarom is het contngente niet arbitrair? Is de rode draad in de sociologie, maar sociologie
heef nog geen fnaal antwoord, het is in menig opzicht de vraag waaromheen de moderne
sociologie zich heef gevormd
Ter verduidelijking belichten we drie, onderling sterk verschillende, manieren waarop die
vraagstelling in de loop van de geschiedenis van de sociologie werd aangepakt
1.3.1 Verlichting en tegen-verlichting
Sociologie is een poging om tegenstelling verlichtng en tegen-verlichtng te overstjgen
Het sterk geseculariseerde, geïndividualiseerde en geratonaliseerde denken, waartoe de
Verlichtng in de negentende eeuw had geleid, verwierp een beroep op religie als een
handhaver van de orde
Het goede samenleven was niet meer afankelijk van het volgen van goddelijke
voorschrifen, maar van het volgen van de eigen rede en het eigen redeneervermogen
De rede moest de grondslag van de maatschappelijke orde worden
De reacte op dat denken, de Tegen-Verlichtng, vreesde dat het redelijke handelen wel eens
tot egoïsme, sociale ontreddering en vervreemding zou kunnen leiden
Als mensen niet meer geloofden dat de regels die het samenleven mogelijk maakten, van
bovennatuurlijke oorsprong waren, zouden ze elkaar niet meer respecteren
Daarom waren godsdienst en gezag nodig om het samenleven te regelen
De vroege, negentende-eeuwse sociologie kan worden beschouwd als een poging om de
these van de Verlichtng en antthese van de Tegen-Verlichtng met elkaar te verzoenen
Verlichtng Tegen-verlichtng
Geseculariseerde, Geen positef mensbeeld
geïndividualiseerde en Godsdienst en gezag nodig als
geratonaliseerde denken handhaving
Gedownload door: luciedevries |
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
geschreven door
lilafieremans
De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Samenvattingen
Op Stuvia vind je de beste samenvattingen, geschreven door je medestudenten. Voorkom
herkansingen en haal hogere cijfers met samenvattingen specifiek voor jouw studie.
www.stuvia.be
Gedownload door: luciedevries |
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
, Stuvia - Koop en Verkoop de Beste Samenvattingen
Deel 1 – De sociologie ontdekken
HS 1
De sociologische verzuchting
1.1 Wat is sociologie?
Sociologie is de wetenschap die de totale sociale verschijnselen bestudeert in het geheel van
hun aspecten en hun beweging, door deze onder te brengen in gedialectseerde typen, hetzij
microsociale, dan wel op gehele groepen of op gehele maatschappij betrekking hebbende
typen, welke bezig zijn zich te vormen en tot ontbinding te geraken
Sociologie is een ontwikkelende evoluerende wetenschap, het is moeilijk om tot een
defnite te komen
Max Weber (1864-1920) omschreef sociologie als een wetenschappelijke poging om het
sociale handelen te begrijpen, met de bedoeling op die manier tot een causale verklaring van
het verloop en de efecten van dat handelen te komen
Bij die defnite kunnen twee kantekeningen worden geplaatst
De taak die weber voor de sociologie opeist is ook wat de psychologie,
antropologie en politcologie proberen te doen
Het is helemaal niet duidelijk of we deze algemeenheid van de defnite wel euvel
kunnen duiden
In de praktjk van het sociale wetenschapsbedrijf zien we immers dat de verschillende
sociale wetenschappen meer recent weer voorzichtg naar elkaar toegroeien
Antropologen, historici, politcologen en sociologen bestuderen vaak dezelfde
verschijnselen, hebben soortgelijke opvatngen over wat als verklaring kan gelden,
hanteren dezelfde theorieën,…
De sociologische verklaring moet causaal of oorzakelijk zijn: verklaren neemt de
vorm aan van oorzaak-gevolgrelates
In de moeilijkheid om tot een defnite van de sociologie te komen, schuilt overigens een
eerste belangrijke sociologische les
Defnites kunnen worden gebruikt om een verschijnsel vast te leggen, maar defnites zijn
veel minder geschikt om een verschijnsel te begrijpen
Sociologie is een levendige wetenschap die zich onder invloed van haar eigen bevindingen
en inzichten geregeld vernieuwt, als we haar willen leren kennen, moeten we haar zonder
vooroordelen bekijken en misschien wel meebeleven
1.2 Wat de sociologie ons leert
1.2.1 De belangrijkste les
Alles is contngent, maar daarom nog niet arbitrair of willekeurig
Gedownload door: luciedevries |
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
, Stuvia - Koop en Verkoop de Beste Samenvattingen
Contngent: alle regels, tradites, insttutes, conventes, normen,… waarvan we soms
aannemen dat zij natuurlijk zijn en verbonden met onze diepste eigenheid, hadden
zich in de loop van de geschiedenis ook anders kunnen ontwikkelen
Iets is contngent als het noodzakelijk noch onmogelijk is en het dus ook anders had
kunnen zijn dan het nu is
Arbitrair: louter toevallig, willekeurig
Het is niet omdat een bepaalde instelling, bv. het huwelijk, ook anders had kunnen
zijn dat er geen goede redenen bestaan voor de vorm die het bij ons heef
aangenomen
Murdock fles
Onderzocht 565 verschillende culturen
Het monogame huwelijksstelstel komt voor in ongeveer 20% van al die culturen
In 80% van de gevallen gaat het om polygenie, waarbij één man kan huwen met
verschillende vrouwen
In slechts 4 van de 565 culturen kan een vrouw verschillende mannen huwen, polyandrie
Onze cultuur is zich vanaf de 17de eeuw langzaamaan bewust geworden van de diversiteit
van culturen
1.2.2 Contingentie
Het besef van contngente speelt in de sociologie een belangrijke rol
Howard Becker (1963): afwijkend gedrag wordt door de samenleving geproduceerd
De normen die we hanteren om gedrag te beoordelen zijn van sociale oorsprong en daarom
verschillen ze van de ene tot de andere samenleving, van het ene tjdperk tot het andere
Howard Becker wilde vooral duidelijk maken dat de sociologie met betrekking tot afwijkend
gedrag een dubbele taak heef:
Verklaren waarom bepaalde individuen tot afwijkend gedrag komen
Verklaren waarom bepaalde gedragingen in bepaalde samenlevingen afwijkend zijn
en in andere niet
1.3 Contingent, maar niet arbitrair
Rousseau (1712-1778) vroeg zich af hoe men de mensen de wet kan doen eerbiedigen, als zij
er zich van bewust worden dat zij die zelf hebben gemaakt
Hij vond het evident dat mensen weten en reglementen respecteren zolang zij geloven dat
deze van buitenaf, bijvoorbeeld door een god of opperwezen, worden opgelegd
Eenmaal tot het inzicht gekomen dat die weten, reglementen en gewoonten eigen
producten en dus conventes zijn, dreigt dat respect volgens hem echter te verdwijnen
In zijn boek schijf ousseau dat mensen de weten enkel zullen respecteren en hun plichten
enkel zullen naleven als een religie hen daartoe aanzet en motveert, religies moeten dan
volgens hem dan ook doelbewust bijdragen tot burgerdeugd: goede, dergelijke burgers
kweken
De eventuele nieuwe religies die de aandacht voor burgerdeugd centraal dienden te stellen,
noemde hij civiele religies
Gedownload door: luciedevries |
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
, Stuvia - Koop en Verkoop de Beste Samenvattingen
Het besef van het contngente betekent dat men de organisate van de samenleving niet
langer op rekening van goddelijke wil of natuurlijke noodzaak kan schrijven
Karl Marx (1818-1883): ‘mensen maken hun eigen geschiedenis, doch niet onder de
voorwaarden die ze zelf kiezen’
Het inzicht van de contngente van wet, norm en gewoonte in een oncomfortabel
bewustzijn
ousseau zal buiten de religie geen oplossing
Waarom is het contngente niet arbitrair? Is de rode draad in de sociologie, maar sociologie
heef nog geen fnaal antwoord, het is in menig opzicht de vraag waaromheen de moderne
sociologie zich heef gevormd
Ter verduidelijking belichten we drie, onderling sterk verschillende, manieren waarop die
vraagstelling in de loop van de geschiedenis van de sociologie werd aangepakt
1.3.1 Verlichting en tegen-verlichting
Sociologie is een poging om tegenstelling verlichtng en tegen-verlichtng te overstjgen
Het sterk geseculariseerde, geïndividualiseerde en geratonaliseerde denken, waartoe de
Verlichtng in de negentende eeuw had geleid, verwierp een beroep op religie als een
handhaver van de orde
Het goede samenleven was niet meer afankelijk van het volgen van goddelijke
voorschrifen, maar van het volgen van de eigen rede en het eigen redeneervermogen
De rede moest de grondslag van de maatschappelijke orde worden
De reacte op dat denken, de Tegen-Verlichtng, vreesde dat het redelijke handelen wel eens
tot egoïsme, sociale ontreddering en vervreemding zou kunnen leiden
Als mensen niet meer geloofden dat de regels die het samenleven mogelijk maakten, van
bovennatuurlijke oorsprong waren, zouden ze elkaar niet meer respecteren
Daarom waren godsdienst en gezag nodig om het samenleven te regelen
De vroege, negentende-eeuwse sociologie kan worden beschouwd als een poging om de
these van de Verlichtng en antthese van de Tegen-Verlichtng met elkaar te verzoenen
Verlichtng Tegen-verlichtng
Geseculariseerde, Geen positef mensbeeld
geïndividualiseerde en Godsdienst en gezag nodig als
geratonaliseerde denken handhaving
Gedownload door: luciedevries |
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
