HOOFDSTUK 1 ALGEMENE
INLEIDING
WAT IS RECHT ?
verschillende, uiteenlopende definities
ordenen van de maatschappij
1. HET RECHT OMVAT EEN GEHEEL VAN GEDRAGSREGELS EN NORMEN
kunnen zeer verscheiden zijn en diverse vormen aannemen
van toepassing als er niets werd geregeld, dan volg je de regels van het wetboek
VOORBEELDEN :
verbodsbepalingen, verboden bepaalde handelingen te stellen
gebodsbepalingen, verplichting wordt opgelegd bepaalde handelingen te stellen
sommige gedragsregels en normen bieden dan weer de mogelijkheid er een
beroep op te doen, zonder daartoe verplicht te zijn
regels waar niet zomaar van afgeweken kan worden, dwingend recht
bv bij een woning kan je niet van huur afwijken
regels die vormvoorwaarden vastleggen voor bepaalde handelingen (bv hoe vindt
een schenking plaats) of voor de wijze waarop procedures gevoerd worden (bv
voor de rechtbank)
dwingend recht : van toepassing als er niets werd geregeld, dan volg je de regels van
het wetboek
schenking : niet voldoende om beide toestemming te geven, moet bij de notaris
2. DEZE GEDRAGSREGELS EN NORMEN HEBBEN TOT DOEL HET
MAATSCHAPPELIJKE LEVEN TE ORDENEN
de gemeenschap of samenleving ordenen
maatschappelijke rol
3. DE REGELS WORDEN OPGELEGD DOOR DE OVERHEID
de overheid vaardigt de regels uit, beslissen welke rechtsregels uitgevaardigd
zullen worden
kan op verschillende niveaus binnen de overheid regels worden uitgevaardigd
bv op niveau van gemeente, gewest, gemeenschap, …
4. DE REGELS ZIJN AFDWINGBAAR
de regels moeten afgedwongen kunnen worden
een gerechtelijk apparaat zal opgezet worden om tot de afwinging van de regels
te kunnen overgaan
VOORBEELDEN :
, rechtsregel, de regel dat iemand die een overeenkomst heeft afgesloten die ook
moet naleven, deze regel voldoet aan de vier hierboven aangegeven voorwaarden
INDELINGEN VAN HET RECHT
PRIVAATRECHT – PUBLIEKRECHT
PRIVAATRECHT
regelt de verhouding tussen de burgers onderling
het burgerlijk recht, het gerechtelijk privaatrecht en het internationaal
privaatrecht
a) BURGERLIJK RECHT : geeft o.a. regels aan m.b.t. familiale verhoudingen,
contracten tussen burgers, rechten met betrekking tot goederen, …
b) GERECHTELIJK PRIVAATRECHT : geeft aan hoe et gerechtelijk apparaat
georganiseerd is (welke rechtbanken zijn er, waarvoor zijn ze bevoegd) en op
welke wijze procedures voor de rechtbank gevoerd moeten worden
c) INTERNATIONAAL PRIVAATRECHT : geeft aan welke rechter bevoegd is en welke
rechtsregels toegepast moeten worden als er een grensoverschrijdend
rechtsprobleem is, niet in elk geval wanneer een Belg betrokken is dat de
Belgische rechtbank bevoegd moeten worden
Bv. een Belg die in Oostenrijk een verkeersongeval veroorzaakt
PUBLIEKRECHT
regelt de algemene belangen en heeft betrekking op de inrichting, de werking en
de onderlinge verhoudingen van de overheidsorganen
en op de verhouding van de overheid tot de burgers
a) STAATSRECHT : omvat het geheel van regels die betrekking hebben op de
inrichting en de werking van de staat en de onderlinge verhoudingen tussen de
organen van de staat, zoals de bevoegdheidsverdeling tussen de federale
overheid en de gemeenschappen en gewesten
b) ADMINISTRATIEF RECHT : bevat de regels die nodig zijn voor de werking van de
overheidsinstanties, de manier waarop de burger zich tot de overheid kan richten
c) STRAFRECHT : geeft aan welke gedragingen strafbaar zijn en welke sancties er
tegenover staan
d) STRAFPROCESRECHT : geeft aan op welke wijze misdrijven kunnen vastgesteld en
opgespoord worden en hoe de procedure verloopt om beklaagden te vervolgen
e) FISCAAL RECHT : regelt de problematiek van de belastingen, niets met de burgers
vanuit de overheid
TUSSEN PUBLIEKRECHT EN PRIVAATRECHT
een aantal rechtstakken zijn moeilijker te plaatsen
zoals ondernemings- en economisch recht, financieel recht, sociaal recht
ENKELE ANDERE INDELINGEN
INDELING TUSSEN MATERIEEL EN FORMEEL RECHT
INLEIDING
WAT IS RECHT ?
verschillende, uiteenlopende definities
ordenen van de maatschappij
1. HET RECHT OMVAT EEN GEHEEL VAN GEDRAGSREGELS EN NORMEN
kunnen zeer verscheiden zijn en diverse vormen aannemen
van toepassing als er niets werd geregeld, dan volg je de regels van het wetboek
VOORBEELDEN :
verbodsbepalingen, verboden bepaalde handelingen te stellen
gebodsbepalingen, verplichting wordt opgelegd bepaalde handelingen te stellen
sommige gedragsregels en normen bieden dan weer de mogelijkheid er een
beroep op te doen, zonder daartoe verplicht te zijn
regels waar niet zomaar van afgeweken kan worden, dwingend recht
bv bij een woning kan je niet van huur afwijken
regels die vormvoorwaarden vastleggen voor bepaalde handelingen (bv hoe vindt
een schenking plaats) of voor de wijze waarop procedures gevoerd worden (bv
voor de rechtbank)
dwingend recht : van toepassing als er niets werd geregeld, dan volg je de regels van
het wetboek
schenking : niet voldoende om beide toestemming te geven, moet bij de notaris
2. DEZE GEDRAGSREGELS EN NORMEN HEBBEN TOT DOEL HET
MAATSCHAPPELIJKE LEVEN TE ORDENEN
de gemeenschap of samenleving ordenen
maatschappelijke rol
3. DE REGELS WORDEN OPGELEGD DOOR DE OVERHEID
de overheid vaardigt de regels uit, beslissen welke rechtsregels uitgevaardigd
zullen worden
kan op verschillende niveaus binnen de overheid regels worden uitgevaardigd
bv op niveau van gemeente, gewest, gemeenschap, …
4. DE REGELS ZIJN AFDWINGBAAR
de regels moeten afgedwongen kunnen worden
een gerechtelijk apparaat zal opgezet worden om tot de afwinging van de regels
te kunnen overgaan
VOORBEELDEN :
, rechtsregel, de regel dat iemand die een overeenkomst heeft afgesloten die ook
moet naleven, deze regel voldoet aan de vier hierboven aangegeven voorwaarden
INDELINGEN VAN HET RECHT
PRIVAATRECHT – PUBLIEKRECHT
PRIVAATRECHT
regelt de verhouding tussen de burgers onderling
het burgerlijk recht, het gerechtelijk privaatrecht en het internationaal
privaatrecht
a) BURGERLIJK RECHT : geeft o.a. regels aan m.b.t. familiale verhoudingen,
contracten tussen burgers, rechten met betrekking tot goederen, …
b) GERECHTELIJK PRIVAATRECHT : geeft aan hoe et gerechtelijk apparaat
georganiseerd is (welke rechtbanken zijn er, waarvoor zijn ze bevoegd) en op
welke wijze procedures voor de rechtbank gevoerd moeten worden
c) INTERNATIONAAL PRIVAATRECHT : geeft aan welke rechter bevoegd is en welke
rechtsregels toegepast moeten worden als er een grensoverschrijdend
rechtsprobleem is, niet in elk geval wanneer een Belg betrokken is dat de
Belgische rechtbank bevoegd moeten worden
Bv. een Belg die in Oostenrijk een verkeersongeval veroorzaakt
PUBLIEKRECHT
regelt de algemene belangen en heeft betrekking op de inrichting, de werking en
de onderlinge verhoudingen van de overheidsorganen
en op de verhouding van de overheid tot de burgers
a) STAATSRECHT : omvat het geheel van regels die betrekking hebben op de
inrichting en de werking van de staat en de onderlinge verhoudingen tussen de
organen van de staat, zoals de bevoegdheidsverdeling tussen de federale
overheid en de gemeenschappen en gewesten
b) ADMINISTRATIEF RECHT : bevat de regels die nodig zijn voor de werking van de
overheidsinstanties, de manier waarop de burger zich tot de overheid kan richten
c) STRAFRECHT : geeft aan welke gedragingen strafbaar zijn en welke sancties er
tegenover staan
d) STRAFPROCESRECHT : geeft aan op welke wijze misdrijven kunnen vastgesteld en
opgespoord worden en hoe de procedure verloopt om beklaagden te vervolgen
e) FISCAAL RECHT : regelt de problematiek van de belastingen, niets met de burgers
vanuit de overheid
TUSSEN PUBLIEKRECHT EN PRIVAATRECHT
een aantal rechtstakken zijn moeilijker te plaatsen
zoals ondernemings- en economisch recht, financieel recht, sociaal recht
ENKELE ANDERE INDELINGEN
INDELING TUSSEN MATERIEEL EN FORMEEL RECHT
