College-aantekeningen - Gezondheidsrecht

Hoorcollege 1 – Algemeen recht
Wat is recht
Veel verschillende gedachtes hierover, van verschillende rechtsfilosofen.
 Radbruch (1878-1949) recht is gerechtigheid, rechtszekerheid en doelmatigheid.
Gerechtigheid is de basis.
 Kelsen (1881-1973) recht is een systeem, een soort computerprogramma. Uit A volgt B.
 Thomas van Aquino (1225-1274)  recht is natuurrecht, van god gegeven. Alles is moraal.
 Hobbes (1588-1679)  er is een oorlog van allen tegen allen, recht schept veiligheid.
 Immanuel Kant (1724-1804)  vrijheid impliceert verantwoordelijkheid, dus normen en
waarden.
 Jeremy Bentham (1748-1832)  de mens streeft naar het hoogste nut, recht beoogt
nutsmaximalisatie (= streven naar het maximaal benutten van goederen)
 Plato (427-347 v.Chr.) recht dient het ware, goede, schone, deugd.
 Aristoteles (384-322 v.Chr.) pragmatisch, de mens streeft naar geluk, recht is bedoeld
geluk te verhogen.
 Rousseau  contrat social, het fundament van recht zijn de uitspraken tussen mensen. ”Er is
gelijkheid tussen mensen, we maken samen wetten en regels (onderling afspraken maken).”

Functie van het recht
 Ordening: vb. verkeersregels
 Uitdrukking morele en culturele waarden: vb. kinderbescherming
 Correctie/handhaving: vb. straf op fout gedrag
 Geschilbeslechting: vb. rechtspraak
 Regelend: vb. vergunning

Maatschappelijke ontwikkelingen
 Techniek: maakt leven ingewikkelder (auto’s, internet)
o IVF
 Secularisering: mensen aanvaarden minder tegenslag. Recht is niet enkel afweer, maar
steeds meer actieve inzet. In de gezondheidszorg; je wilt geholpen worden, mensen zijn
veeleisender dan voorheen.
o Sociaal recht, WMO 2015
 Maakbaarheidsgedachte: wint terrein. Het zoeken naar geluk voor jezelf en iedereen.
o Basispakket zorg, Zvw
 Globalisering: steeds meer internationale ordening
o VN, RvEuropa
 Toenemende bevolking: eist meer internationale ordening
o VN-verdrag milieu Parijs 2016
 Nieuwe ontdekking: nieuwe waarden en normen
o Vgl sociale media

Nut van het recht
 Veiligheid  bescherming tegen gedrag dat gezondheid, welzijn en goed aantast.
 Zekerheid/voorspelbaarheid
 Schept ruimte voor vooruitgang  niet willen blijven hangen
 Bescherming van kwetsbare
 Zonder recht ontstaat chaos/strijd/vernietiging
Niet elke regel is ook ‘recht’!

,Rechtsbronnen
1. Rechtsbeginselen (vb. gelijke behandeling)
2. Wetten (vb. BW, Awb)
3. Volkenrechtelijke verdragen en besluiten (vb. VN-verdragen)
4. Jurisprudentie (vb. HR, rechtbank)
5. Gewoonte (vb. gebruikelijke zorg)
a. Hulpverlenersstandaard
6. Doctrine (gezaghebbende en consistente uitleg van regels)
7. Richtlijnen/protocollen/gedragsregels/verenigingsregels

Rechtsgebieden
 Internationaal recht en Europees recht
o Verdragen, besluiten van internationale organisaties
o Grondrechten/mensenrechten
o Incorporatie en transformatie
 Grondrechten
o  Bescherming individu tegen massa
 Publiekrecht
o Staatsrecht
o Bestuursrecht
o Strafrecht
 Privaatrecht
o Personen- en familierecht, rechtspersonenrecht, vermogensrecht etc.

Materieel recht = inhoudelijke regels. Vb. patiënten rechten.
Formeel recht = procesrecht, vormvoorschriften, spelregels. Vb. onrechtmatig verkregen bewijs.

Eigenschappen recht
 Rechten: vooral redeneren, consistentie
 Weinig met statistiek en kwantiteit
 Deontologische oriëntatie: altijd discussie over uitgangspunten, voorwaarden
 Interpretatie, taalgerichtheid
 Enerzijds een opbouw vanuit het fundament van rechtsbeginselen, anderzijds bottom-up:
vanuit casus ontstaat nieuw recht en niet enkel ‘verklaar de casus vanuit de theorie’
 Rechtsfiguren: het instrument om het recht vormt te geven (vb. aanbod, overeenkomst,
beschikking, wet, besluit)

Privaatrecht
Boek 1: Persoonlijkheidsrechten
 Recht op naam, burgerlijke stand
 Minderjarigheid
 Familierecht: gezag ouders/voogdij

Boek 2: Rechtspersonen
 Vereniging
 Stichting
 NV, BV

Boek 3: Vermogensrecht algemeen
 Definities van ‘zaak’: redelijkheid en billijkheid, wil, vertrouwen en andere rechtsbegrippen.
 Rechtsbehandelingen

, Boek 6 BW: Algemeen verbintenissenrecht, denk aan vb:
 Art. 6:98: causaal verband feit of onzorgvuldigheid en schade
 Art. 6:95 en 6:106: schadebegrip
 Art. 6:162 BW: aansprakelijkheid wegens onrechtmatige daad
 Art. 6:185 productaansprakelijkheid
 Art. 6:217 e.v. de overeenkomst

Boek 7: bijzondere overeenkomsten, waaronder
 Art. 7:446 t/m 7:468 geneeskunde behandelovereenkomst (bekend als de WGBO)
 Huurrecht, arbeidsovereenkomst, opdracht, consumentenkoop, etc.

Bestuursrecht
Bestuursrecht of administratief recht: administrare ofwel besturen:
1. De overheid bemoeit zich actief met de samenleving. Bestuursrecht biedt daarvoor het
instrumentarium: omgevingswet (milieu), WKKGZ, WMO 2015: ondersteuning.
2. Bescherming tegen de overheid en fatsoenlijke omgang met de burger (oa de Awb)
 Gaat over van alles: cultuur, sport, milieu, zorg, natuur, ruimtelijke ordening.
 Basis is rechtsstatelijkheid: bemoeienis overheid alleen op basis van wet met inachtneming
van belangenafweging burger – algemeen belang.

Strafrecht
 Handhaving openbare orde
 Bescherming maatschappij
 Bescherming tegen misdaad

Internationaal recht
 Europa
o Raad van Europa: mensenrechten
 EVRM: Europees verdrag voor de
rechten van de mens
 EHRM: Europees hof voor de rechten
van de mens
o Europese uni: interne markt
 EU verdrag
 EU HvJ: de rechter van de EU
VN: VN-verdragen
Strafhof (oorlogsmisdrijven)

EVRM – Europees verdrag voor de rechten van de mens
 Materiële rechten: rechtstreekse werking op nationaal recht.
o Recht op leven
o Het verbod van foltering en onmenselijke behandeling
o Recht op vrijheid en veiligheid
o Recht op een eerlijk proces
o Recht op eerbieding van privé- en familieleven
o Vrijheid van meningsuiting  maar belediging
is strafbaar
o Vrijheid op godsdienst
o Verbod van discriminatie
Biogeneeskunde-verdrag