ABCDE-methode – Uitgebreide Uitleg
De ABCDE-methode is een systematische benadering voor het beoordelen en behandelen van
patiënten, vooral in acute situaties. Het doel is om levensbedreigende problemen snel te
identificeren en direct aan te pakken. De volgorde (Airway, Breathing, Circulation, Disability,
Exposure) is strikt: pas als het ene stabiel is, ga je door naar het volgende.
A – Airway (Luchtweg)
Controleer of de luchtweg vrij is. Zonder een vrije luchtweg is ademen niet mogelijk.
• Kijk of de luchtweg vrij is (geen obstructies, bloed, braaksel, voorwerpen).
• Luister naar ademgeluiden (gieren, snurken, stridor).
• Voel luchtstroom bij de mond/neus.
• Indien obstructie: verwijder oorzaak (bijv. zuigen, heimlich, intubatie indien nodig).
B – Breathing (Ademhaling)
Beoordeel of de patiënt voldoende ademhaling heeft.
• Observeer ademhalingsfrequentie, diepte, symmetrie.
• Kijk naar gebruik van hulpademhalingsspieren of cyanose.
• Luister naar ademgeruis met stethoscoop (wheezing, crepitaties).
• Meet saturatie (SpO■).
• Geef zuurstof indien nodig en ondersteun ventilatie bij tekort.
C – Circulation (Circulatie)
Beoordeel de circulatie en stel vast of er tekenen zijn van shock of bloeding.
• Controleer hartfrequentie en ritme (pols voelen, ECG).
• Meet bloeddruk.
• Kijk naar huidkleur, temperatuur, capillary refill time (CRT).
• Controleer op uitwendige bloedingen en stel deze veilig.
• Plaats intraveneuze toegang en dien zo nodig vocht of medicatie toe.
D – Disability (Neurologische toestand)
Beoordeel het bewustzijn en de neurologische functies.
• Gebruik AVPU-score (Alert, Verbal, Pain, Unresponsive) of Glasgow Coma Scale (GCS).
• Controleer pupillen (grootte, reactie op licht).
• Controleer bloedsuikerwaarde (hypo/hyperglykemie kan bewustzijn beïnvloeden).
• Let op tekenen van insulten of verlammingen.
E – Exposure/Environment (Blootstelling/Omgeving)
Inspecteer het hele lichaam om verborgen letsels of oorzaken te vinden.
• Verwijder kleding indien nodig, behoud privacy en voorkom afkoeling.
• Kijk naar verwondingen, huiduitslag, tekenen van infectie.
• Meet temperatuur.
• Denk aan omgeving: veiligheid patiënt en hulpverlener.
De ABCDE-methode wordt gebruikt in spoedeisende geneeskunde, ambulancezorg en eerste hulp.
Herhaal de beoordeling regelmatig, want de toestand van een patiënt kan snel veranderen.
De ABCDE-methode is een systematische benadering voor het beoordelen en behandelen van
patiënten, vooral in acute situaties. Het doel is om levensbedreigende problemen snel te
identificeren en direct aan te pakken. De volgorde (Airway, Breathing, Circulation, Disability,
Exposure) is strikt: pas als het ene stabiel is, ga je door naar het volgende.
A – Airway (Luchtweg)
Controleer of de luchtweg vrij is. Zonder een vrije luchtweg is ademen niet mogelijk.
• Kijk of de luchtweg vrij is (geen obstructies, bloed, braaksel, voorwerpen).
• Luister naar ademgeluiden (gieren, snurken, stridor).
• Voel luchtstroom bij de mond/neus.
• Indien obstructie: verwijder oorzaak (bijv. zuigen, heimlich, intubatie indien nodig).
B – Breathing (Ademhaling)
Beoordeel of de patiënt voldoende ademhaling heeft.
• Observeer ademhalingsfrequentie, diepte, symmetrie.
• Kijk naar gebruik van hulpademhalingsspieren of cyanose.
• Luister naar ademgeruis met stethoscoop (wheezing, crepitaties).
• Meet saturatie (SpO■).
• Geef zuurstof indien nodig en ondersteun ventilatie bij tekort.
C – Circulation (Circulatie)
Beoordeel de circulatie en stel vast of er tekenen zijn van shock of bloeding.
• Controleer hartfrequentie en ritme (pols voelen, ECG).
• Meet bloeddruk.
• Kijk naar huidkleur, temperatuur, capillary refill time (CRT).
• Controleer op uitwendige bloedingen en stel deze veilig.
• Plaats intraveneuze toegang en dien zo nodig vocht of medicatie toe.
D – Disability (Neurologische toestand)
Beoordeel het bewustzijn en de neurologische functies.
• Gebruik AVPU-score (Alert, Verbal, Pain, Unresponsive) of Glasgow Coma Scale (GCS).
• Controleer pupillen (grootte, reactie op licht).
• Controleer bloedsuikerwaarde (hypo/hyperglykemie kan bewustzijn beïnvloeden).
• Let op tekenen van insulten of verlammingen.
E – Exposure/Environment (Blootstelling/Omgeving)
Inspecteer het hele lichaam om verborgen letsels of oorzaken te vinden.
• Verwijder kleding indien nodig, behoud privacy en voorkom afkoeling.
• Kijk naar verwondingen, huiduitslag, tekenen van infectie.
• Meet temperatuur.
• Denk aan omgeving: veiligheid patiënt en hulpverlener.
De ABCDE-methode wordt gebruikt in spoedeisende geneeskunde, ambulancezorg en eerste hulp.
Herhaal de beoordeling regelmatig, want de toestand van een patiënt kan snel veranderen.
