Samenvatting psychologie een inleiding
Hoofdstuk 9; motivatie en emotie
9.1 Wat motiveert ons?
Woorden zoals doorzettingsvermogen, verlangen, drive, instinct, energie, bedoeling, doel,
intensiteit, wil en behoefte verwijzen allemaal naar motivatie. Deze termen verwijzen naar
innerlijke psychologische ‘krachten’, die ervoor zorgen dat we doen wat we doen.
Het concept van motivatie verwijst naar alle processen met betrekking tot:
a. Het voelen van een behoefte of verlangen
b. Het activeren, selecteren, sturen en volhouden van mentale en fysieke activiteit die gericht
is op bevrediging van de behoefte of verlangen
c. Het reduceren van de behoefte sensatie
Bij veel van onze motieven is een complexe combinatie van biologische en psychologische behoeften
betrokken, vooral als die te maken hebben met onze sociale interacties, emoties en doelen.
9.1.1 Prestatiemotivatie
Extrinsieke motivatie komt van buiten het persoon en heeft betrekking op externe prikkels die een
organisme tot actie aanzetten.
De beloningstheorie is het idee dat mensen werken omdat ze worden gemotiveerd door extrinsieke
beloningen.
De verwachtingstheorie stelt dat mensen gemotiveerd worden om aan taken te werken als ze
verwachten daarin succesvol te zijn en als ze de resultaten van de uitvoering waarderen,
Intrinsieke motivatie gaat over motieven die vanuit een persoon ontstaan. Het heeft betrekking op
een activiteit (werk of spel) waaraan iemand zich wijdt omwille van de activiteit zelf, ongeacht
externe beloningen of straffen. Het is dus een beloning voor iemand zelf.
David McClelland vermoedde dat de verhalen die mensen vertelden over een serie ambigue plaatjes
hun motieven konden onthullen. Hij maakte gebruik van de Thematic Apperception Test (TAT).
Prestatiedrang is het verlangen om een moeilijk maar verlangd doel te bereiken. McClelland
bepaalde hoe hoog de beschrijvingen van verschillende mensen scoorden op prestatiedrang en
ontdekte dat bepaalde kenmerken mensen met een grote prestatiedrang onderscheiden.
Ze werken niet alleen harder, maar tonen ook meer doorzettingsvermogen bij moeilijke opdrachten.
,De prestatiemotivatietest is te gebruiken vanaf de leeftijd van 16 jaar.
Het meet drie aspecten die gerelateerd zijn aan prestatiemotivatie
1. Prestatiemotief: een relatief stabiele persoonlijkheidseigenschap die in specifieke situaties
leidt tot presteren
2. Positieve en negatieve faalangst: die beide bepalend zijn voor de productiviteit en de
houding ten opzichte van werk
Harry Triandis vond onderscheid tussen culturen waarin de nadruk ligt óf op individualisme óf op
collectivisme. Westerse culturen benadrukken het individualisme. Persoonlijke prestaties worden
hier vooral gewaardeerd. In Zuid-Amerika, Afrika en Azië ligt de nadruk juist op het
collectivisme, waar waarde wordt gehecht aan loyaliteit.
9.1.2 De onverwachte effecten van beloningen op motivatie
Mark Lepper bestudeerde een aantal schoolkinderen die van tekenen hielden. Een groep was
verteld dat ze voor hun tekening een diploma kregen en dat de andere groep aan de slag ging
zonder een beloning te krijgen. Beide groepen gingen enthousiast aan het werk.
Toen de groep na een aantal dagen weer mocht tekenen, maar nu allemaal zonder beloning, bleek
dat de groep die eerst een beloning kreeg veel minder enthousiast is. Lepper concludeerde hieruit
dat de externe bekrachtiging de interne motivatie van de kinderen verdrong.
Hier is sprake van overrechtvaardiging (extrinsieke beloning verdringt een interne motivatie)
→ Het lijkt erop dat een beloning soms het plezier wegneemt van iets ‘voor de lol’ doen.
Het blijkt dat overrechtvaardiging alleen optreedt als de beloning geen rekening houdt met de
kwaliteit van de prestatie.
In het algemeen hebben beloningen drie belangrijke gevolgen voor motivatie:
1. Beloningen kunnen een effectieve manier zijn om mensen te motiveren om dingen te doen
die ze anders niet doen
2. Beloningen kunnen de motivatie vergroten, mits ze worden gegeven voor een goede
prestatie
3. Beloningen kunnen intrinsieke motivatie nadelig beïnvloeden, als ze worden gegeven zonder
rekening te houden met de kwaliteit van het werk
De grootste prestaties op gebied van muziek, kunst, wetenschap, handel en andere zaken zijn
meestal het gevolg van intrinsieke motivatie. Mensen streven de doelen na waarin ze intens
interesse in hebben. Er ontstaat een bepaalde geestestoestand als je zo intens op een probleem of
activiteit bent geconcentreerd dat je alle gevoel voor tijd kwijtraakt en niet meer weet wat er om je
heen gebeurt. Dit heet de flow.
, 9.2 Wat motiveert ons?
Abraham Maslow heeft de behoeftehiërarchie gemaakt.
9.2.1 De instincttheorie
Sinds de tijd van William James realiseren psychologen zich dat elk organisme wordt geboren met
een reeks biologisch en evolutionair bepaalde gedragspatronen die essentieel zijn voor het
overleven. Volgens de instincttheorie zijn deze instincten een goede verklaring voor regelmatige
cycli in diergedrag die bij een gehele soort op dezelfde manier voorkomen.
De term instinct is bij de meeste psychologen niet meer zo populair. Daarom spreken ze liever van
gefixeerde actiepatronen, niet-aangeleerde gedragingen die bij de gehele soort voorkomen en het
gevolg zijn van duidelijk identificeerbare stimuli
9.2.2 De drijfveertheorie
Een biologische drijfveer wordt omschreven als de toestand van energie of spanning die een
organisme beweegt om een biologische behoefte te vervullen. Een dier dat dorst heeft wordt dan
ook gedreven om te drinken.
Volgens de drijfveertheorie produceert een biologische behoefte een drijfveer die op zijn beurt het
gedrag aanstuurt opdat in de behoefte wordt voorzien. Het motiveert een dier dus door te handelen
om de spanning te verminderen. Het organisme is in een toestand van evenwicht die homeostase
wordt genoemd.
Er zijn ook cognitieve, sociale en culturele krachten betrokken bij motivatie. Bovendien kan de
drijfveertheorie niet verklaren waarom organismen die het aan niets ontbreekt, soms toch actie
ondernemen om een bepaalde stimulatie te vergroten. → Kritiek
9.2.3 Freuds psychodynamische theorie
Volgens Sigmund Freud was motivatie afkomstig uit de diepten van onze onbewuste geest, die hij
het id noemde, en waar twee elementaire verlangens zouden bevinden:
1. Eros, het erotische of constructieve verlangen
2. Thanatos, de agressieve of destructieve impuls
Om psychische problemen te voorkomen, moeten we voortdurend zoeken naar een acceptabele
uitlaatklep voor onze seksuele en agressieve behoeften.
Hedendaagse psychologen zijn het eens met het idee van Freud dat veel mentale activiteit,
waaronder motivatie, buiten het bewustzijn plaatsvindt.
Hoofdstuk 9; motivatie en emotie
9.1 Wat motiveert ons?
Woorden zoals doorzettingsvermogen, verlangen, drive, instinct, energie, bedoeling, doel,
intensiteit, wil en behoefte verwijzen allemaal naar motivatie. Deze termen verwijzen naar
innerlijke psychologische ‘krachten’, die ervoor zorgen dat we doen wat we doen.
Het concept van motivatie verwijst naar alle processen met betrekking tot:
a. Het voelen van een behoefte of verlangen
b. Het activeren, selecteren, sturen en volhouden van mentale en fysieke activiteit die gericht
is op bevrediging van de behoefte of verlangen
c. Het reduceren van de behoefte sensatie
Bij veel van onze motieven is een complexe combinatie van biologische en psychologische behoeften
betrokken, vooral als die te maken hebben met onze sociale interacties, emoties en doelen.
9.1.1 Prestatiemotivatie
Extrinsieke motivatie komt van buiten het persoon en heeft betrekking op externe prikkels die een
organisme tot actie aanzetten.
De beloningstheorie is het idee dat mensen werken omdat ze worden gemotiveerd door extrinsieke
beloningen.
De verwachtingstheorie stelt dat mensen gemotiveerd worden om aan taken te werken als ze
verwachten daarin succesvol te zijn en als ze de resultaten van de uitvoering waarderen,
Intrinsieke motivatie gaat over motieven die vanuit een persoon ontstaan. Het heeft betrekking op
een activiteit (werk of spel) waaraan iemand zich wijdt omwille van de activiteit zelf, ongeacht
externe beloningen of straffen. Het is dus een beloning voor iemand zelf.
David McClelland vermoedde dat de verhalen die mensen vertelden over een serie ambigue plaatjes
hun motieven konden onthullen. Hij maakte gebruik van de Thematic Apperception Test (TAT).
Prestatiedrang is het verlangen om een moeilijk maar verlangd doel te bereiken. McClelland
bepaalde hoe hoog de beschrijvingen van verschillende mensen scoorden op prestatiedrang en
ontdekte dat bepaalde kenmerken mensen met een grote prestatiedrang onderscheiden.
Ze werken niet alleen harder, maar tonen ook meer doorzettingsvermogen bij moeilijke opdrachten.
,De prestatiemotivatietest is te gebruiken vanaf de leeftijd van 16 jaar.
Het meet drie aspecten die gerelateerd zijn aan prestatiemotivatie
1. Prestatiemotief: een relatief stabiele persoonlijkheidseigenschap die in specifieke situaties
leidt tot presteren
2. Positieve en negatieve faalangst: die beide bepalend zijn voor de productiviteit en de
houding ten opzichte van werk
Harry Triandis vond onderscheid tussen culturen waarin de nadruk ligt óf op individualisme óf op
collectivisme. Westerse culturen benadrukken het individualisme. Persoonlijke prestaties worden
hier vooral gewaardeerd. In Zuid-Amerika, Afrika en Azië ligt de nadruk juist op het
collectivisme, waar waarde wordt gehecht aan loyaliteit.
9.1.2 De onverwachte effecten van beloningen op motivatie
Mark Lepper bestudeerde een aantal schoolkinderen die van tekenen hielden. Een groep was
verteld dat ze voor hun tekening een diploma kregen en dat de andere groep aan de slag ging
zonder een beloning te krijgen. Beide groepen gingen enthousiast aan het werk.
Toen de groep na een aantal dagen weer mocht tekenen, maar nu allemaal zonder beloning, bleek
dat de groep die eerst een beloning kreeg veel minder enthousiast is. Lepper concludeerde hieruit
dat de externe bekrachtiging de interne motivatie van de kinderen verdrong.
Hier is sprake van overrechtvaardiging (extrinsieke beloning verdringt een interne motivatie)
→ Het lijkt erop dat een beloning soms het plezier wegneemt van iets ‘voor de lol’ doen.
Het blijkt dat overrechtvaardiging alleen optreedt als de beloning geen rekening houdt met de
kwaliteit van de prestatie.
In het algemeen hebben beloningen drie belangrijke gevolgen voor motivatie:
1. Beloningen kunnen een effectieve manier zijn om mensen te motiveren om dingen te doen
die ze anders niet doen
2. Beloningen kunnen de motivatie vergroten, mits ze worden gegeven voor een goede
prestatie
3. Beloningen kunnen intrinsieke motivatie nadelig beïnvloeden, als ze worden gegeven zonder
rekening te houden met de kwaliteit van het werk
De grootste prestaties op gebied van muziek, kunst, wetenschap, handel en andere zaken zijn
meestal het gevolg van intrinsieke motivatie. Mensen streven de doelen na waarin ze intens
interesse in hebben. Er ontstaat een bepaalde geestestoestand als je zo intens op een probleem of
activiteit bent geconcentreerd dat je alle gevoel voor tijd kwijtraakt en niet meer weet wat er om je
heen gebeurt. Dit heet de flow.
, 9.2 Wat motiveert ons?
Abraham Maslow heeft de behoeftehiërarchie gemaakt.
9.2.1 De instincttheorie
Sinds de tijd van William James realiseren psychologen zich dat elk organisme wordt geboren met
een reeks biologisch en evolutionair bepaalde gedragspatronen die essentieel zijn voor het
overleven. Volgens de instincttheorie zijn deze instincten een goede verklaring voor regelmatige
cycli in diergedrag die bij een gehele soort op dezelfde manier voorkomen.
De term instinct is bij de meeste psychologen niet meer zo populair. Daarom spreken ze liever van
gefixeerde actiepatronen, niet-aangeleerde gedragingen die bij de gehele soort voorkomen en het
gevolg zijn van duidelijk identificeerbare stimuli
9.2.2 De drijfveertheorie
Een biologische drijfveer wordt omschreven als de toestand van energie of spanning die een
organisme beweegt om een biologische behoefte te vervullen. Een dier dat dorst heeft wordt dan
ook gedreven om te drinken.
Volgens de drijfveertheorie produceert een biologische behoefte een drijfveer die op zijn beurt het
gedrag aanstuurt opdat in de behoefte wordt voorzien. Het motiveert een dier dus door te handelen
om de spanning te verminderen. Het organisme is in een toestand van evenwicht die homeostase
wordt genoemd.
Er zijn ook cognitieve, sociale en culturele krachten betrokken bij motivatie. Bovendien kan de
drijfveertheorie niet verklaren waarom organismen die het aan niets ontbreekt, soms toch actie
ondernemen om een bepaalde stimulatie te vergroten. → Kritiek
9.2.3 Freuds psychodynamische theorie
Volgens Sigmund Freud was motivatie afkomstig uit de diepten van onze onbewuste geest, die hij
het id noemde, en waar twee elementaire verlangens zouden bevinden:
1. Eros, het erotische of constructieve verlangen
2. Thanatos, de agressieve of destructieve impuls
Om psychische problemen te voorkomen, moeten we voortdurend zoeken naar een acceptabele
uitlaatklep voor onze seksuele en agressieve behoeften.
Hedendaagse psychologen zijn het eens met het idee van Freud dat veel mentale activiteit,
waaronder motivatie, buiten het bewustzijn plaatsvindt.
