,
, Hoofdstuk 1 De basis van sociologie
1.1 Waar komt sociologie vandaan?
Hoewel mensen al heel lang samenleven in groepen, ontstond de sociologie pas in de late 19e eeuw.
Voor die tijd dachten vooral filosofen en economen na over hoe mensen zich gedragen.
De komst van de industriële revolutie zorgde voor grote veranderingen in de samenleving. Veel mensen
verhuisden van het platteland naar de stad, omdat daar werk was in fabrieken. In de stad gingen
mensen op een andere manier met elkaar om dan ze gewend waren op het platteland. Deze
veranderingen riepen veel vragen op bij drie belangrijke denkers: Émile Durkheim, Max Weber en Karl
Marx. tentamen!!
Zij legden de basis voor drie belangrijke onderwerpen in de sociologie: solidariteit, de invloed van de
samenleving op denken en gedrag, en ongelijkheid.
Solidariteit def kennen
Émile Durkheim (1858-1917) zag dat dorpen minder belangrijk werden toen mensen naar steden
trokken. In steden woonden mensen dicht bij elkaar, maar ze hadden vaak minder met elkaar gemeen.
Durkheim vroeg zich af hoe mensen in steden toch samenhang en verbondenheid kunnen voelen.
Deze vraag is nog steeds belangrijk in de sociologie: waarom zetten mensen zich in voor anderen, ook
als ze zelf niets terugkrijgen?
Sociaal werkers werken vaak in buurten waar mensen met heel verschillende achtergronden wonen.
Zij proberen daar toch verbinding te creëren. Ook ondersteunen ze mensen die zich niet meer
verbonden voelen met een groep. De sociologie kan helpen om zulke situaties beter te begrijpen
(Scholte, 2022).
Het verband tussen maatschappelijke omstandigheden en mentaliteit
Max Weber (1864-1920) keek vooral naar hoe productie en werk veranderden. Hij merkte dat mensen
steeds rationeler gingen denken: ze baseerden hun keuzes minder op gewoontes en meer op feiten en
efficiëntie. Volgens hem betekende modernisering dat mensen steeds zakelijker en doelgerichter gingen
handelen.
Hoewel deze ideeën ook kritiek kregen, is het inzicht dat maatschappelijke omstandigheden invloed
hebben op hoe mensen denken en doen nog steeds waardevol.
Voor sociaal werkers is dit belangrijk: de manier waarop iemand leeft, beïnvloedt hoe diegene naar de
wereld kijkt.
Om iemand goed te helpen, moet je kunnen meedenken vanuit zijn of haar situatie en perspectief.
Onderzoek uit 2022 laat zien dat empathisch perspectiefnemen de hulpverlening effectiever maakt (Van
den Broek, 2022).
Ongelijkheid
Karl Marx (1818-1883) is bekend door het socialisme, maar hij had ook invloed op de sociologie. Hij
onderzocht waarom er tijdens de industriële revolutie nog steeds veel armoede was, terwijl er veel meer
werd geproduceerd. Hij zag dat de verdeling van geld en macht tussen arbeiders en fabrikanten erg
oneerlijk was.
Volgens Marx ontstaat ongelijkheid door de manier waarop productie en bezit zijn georganiseerd.
Mensen met economische macht hebben ook vaak invloed op andere gebieden, zoals onderwijs en
politiek.
Tentamen: wat deed marx>?