Samenvatting recht blok 3 jaar 2
Hoofdstuk 1 (rechten en rechtsgebieden)
De wet is onderdeel van het recht omdat naast de wet nog andere bronnen van het recht zijn.
Doel van het recht: samenleving ordenen, bevorderen van rechtvaardigheid, organiseren van
bevoegdheden, oplossen van de problemen tussen mensen, bevorderen van het doelmatig regelen
van maatschappelijk verkeer, afwegen van het algemeen belang en individueel belang, gedragingen
van mensen voorspelbaar maken, door het recht weten we wat wel en niet mag.
Onderscheid in rechtsgebieden (TENTAMENVRAAG):
-privaatrecht (burgerlijk recht/civielrecht): De overheid speelt hier niet/nauwelijks een rol in. Het
gaat tussen burgers onderling of tussen burgers en bedrijven. Hierbij kan je denken aan de
natuurlijke persoon (de mens) en de rechtspersoon (organisatievorm die voor veel handelingen mag
deelnemen aan het rechtsverkeer, bijvoorbeeld stichtingen/verenigingen/BV).
Het belang van het privaatrecht is in het dagelijkse leven erg groot. Een krant kopen/fiets laten
repareren zijn voorbelden van handelingen die in het privaatrecht zijn geregeld.
Rechtsbeginselen: redelijkheid, goede trouw, vrijheid
Rechtsbescherming: arrondissementsrechtbank (kantonrechter/arrondissementsrechtbank),
gerechtshof, Hoge Raad.
Vermogensrecht, familierecht, arbeidsovereenkomst, gezondheidsrecht
-staatsrecht: is een organisatie via de staat en de verhoudingen tussen overheid en burgers. De staat
is via zijn organen zelf schepper en handhaver van de regels. De grondwet is de belangrijkste wet. De
overheid heeft binnen de staat de hoogste bevoegdheid om beslissingen te nemen die bindend zijn
voor iedereen in NL.
organisatie van de staat, organisatie van de rechtspraak, grondrechten.
-bestuursrecht: alleen de overheid mag hier optreden en besluiten nemen. Het is in handen van
bestuursorganen. Denk aan vergunningen/uitkeringen.
Rechtsbeginselen: legaliteitsbeginsel, rechtmatigheid.
Rechtsbescherming: arrondissementsrechtbank afdeling bestuursrecht, Raad van State of de
Centrale Raad van Beroep.
Sociale zekerheid, gezondheidsrecht, ruimtelijke ordening.
-strafrecht: om gehoorzaamheid af te dwingen en de burgers te beschermen zijn ontoelaatbare
gedragingen strafbaar gemaakt. Het doel is het verminderen van criminaliteit. Je bent strafbaar als je
strafrechten overtreedt.
Rechtsbeginselen: legaliteitsbeginsel, rechten van verdachten.
Rechtsbescherming: arrondissementsrechtbank
(kantonrechter/kinderrechter/politierechter/arrondissementsrechtbank), gerechtshof, Hoge Raad.
Procesrecht, penitentiair, jeugdstrafrecht, gezondheidsrecht.
Er is een ordering van verschillende rechten maar je kan ook van de een naar de ander verschuiven.
Rechtsbronnen: de plaats waar het recht te vinden is
-internationale verdragen en verordeningen: internationale overeenkomst tussen staten. Omdat een
verdrag boven nationale wetgeving staat vervallen de Nederlandse wetten over het onderwerp waar
het verdrag over handelt. Verordeningen vanuit de Europese Unie gelden direct als wet in NL.
-wetten: worden gemaakt door de regering en goedgekeurd door het parlement. Omdat het
parlement door de bevolking is gekozen, is het recht een afspiegeling van wat het volk wil.
Ministers, provincies, gemeente, waterschappen etc mogen ook wetten maken.
-gewoonte: staat soms boven de wet omdat deze gewoontes al lang bestaan en iedereen hiermee
bekend is.
-rechtspraak: doordat de samenleving snel verandert, ontstaan er nieuwe gedachten over bepaalde
zaken. Ook veroudert/ontbreekt de wetgeving. Hierdoor maken rechters eigen regels. De uitspraken
van de Hoge Raad hebben daarom hetzelfde gezag als de wet.
, Hoofdstuk 3 (afstamming en familierecht)
Afstamming: er ontstaat een juridische relatie/familierechtelijke banden tussen ouders en kinderen.
-geboorte
-gerechtelijke vaststelling (geen gezag)
-vaderschapsactie > betalen
-adoptie (er zijn dan geen juridische banden meer met de oorspronkelijke ouder)
Erkennen(TENTAMENVRAAG): verklaring dat iemand de juridische vader (minimaal 16 jaar) is. De
moeder geeft toestemming tot het kind 16 jaar is. Vanaf 16 jaar geeft alleen het kind toestemming.
Juridische gevolgen bij familierechtelijke banden:
-erfrecht
-gezag (hangt af van de samenlevingsvorm van de ouders bij de geboorte)
-omgangsrecht
-achternaam
-nationaliteit
4 manieren van samenwonen (TENTAMENVRAAG):
- feitelijk samenwonen
-samenlevingscontract (overeenkomst van afspraken, 18+). Hierbij gelden regels van het burgerlijk
recht.
-huwelijk (in het gemeentehuis bevestigd)
-geregistreerd partnerschap (wettelijk geregelde samenlevingsvorm)
Rechten/plichten bij het huwelijk en geregistreerd partnerschap:
-men mag de achternaam van de partner gebruiken
-er ontstaat aanverwantschap met een aantal plichten/rechten:
-wederzijds onderhoudsplicht (na beëindiging van de relatie mogelijk alimentatieplicht).
-bij sommige rechtshandelingen is toestemming van de ander nodig. Ook ontstaat er een
gemeenschap van goederen en huurbescherming.
-partners zijn elkaars wettelijke erfgenamen en de langstlevende echtgenoot/partner erft
samen met de kinderen. Ongehuwde samenlevende moeten een testament maken.
Hoofdregel familierecht > de vrouw die het kind baart is de juridische moeder
Huwelijk Geregistreerd partnerschap Samenwonen/contract
Hetro Vrouw: juridisch de moeder Vrouw: juridisch de moeder Vrouw: juridisch de moeder
Man: automatisch de vader Man: niks met het kind te maken. Man: is niks van het kind,
vanwege het huwelijk. Ook als Hij kan het erkennen dan is hij kan adopteren en erkennen
de vrouw vreemd is gegaan. juridisch de vader en heeft hij maar geen gezag
gezag. (gemeentehuis). Gezag
aanvragen via de rechtbank.
Lesbisch Vrouw: juridisch de moeder Vrouw: juridisch de moeder Bij een adoptie kunnen beide
Mee/duomoeder : partner van Mee/duomoeder: geen moeder vrouwen juridisch ouders
de moeder, is geen familie, en niet erkennen. Adoptie van het kind worden.
wel gezag. Adoptie mogelijk. mogelijk.
Homo kind ontstaat buiten het Gebeurt niks. -
huwelijk. Juridische moeder
baart het kind, juridische
vader door een eerder
huwelijk of door erkenning.
Hoofdstuk 1 (rechten en rechtsgebieden)
De wet is onderdeel van het recht omdat naast de wet nog andere bronnen van het recht zijn.
Doel van het recht: samenleving ordenen, bevorderen van rechtvaardigheid, organiseren van
bevoegdheden, oplossen van de problemen tussen mensen, bevorderen van het doelmatig regelen
van maatschappelijk verkeer, afwegen van het algemeen belang en individueel belang, gedragingen
van mensen voorspelbaar maken, door het recht weten we wat wel en niet mag.
Onderscheid in rechtsgebieden (TENTAMENVRAAG):
-privaatrecht (burgerlijk recht/civielrecht): De overheid speelt hier niet/nauwelijks een rol in. Het
gaat tussen burgers onderling of tussen burgers en bedrijven. Hierbij kan je denken aan de
natuurlijke persoon (de mens) en de rechtspersoon (organisatievorm die voor veel handelingen mag
deelnemen aan het rechtsverkeer, bijvoorbeeld stichtingen/verenigingen/BV).
Het belang van het privaatrecht is in het dagelijkse leven erg groot. Een krant kopen/fiets laten
repareren zijn voorbelden van handelingen die in het privaatrecht zijn geregeld.
Rechtsbeginselen: redelijkheid, goede trouw, vrijheid
Rechtsbescherming: arrondissementsrechtbank (kantonrechter/arrondissementsrechtbank),
gerechtshof, Hoge Raad.
Vermogensrecht, familierecht, arbeidsovereenkomst, gezondheidsrecht
-staatsrecht: is een organisatie via de staat en de verhoudingen tussen overheid en burgers. De staat
is via zijn organen zelf schepper en handhaver van de regels. De grondwet is de belangrijkste wet. De
overheid heeft binnen de staat de hoogste bevoegdheid om beslissingen te nemen die bindend zijn
voor iedereen in NL.
organisatie van de staat, organisatie van de rechtspraak, grondrechten.
-bestuursrecht: alleen de overheid mag hier optreden en besluiten nemen. Het is in handen van
bestuursorganen. Denk aan vergunningen/uitkeringen.
Rechtsbeginselen: legaliteitsbeginsel, rechtmatigheid.
Rechtsbescherming: arrondissementsrechtbank afdeling bestuursrecht, Raad van State of de
Centrale Raad van Beroep.
Sociale zekerheid, gezondheidsrecht, ruimtelijke ordening.
-strafrecht: om gehoorzaamheid af te dwingen en de burgers te beschermen zijn ontoelaatbare
gedragingen strafbaar gemaakt. Het doel is het verminderen van criminaliteit. Je bent strafbaar als je
strafrechten overtreedt.
Rechtsbeginselen: legaliteitsbeginsel, rechten van verdachten.
Rechtsbescherming: arrondissementsrechtbank
(kantonrechter/kinderrechter/politierechter/arrondissementsrechtbank), gerechtshof, Hoge Raad.
Procesrecht, penitentiair, jeugdstrafrecht, gezondheidsrecht.
Er is een ordering van verschillende rechten maar je kan ook van de een naar de ander verschuiven.
Rechtsbronnen: de plaats waar het recht te vinden is
-internationale verdragen en verordeningen: internationale overeenkomst tussen staten. Omdat een
verdrag boven nationale wetgeving staat vervallen de Nederlandse wetten over het onderwerp waar
het verdrag over handelt. Verordeningen vanuit de Europese Unie gelden direct als wet in NL.
-wetten: worden gemaakt door de regering en goedgekeurd door het parlement. Omdat het
parlement door de bevolking is gekozen, is het recht een afspiegeling van wat het volk wil.
Ministers, provincies, gemeente, waterschappen etc mogen ook wetten maken.
-gewoonte: staat soms boven de wet omdat deze gewoontes al lang bestaan en iedereen hiermee
bekend is.
-rechtspraak: doordat de samenleving snel verandert, ontstaan er nieuwe gedachten over bepaalde
zaken. Ook veroudert/ontbreekt de wetgeving. Hierdoor maken rechters eigen regels. De uitspraken
van de Hoge Raad hebben daarom hetzelfde gezag als de wet.
, Hoofdstuk 3 (afstamming en familierecht)
Afstamming: er ontstaat een juridische relatie/familierechtelijke banden tussen ouders en kinderen.
-geboorte
-gerechtelijke vaststelling (geen gezag)
-vaderschapsactie > betalen
-adoptie (er zijn dan geen juridische banden meer met de oorspronkelijke ouder)
Erkennen(TENTAMENVRAAG): verklaring dat iemand de juridische vader (minimaal 16 jaar) is. De
moeder geeft toestemming tot het kind 16 jaar is. Vanaf 16 jaar geeft alleen het kind toestemming.
Juridische gevolgen bij familierechtelijke banden:
-erfrecht
-gezag (hangt af van de samenlevingsvorm van de ouders bij de geboorte)
-omgangsrecht
-achternaam
-nationaliteit
4 manieren van samenwonen (TENTAMENVRAAG):
- feitelijk samenwonen
-samenlevingscontract (overeenkomst van afspraken, 18+). Hierbij gelden regels van het burgerlijk
recht.
-huwelijk (in het gemeentehuis bevestigd)
-geregistreerd partnerschap (wettelijk geregelde samenlevingsvorm)
Rechten/plichten bij het huwelijk en geregistreerd partnerschap:
-men mag de achternaam van de partner gebruiken
-er ontstaat aanverwantschap met een aantal plichten/rechten:
-wederzijds onderhoudsplicht (na beëindiging van de relatie mogelijk alimentatieplicht).
-bij sommige rechtshandelingen is toestemming van de ander nodig. Ook ontstaat er een
gemeenschap van goederen en huurbescherming.
-partners zijn elkaars wettelijke erfgenamen en de langstlevende echtgenoot/partner erft
samen met de kinderen. Ongehuwde samenlevende moeten een testament maken.
Hoofdregel familierecht > de vrouw die het kind baart is de juridische moeder
Huwelijk Geregistreerd partnerschap Samenwonen/contract
Hetro Vrouw: juridisch de moeder Vrouw: juridisch de moeder Vrouw: juridisch de moeder
Man: automatisch de vader Man: niks met het kind te maken. Man: is niks van het kind,
vanwege het huwelijk. Ook als Hij kan het erkennen dan is hij kan adopteren en erkennen
de vrouw vreemd is gegaan. juridisch de vader en heeft hij maar geen gezag
gezag. (gemeentehuis). Gezag
aanvragen via de rechtbank.
Lesbisch Vrouw: juridisch de moeder Vrouw: juridisch de moeder Bij een adoptie kunnen beide
Mee/duomoeder : partner van Mee/duomoeder: geen moeder vrouwen juridisch ouders
de moeder, is geen familie, en niet erkennen. Adoptie van het kind worden.
wel gezag. Adoptie mogelijk. mogelijk.
Homo kind ontstaat buiten het Gebeurt niks. -
huwelijk. Juridische moeder
baart het kind, juridische
vader door een eerder
huwelijk of door erkenning.
